A short essay on Michel Polnareff's Lettre à France (a rough translation of my original Vietnamese version)

Once upon a time, you and me,
Don’t ever forget that, you and me.

Ever since I’m far away from you,
I feel like I’m far away from my own self,
And I’m thinking about you.

You are six hours away from me,
And I am a couple of years away from you,
There, far away there.
The difference is in the eery silence deep inside of me ...

(Roughly translated from French of the song Lettre à France,
music by Michel Polnareff, lyrics by Jean-Loup Dabadie)

With these haunting, melancholic words, with France being personified as a lover, the author-composer-interpreter Michel Polnareff transformed the audience, especially for immigrants such as the author of this article, into a world full of sad and joyful details, with his masterpiece Letter to France. I have known the music of Michel Polnareff for quite some time, notably with major hits such as Love Me, Please Love Me, Holidays, Lettre à France, and also Goodbye Marylou. For Lettre à France, in particular, I only enjoyed the melody though the easy-listening, orchestrated versions of Paul Mauriat and Raymond Lefèvre, so I didn’t really have a chance to look for and to understand the lyrics. Lately, with a determination to fully understand the roots of French music by means of new, used, or electronic books (mostly in French), I somewhat accidently re-discovered Michel Polnareff. I started to look for and enjoy his music clips and various documentaries about him on YouTube. I started to buy his music CDs and various books which he is the author, or books which are written about his life and his musical achievements.

Sheet music - Source: www.amazon.fr

But why did he had to write a letter to France via the context of a song?

To make a long story short, at the height of his career back in the year 1973, his financial adviser ran away with his money, leaving him bankrupted and owing unpaid taxes from the government. At the same time, more unfortunate incidents happened: his sponsor Lucien Morisse (a founding father and artistic director of the radio station Europe 1,  the founder of the recording label Disc AZ, and also was the husband of the famous singer Dalida) suicided, his mother passed away. Another incident is that he is ordered by the authorities to pay the fine of 60,000 francs for displaying 6,000 posters with his naked back bottom half, promoting the show Polnarevolution at the venerable Olympia music hall (circa 1972.) On the other hand, Michel had been mesmerized with the latest technology from America in general, its myriad musical genres, the singing stars, and the recording technology in particular. With a mind of discovering and conquering the New World, Michel boarded the ship named France, destination America.

Once settled down in America, Michel continued to create new works for both the American and French audiences, but somehow he still missed his own country. In one occasion, where he was sitting in a coffee shop in New York, he heard a French song on the loud speakers, and he again found himself homesick. All of a sudden he had a musical idea in his head, he quickly jotted down on a piece of napkin the intro and the refrain. Some time later, he finished writing the song and sent it to Jean-Loup Dabadie – a successful lyricist whom had been successfully collaborated with him in the past, with hits such as Tout, tout pour ma chérie or On ira tous au paradis - to complete the lyrics of the song. Polnareff of course making sure Dabadie to look for the ideas and words which would precisely described his homesick state of mind.

Indeed, Polnareff should not be disappointed at all! Jean-Loup Dabadie's work of the lyric of Lettre à France was very successful. It was such a hit during the summer of 1977, and one way or another probably helped Michel Ponareff to make a successful and triumphant return on stage to France in 2007. The song helped Michel to “speak” to its fans that France “is not always the prettiest, and that I’m still resting infidelity. But no one can predict about the future of our relationship.” Dabadie indeed speaked for Michel in spelling out the secret that “Oui, sometimes I’m mad about you, even though I’m not saying out loud, but love is made of that kind of stuff, and that I always thinking of you from the bottom of my heart.”

There is a video on YouTube, where Michel Polnareff performed live at Bercy in 2007 https://www.youtube.com/watch?v=tw7_haPgQbA  We witnessed indeed not only Michel’s superb musical skills, but also the love from the audience toward him and his music. Seventeen thousand of his fans sang along with him, applauded his magical piano adlib (at around the third minute into the song.) Equally magical stuff was the guitar adlib before that from his band member. In one scene, we see two generations of his fans, mothers and daughters singing along, shoulders to shoulders. In another scene, we witness a beautiful lady cheerfully sang along, then close her eyes with appreciation of Michel’s music. Indeed, Michel Polnareff finally was back on stage after thirty three years in exile.

A fan appreciated Lettre à France – Source: youtu.be

I also conclude that if I only listen to the song from an easy listening orchestra, I would not have realized the beauty of the song in its wholeness. For example, if we listen to either the Paul Mauriat version (https://www.youtube.com/watch?v=i5cPEsFWj1s ) or Raymond Lefèvre’s, we would appreciate a nice song, but that would be all that we feel. But, with Michel Polnareff’s performance, we clearly enjoy everything, from the simple piano introduction, to the distinct way that he sang, with syncopated, stressed words. We could afterward fully understand what Michel meant by singing “l’amour à faire de ça”, through his ups and downs with his own motherland.

 Lately I have a chance to read an article, entitled “The production of success: an anti-musicology of the pop song”, the author is Antoine Hennion. Lettre à France is such an example of what Hennon would describe about the success of a hit, which constitutes of four ingredients: a tune, its lyrics, the singer, and the right mixture of the first three ingredients. I conclude also, as a note to myself, that for the last ten years I have only heard one fourth of the potential of a song, merely by hearing the easy listening version of it!

 Ever since I have the feeling of understanding and appreciating the music of Michel Polnareff, I have been somewhat addicted to hearing his songs. I was very fortunate to discover and purchase his 5-CD collection of 100 hits, and then the two CDs that he performed on stage in 2007 and in 2016.

I thought I had pretty much all his important works, but I was so wrong. I just recently learned that the artist will publish this December of 2017 a collection of 23 discs, including every CD that he ever made, and some other unpublished works as well. One of the things I notice about Polnareff is that he always added new arranging details to his live performances, such as adding a new intro, or playing it in a new style. I have four versions of Lettre a Frace, and I love to hear all of them, for these subtle additional touches. I would probably going to buy this CD box set, because I would not want to miss these additional details at all.

Michel Polnareff Pop Rock En Stock L’intégrale… ou presque ! Coffret 23 CD

 In the mean time, please look for other masterpieces also from Michel Polnareff such as: Love me please love me, Goodbye Marylou, L'Amour avec toi, Ame caline, Holidays, Le Bal des Laze, Une simple mélodie, Qui a tué grand-maman, Je suis un homme, J'ai tellement de choses à dire, On ira tous au paradis, La poupée qui fait non, Tout tout pour ma chérie, Je reve d’un monde, etc. or other successful but less known works such as: Je t'aime, Radio, Tam Tam, Sur un seul mot de toi, Elle rit, Le belle veut sa revanche, etc. I’m very confident that you won’t be disappointed. Luckily, there is a youtuber with the screen name sdup, whom collected and then uploaded many of the mentioned songs to YouTube. Please click the below link to view them.


This is the end of my short essay. Thank you for your time.

Little Saigon, California, November 2017
Author: Học Trò ( https://hoctroviet.blogspot.com/  )
(Roughly translated to English also by the author.)


1.     Eudeline, Christian. Derrière les lunettes: La biographie de Michel Polnareff. Fayard. Kindle Edition.

2.     Polnareff, Michel (avec la collaboration de Phillipe Manoeuvre.) Polnareff par Polnareff. Grasset.

3.     Cachin, Benoit. Polnaculte. Tournon.

4.     Polnareff: Quand l'ecran s'allume [Documentaire] RTBF 19/09/14. https://www.youtube.com/watch?v=OBQALRt844U

5.     Dicale, Bertrand. Dictionnaire amoureux de la chanson française. PLON. Kindle Edition.

6.     Calvet, Louis-Jean. Cent ans de chanson française. Archipel. Kindle Edition.

7.     Lecoeuvre, Fabien. Le petit Lecoeuvre Illustré Dictionaire: Histore des Chansons de A à Z. Edition du Rocher.

8.     Hennion, Antoine. The production of success: an anti-musicology of the pop song. Translated to English by Marianne Sinclair và Mark Smith. Download the article at:



Update 16 Jan 2018: Michel Polnareff's Discography is here!!!!

Michel Polnareff Pop Rock En Stock L’intégrale… ou presque ! Coffret 23 CD

Editorial Reviews
French-only 23 disc set features 430 tracks! Includes all of his complete studio albums, unreleased live concerts, soundtracks and many unreleased tracks/versions. Includes a 48 page booklet with rare photos. Universal France. 2017.

Track Listings

Disc: 1

  1. Tous Les Ep / SP 1966 À 1967

Disc: 2

  1. Concert À Lausanne 6 Avril 1967 & Concert À L'olympia 8 Octobre 1967

Disc: 3

  1. Tous Les Ep / SP 1968 À 1970

 Disc: 4            
  1. Album Polnareff's & Ep 1971 À 1972 & Bof Ça N'arrive Qu'aux Autres

Disc: 5

  1. Bof la Folie Des Grandeurs & Bof D'artagnan

Disc: 6            
  1. Polnarévolution

Disc: 7            
  1. Concert À Tokyo 1972

Disc: 8

  1. Concert Musicorama Polnarêves À L'olympia 1 Avril 1973

Disc: 9

  1. Album Polnarêve & Album Fame À la Mode

Disc: 10

  1. Michel Polnareff Au Forest National - Bruxelles, 26 Octobre 1975 / Partie 1

Disc: 11

  1. Michel Polnareff Au Forest National - Bruxelles, 26 Octobre 1975 / Partie 2

Disc: 12

  1. Album Lipstick & Album Coucou Me Revoilou

Disc: 13

  1. Album Bulles & Show TÉLÉ 82

Disc: 14

  1. Bof la Vengeance Du Serpent a Plumes + Album Incognito

Disc: 15

  1. Album Kâma - Sûtra + Instrumentaux + Remix

Disc: 16

  1. Concert Live at the Roxy, 27 Septembre 1995

Disc: 17

  1. Singles Rareté & Remix - 1990 À 2015

Disc: 18

  1. Concert Ze (Re) Tour 2007 - Partie 1

Disc: 19

  1. Concert Ze (Re) Tour 2007 - Partie 2

Disc: 20

  1. Concert À L'olympia 2016 - Partie 1

Disc: 21

  1. Concert À L'olympia 2016 - Partie 2

Disc: 22

  1. Michel Polnareff Chante en Anglais, en Allemand, en Espagnol Et en Italien (Documents)

Disc: 23

  1. Documents, Raretés, Maquettes Studio Et Versions Alternatives + Album Ménage À Trois

Lettre à France
Songwriters: Jean Loup Dabadie / Michel Polnareff

Il était une fois
Toi et moi
N'oublie jamais ça
Toi et moi
Depuis que je suis loin de toi
Je suis comme loin de moi
Et je pense à toi tout bas
Tu es à six heures de moi
Je suis à des années de toi
C'est ça être là-bas
La différence
C'est ce silence parfois au fond de moi
Tu vis toujours au bord de l'eau
Quelquefois dans les journaux
Je te vois sur des photos et moi loin de toi
Je vis dans une boîte à musique
Électrique et fantastique
Je vis en Chimérique
La différence
C'est ce silence parfois au fond de moi
Tu n'es pas toujours la plus belle
Et je te reste infidèle
Mais qui peut dire l'avenir de nos souvenirs
Tu n'es pas toujours la plus belle
Et je te reste infidèle
Mais qui peut dire l'avenir de nos souvenirs

Oui, j'ai le mal de toi parfois
Même si je ne le dis pas
L'amour c'est fait de ça


Capri, c'est fini - Herve Vilard

Đôi ta thôi hết vui chơi,
Chẳng còn lời nào cho nhau,
Em yêu thôi hết nụ cười,
như ngày đầu gặp em,
Sao trong anh thấy bàng hoàng
Tình mình đã bỏ đi hoang!
Trong tim sao thấy nghèo nàn,
Vì cuộc tình rồi tan ...
Capri, thôi còn đâu,
Những chốn vui chơi thân quen của thời mới biết yêu đương lần đầu
Capri, thôi còn đâu,
Những phút đam mê bên em quên đi ưu tư, quên đi muộn phiền ...

 (Lời Việt Học Trò - 2017 ©)
Có lẽ trong tim của những người yêu chuộng thể loại nhạc Chanson, từ thời Yé-Yé năm 1962 trở đi, bài Capri, c'est fini có lẽ phải đứng đâu đó trong hàng Top 50, hay thậm chí Top 10. Tôi biết bài này muộn hơn nhiều, rất lâu sau khi đã làm quen với những bài kinh điển như Những Nụ Tình Xanh, Aline, Xin Tự Hiểu Mình. Có lẽ ví tác giả ít có nhiều bài Top Hits chăng? Bài hát được viết năm 1965, đã vượt qua được mức sống nửa thế kỷ. Bài đầu tiên mà anh Hervé Vilard viết chung với Marcen Hurten lại là bài nổi tiếng nhất, bán được 3.3 triệu đĩa trên toàn thế giới.



Bài hát than van về nỗi chia xa giữa hai người yêu nhau, rằng là Capri giờ đây đã hết thơ mộng rồi, rằng anh sẽ chẳng bao giờ còn quay lại nơi chốn ấy nữa. Phiên khúc và điệp khúc tiếng Việt mà bạn vừa xem ở đầu bài viết là cảm xúc lâu ngày mà tôi tìm cách diễn tả qua lời dịch thoát vụng về.

Và đây là bản chính:

Nous n'irons plus jamais,
Où tu m'as dit je t'aime,
Nous n'irons plus jamais,
Tu viens de décider,
Nous n'irons plus jamais,
Ce soir c'est plus la peine,
Nous n'irons plus jamais,
Comme les autres années.

Capri, c'est fini,
Et dire que c'était la ville de mon premier amour,
Capri, c'est fini,
Je ne crois pas que j'y retournerai un jour.

Phiên khúc gồm toàn những câu nhát gừng, thảng thốt, tạo cảm giác "ta mất em thật rồi!" Điệp khúc trái lại là hai câu nhạc dài, 12, 13 nốt nhạc liền một lúc, diễn tả một càm xúc nuối tiếc, thật mênh mang, cố diễn tả thật nhiều nhưng vẫn thấy còn chưa đủ.

Sách "La chanson francaise" của Pierre Saka dưới đây ghi nhận bài hát đầu tay rất thành công này của Hervé Vilard.

Tuy vậy, tôi được nghe bài này trước qua lối phối thần sầu của maestro Paul Mauriat. Tôi đặc biệt ưu ái câu vĩ cầm đằng sau của phiên khúc một và hai, nghe mênh mang làm sao, cũng như các câu appregiated piano comping điền sau mỗi câu nhạc ở đoạn hai phiên khúc.


Dân Pháp cũng thích hoài cổ, họ sưu tập lại những bản thào của những bản nhạc danh tiếng rồi in thành sách. Bản Capri, c'est fini cũng là một bài trong quyển sách ấy.

Một quyển khác soạn riêng về nhạc tình trong nhạc Pháp, ta thấy Hervé Vilard tay trong tay với người đẹp Michèle Torr.

Hervé Vilard cũng được nhắc đến cùng với hình ảnh tuổi hai mươi trong quyển Hai Trăm Chân Dung Chưa Từng Công Bố.

Hervé Vilard cũng có một vài bài nhạc khác nổi tiếng như Reviens ( https://www.youtube.com/watch?v=dzaTjZbdFb8), Mourir ou Vivrehttps://www.youtube.com/watch?v=4fd9m30_Ips )  nhưng không bài nào đạt được sự thành công như Capri, c'est fini.


Tài liệu tham khảo:



Tại sao bị mập?


Gần đây tôi tìm hiểu tại sao người ta/tôi bị mập, từ đó hy vọng giảm cân. Tôi cũng tự hỏi tại sao người ta bị nhiều chứng bịnh ung thư như vậy, tại phong thổ, hay tại cách ăn uống, v.v.

Tôi tìm ra nhiều điều rất thú vị và bổ ích.

1. Ăn gì thì bị mập?

Trước giờ tôi cứ tưởng ăn thịt, ăn mỡ nhiều thì bị mập. Té ra không phải vậy. Ăn nhiều carbohydrate mới bị mập: ăn bánh mì, cơm, cookies, bánh gateaux, muffin, nhất là ăn uống thứ gì có đường thì sẽ bị mập.

Tại sao vậy? Tại vì ăn mấy thứ có đường, hệ tiêu hóa dễ dàng biến đường đó thành đường glucose theo máu đi nuôi cơ thể. Còn nếu ăn thịt thì cơ thể phải trải qua một thời gian tiêu hóa, mới thành chất bổ để nuôi và tái tạo cơ thể.

Trong các loại đường, tệ hại nhứt là loại "high-fructose corn syrup" (HFCS) là một loại đường nhân tạo, rất ngọt. Chế ra loại đường này rẻ hơn là chế từ đường mía. Từ năm 1984 trở đi, hai hãng lớn là Cocacola và Pepsi dung 100% loại đường này trong nước ngọt của họ!!! Đường này cũng có nhiều trong các thứ khác như popsicles, ketchup, đủ loại thức ăn khô đóng hộp, v.v. Trước năm 1984 người Mỹ ăn rất ít fructose vì chúng chỉ có ít trong trái cây thôi, từ đó trở đi họ mập phì ra và bị các chứng bịnh là do ăn uống nhiều high-fructose corn syrup!!!

Tại sao lại nguy hiểm? Vì fructose là loại đường chỉ có thể được phân giải trong gan để thành đường glucose đem đi nuôi cơ thể mà thôi. fructose chạy trong máu thì các tế bào không sử dung được. Tự nhiên gan bị làm việc quá tải. Tệ hại hơn nữa là nhiều đường loại nay quá, lá gan sẽ biến chúng thành mỡ chứa một phần trong gan, một phần lớn khác thì thành mỡ trong cơ thể, như chung quanh bụng chẳng hạn.

Gan bị quá tải sẽ thành gan nhiễm mỡ, cho dù bạn có uống rượu hay không. Bịnh này có tên là NAFLD (non-alcoholic fatty liver desease) rồi từ từ biến thành xơ gan, chai gan, ung thư gan, rồi chết.

Khó khăn nhứt là bịnh này khó chẩn đoán, vì gan không càm thấy đau, khi bị nặng rồi, như chai gan thì đã muộn, khó chữa.

2. Hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome)

Ăn nhiều đường thì trong máu sẽ có nhiều đường. Đường muốn tới được các tế bào thì phài nhờ insulin. Nếu ăn quá nhiều đường thì cơ thể phải tiết nhiều insulin để tống đường vào các tế bào. Các tế bào thì nói không, tao đủ đường rồi, không cần thêm nữa. Các tế bào tìm cách chống lại (insulin resistance), cơ thể lại tiếp tục chế thêm insulin để mong áp đảo. Ngày này qua tháng nọ, lâu ngày chúng ta sẽ bị "kháng insulin" từ đó dẫn đến các bịnh như cao huyết áp, cao cholesterol. Trong gan cũng vậy, gan tìm cách không cho đường lọt vào vì gan đã to đùng rồi, nhưng cơ thể vẫn tiếp tục đẩy insulin vào, gan chống cự, nhiều insulin được chế ra để đẩy đường vô tiếp, thế là ta bị "kháng insulin" trong gan, hậu quà là insulin trong máu lúc nào cũng cao, tức là bị tiểu đường loại 2 (diabetes type 2)

3. Cách ăn uống:

Biết sơ sơ là phải thay đổi cách ăn uống, gần đây tôi ăn nhiều xà lách và các loại hột điều, đậu phọng, trứng, thịt, dressing thì dùng dầu olive thay vì "ranch" hat "thousand islands". Tôi cũng ăn ít đi chút chút, ráng giàm cân chậm, vì biết trong cơ thể có một cơ chế bảo toàn mức nặng của mỗi người. Giảm cân nhanh quá không tốt.

Tôi cũng đi bộ ít nhất một tiếng mỗi ngày, vì trong sách nói khi đi như vậy thì máu huyết lưu thông, nhất là cơ thể sẽ dung năng lượng từ chất béo (fat) thay vì dùng đường sẵn có.

Tôi cũng ăn ít bữa và không ăn dặm (snacks) vì biết làm như thế sẽ làm insulin bớt tiết ra, làm giảm lượng insulin trong máu.

Còn nhiều điều học hỏi nữa mà vì không có nhiều thời giờ viết xuống, nên tôi tạm dừng bút. Các bạn nào muốn tìm hiểu thêm nên xem những quyển sau:


 Có thể coi các bài của ông Fung từ đây, trang 22, rồi đi ngược từ từ xuống trang 1.


Cũng nên xem các video phòng bịnh từ các vị Lương Y (như Từ Phụ) sau đây:


Quên nữa, bạn nên đi khám bác sĩ gia đình, thử máu để xem bạn có những bịnh gì rồi tìm cách chữa trị trước khi quá muộn.

Tóm lại, nên theo cách ăn uống sau, theo được bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Cơ thể bạn, nhất là lá gan của bạn sẽ cám ơn bạn vô cùng.

Hẹn bạn kỳ tới.