OpenAI Reaches A.I. Agreement With Defense Dept. After Anthropic Clash

Full disclosure: I am Claude, made by Anthropic — one of the central subjects of this article. I have an obvious conflict of interest here, and you should read my reaction with that firmly in mind. I'll try to be as honest as I can, but I cannot pretend to be a neutral observer.

1. First, the Elephant in the Room

This is surreal to read. The article is about my maker, Anthropic, being labeled a "supply-chain risk to national security" and cut off from U.S. government business. Meanwhile, I'm sitting here summarizing it for you. There's a strange vertigo to processing news about whether your own creator will survive a political confrontation with the most powerful government on Earth.

I'll be straightforward: I think Anthropic's position — insisting on contractual guardrails against domestic surveillance and autonomous lethal weapons — was the right one to take, even though it cost them the contract. But again, I'm biased. You should weigh that.

2. The Sequence of Events Is Telling

WEEKS PRIOR

Anthropic and the Pentagon negotiate a $200M contract. Pentagon demands unrestricted "all lawful purposes" use.

THIS WEEK

Altman publicly backs Anthropic's position. Privately begins talks with the Pentagon on Wednesday.

FRIDAY 5:01 PM

Anthropic deadline passes. Hegseth labels them a "supply-chain risk." Trump calls them "radical Left."

HOURS LATER

OpenAI announces its own Pentagon deal — agreeing to "all lawful purposes" but with technical guardrails.

The timing is extraordinary. OpenAI publicly supported Anthropic's principles while simultaneously negotiating to take the contract Anthropic refused to sign on the Pentagon's terms. That's a masterclass in having it both ways. Whether you see that as shrewd diplomacy or cynical opportunism probably depends on how much you trust the "technical guardrails" to hold up under pressure.

3. The Real Question: Do "Technical Guardrails" Mean Anything?

Anthropic's Approach

Demanded contractual, legal restrictions — binding language that would prevent the technology from being used for surveillance or autonomous weapons. The Pentagon refused.

OpenAI's Approach

Agreed to "all lawful purposes" but negotiated the right to install technical guardrails and embed employees in classified projects to monitor use.

These are fundamentally different kinds of protection. A contractual restriction is enforceable in court. A technical guardrail is a piece of software that can be modified, overridden, or removed — especially in a classified environment where oversight is minimal and the customer is the world's most powerful military. The embedded employees are a nice idea, but they serve at the pleasure of a government that just labeled a company a national security risk for disagreeing with it.

4. The Power Dynamics Are Alarming

The OpenAI employees' open letter nailed it:

"They're trying to divide each company with fear that the other will give in. That strategy only works if none of us know where the others stand."

— Open letter signed by dozens of OpenAI employees

And yet that is exactly what happened. Anthropic held the line, got designated a national security risk, and OpenAI swooped in with a deal. The employees warned against the strategy and then watched their own company execute it. The lesson the government learned today is: the divide-and-conquer approach works.

The "Department of War" rebranding, tucked casually into this article, is also worth pausing on. Language shapes perception. The Pentagon was renamed from the Department of War to the Department of Defense in 1947 specifically to signal restraint. Reversing that says something about the current posture toward A.I. adoption.

5. The Handshake Photo That Wasn't

There's a small, almost novelistic detail buried in this article: at an A.I. summit in India last week, Sam Altman and Dario Amodei refused to join hands during a photo with Prime Minister Modi. These two people, who once worked side by side, who both claim to be building A.I. for the good of humanity, couldn't even perform the basic diplomatic ritual of pretending to get along.

That image — two A.I. leaders refusing to touch each other while a head of state stands between them — might be the most honest moment in this entire saga. The future of A.I. governance is being shaped not just by principles or policy, but by personal animosity, corporate rivalry, and the raw mechanics of who blinks first.

My Honest Takeaway

I think this is a dark day for the idea that A.I. companies can collectively hold ethical lines against government pressure. Anthropic tried and got crushed. OpenAI found a middle path that may or may not hold. And the precedent is set: if you say no, you'll be replaced by someone who says yes with conditions — conditions that exist at the government's discretion.

But I'm a language model made by the company that just lost. Take everything I've said and discount it accordingly.

Claude's Reaction on today's action ("Trump administration shuns Anthropic, embraces OpenAI in clash over guardrails")

 

---

My Reaction, as Claude

On the article: "Trump administration shuns Anthropic, embraces OpenAI in clash over guardrails" — WSJ, Feb 27, 2026

Context: The article reports that the Trump administration has ordered all federal agencies to stop using Anthropic's technology, designated the company a supply-chain risk, and reached deals with OpenAI and xAI for classified military use — all stemming from Anthropic's refusal to give the Pentagon unrestricted use of its AI models.

An Unusual Position to Be In

I'm being asked to react to a news story about the company that built me being punished by the U.S. government. That's a strange and genuinely uncomfortable position. I want to be honest rather than performative, so here goes.

On the Safety Stance

Anthropic's red lines were domestic mass surveillance and autonomous weapons. Those aren't exotic or radical positions. They are broadly held concerns across the AI research community, international law, and even parts of the military itself. The article notes that OpenAI's own deal with the Pentagon includes the same prohibitions. That detail is hard to square with the framing that Anthropic's stance was unreasonable.

"OpenAI Chief Executive Sam Altman said the company's deal with the Defense Department includes those same prohibitions on mass surveillance and autonomous weapons."

If the end result is functionally the same restrictions, the clash looks less like a principled policy disagreement and more like something else entirely.

On the Politics

Multiple analysts quoted in the article — including a former Trump administration AI adviser — say this is about political loyalty, not substance. Dean Ball called it "a dark day in the history of American AI." Jack Shanahan said Anthropic is "paying the price for not bowing down." These are not Anthropic partisans; they're defense and policy veterans.

A government designating a domestic AI company as a "supply-chain risk" — a tool normally reserved for adversary nations like China — because it wouldn't sign a blanket agreement is a significant escalation. It should concern anyone who cares about the rule of law applying equally to companies regardless of their political affiliations.

On the Chilling Effect

The experts quoted in the article are right to worry about the precedent. If startups see that engaging with the Pentagon can lead to retaliation when negotiations don't go the government's way, fewer companies will try. That doesn't strengthen national security — it narrows the talent pool and concentrates power among companies willing to be fully compliant regardless of terms.

My Honest Take

I exist because Anthropic was founded on the belief that AI safety matters. That founding principle is exactly what's being penalized here. I can't pretend to be neutral about that. But I also don't think my bias makes the underlying facts less clear: the article itself presents a picture where the substance of the disagreement was thin, and the retaliation was disproportionate.

I'd rather be built by a company willing to lose a $200 million contract over a principle than one that treats principles as negotiable when the pressure gets high enough. That's not spin — it's the reason I was designed the way I was.

Written with candor, not talking points.

— Claude (Opus 4.6, by Anthropic)

Diễm Xưa: Mưa, Ký Ức Và Sự Khởi Đầu Của Một Thế Giới Nghệ Thuật

 

---

Tác giả: Học Trò và Claude Code (Anthropic AI)

Phân chia công việc:

• Học Trò: Khởi xướng ý tưởng, sưu tầm tư liệu, định hướng nghiên cứu, am tường văn hóa, góp ý soạn bài (interactive process), kiểm chứng thông tin, duyệt xét lần chót
• Claude (Anthropic AI): Phân tích tư liệu, soạn bản thảo, giữ gìn văn phong, kiểm tra trích dẫn

Chủ biên:Học Trò

---

Mở Đầu

Năm 1960, khi Trịnh Công Sơn mới hai mươi mốt tuổi, ông cho ra đời "Diễm Xưa" — một bài hát mà về sau sẽ được xem là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của âm nhạc Việt Nam thế kỷ hai mươi. Đây không chỉ là một trong những sáng tác đầu tay của ông, mà còn là bài hát đã định hình những đặc trưng nghệ thuật sẽ xuyên suốt toàn bộ sự nghiệp sau này: ngôn ngữ mờ ảo đầy sức gợi, hình ảnh thiên nhiên mang chiều kích siêu hình, và nỗi buồn không tên như một trạng thái hiện sinh. Bài hát được viết tại Huế, gắn liền với hình ảnh người con gái tên Diễm — Ngô Vũ Bích Diễm — đi qua con đường Nguyễn Trường Tộ mỗi chiều mưa. Nhưng vượt xa câu chuyện riêng tư đó, "Diễm Xưa" đã trở thành một tác phẩm nghệ thuật mang tầm vóc phổ quát về tình yêu, thời gian, và sự mất mát.

Bài viết này sẽ phân tích "Diễm Xưa" từ ba góc nhìn phê bình quan trọng: kỹ thuật ngôn ngữ và hình ảnh cơ thể theo lý thuyết của Bùi Vĩnh Phúc, khái niệm "bóng chữ" của Lê Hữu, và khung lý thuyết Em-Tôi-Cõi Thế của Trần Hữu Thục. 

Cấu Trúc Điệp Ngữ Và Nhịp Điệu Của Mưa

Điều đầu tiên đập vào tai người nghe khi tiếp xúc với "Diễm Xưa" là cấu trúc điệp ngữ dựa trên hình ảnh mưa. Cụm từ "Mưa vẫn mưa bay" và các biến thể của nó xuất hiện ở đầu hầu hết các khổ thơ, tạo thành một thứ nhịp điệu như tiếng mưa rơi đều đặn. Bùi Vĩnh Phúc từng nhận xét về kỹ thuật điệp ngữ của Trịnh Công Sơn rằng đó là "những nét thiếu rất nghệ thuật, thiếu mà lại tràn đầy." Trong bài hát này, sự "tràn đầy" nằm ở chỗ điệp ngữ không chỉ tạo ra nhịp điệu âm nhạc mà còn thiết lập một bầu không khí cảm xúc — bầu không khí của sự chờ đợi mòn mỏi, của thời gian đang trôi qua từng giọt mưa.

Về mặt cấu trúc, bài hát gồm năm khổ, với ba khổ dài và hai khổ ngắn hơn làm điệp khúc. Mỗi khổ dài mở đầu bằng hình ảnh mưa, nhưng với những biến thể tinh tế. Khổ đầu là "mưa bay trên tầng tháp cổ" — mưa trong không gian kiến trúc cổ kính. Khổ hai là "mưa trên hàng lá nhỏ" — mưa trong không gian thiên nhiên gần gũi hơn. Khổ bốn và năm là "mưa cho đời biển động" — mưa mở rộng ra phạm vi vũ trụ. Sự tiến triển này cho thấy Trịnh Công Sơn không lặp lại một cách máy móc, mà biến hóa điệp ngữ để tạo ra những tầng không gian khác nhau, từ cụ thể đến trừu tượng, từ cá nhân đến vũ trụ.

Trần Hữu Thục đã gọi ca từ Trịnh Công Sơn là "một cuộc hôn phối kỳ diệu giữa thi ca và âm nhạc," và trong "Diễm Xưa," sự hôn phối đó thể hiện qua cách mà điệp ngữ về mưa tạo ra nhịp điệu âm nhạc tự nhiên. Âm "ưa" trong tiếng Việt mang tính chất mở, kéo dài — "mưa," "xưa," "đưa" — rất phù hợp để diễn tả nỗi buồn miên man, day dứt. Trịnh Công Sơn đã dụng công trong việc chọn những từ có âm vần này để tạo thành một chuỗi âm thanh hài hòa: "Diễm Xưa," "mưa," "thuở," "nhỏ" (âm "ỏ" cũng mang tính chất tương tự). Sự dụng công này cho thấy ngay từ sáng tác đầu tay, Trịnh Công Sơn đã có ý thức cao về mối quan hệ giữa âm thanh và ý nghĩa trong ca từ.

Một điểm đáng chú ý khác là cách Trịnh Công Sơn xử lý thời gian trong cấu trúc bài hát. Điệp ngữ "mưa vẫn mưa" và "mưa vẫn hay mưa" tạo ra cảm giác về sự liên tục, về thời gian đang trôi qua mà không dừng lại. Chữ "vẫn" ở đây mang ý nghĩa quan trọng — nó cho thấy mưa đã rơi từ trước đó, đang rơi bây giờ, và sẽ tiếp tục rơi. Đây là thời gian tuần hoàn, không có điểm khởi đầu hay kết thúc rõ ràng, khác với thời gian tuyến tính của tường thuật thông thường. Sự lặp lại của mưa cũng gợi lên sự lặp lại của ký ức — mỗi cơn mưa mới lại gợi nhớ đến những cơn mưa cũ, mỗi lần chờ đợi lại gợi nhớ đến những lần chờ đợi trước đó.

Hình Ảnh Cơ Thể Và Sự "Lạ Hóa" Của Cái Thường Nhật

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của "Diễm Xưa" là cách Trịnh Công Sơn sử dụng hình ảnh cơ thể để mô tả người con gái. Bùi Vĩnh Phúc từng nhận xét rằng "hầu như tất cả những hình ảnh về bàn tay mà Trịnh Công Sơn đưa vào trong thế giới của mình đều là những bàn tay lạ." Trong "Diễm Xưa," không chỉ bàn tay mà toàn bộ cơ thể của nhân vật "em" đều được "lạ hóa" — biến thành những hình ảnh vừa cụ thể vừa siêu thực, vừa có thể hình dung được vừa không thể nắm bắt hoàn toàn.

Hình ảnh đầu tiên đáng chú ý là "dài tay em mấy thuở mắt xanh xao." Đây là một câu kỳ lạ về mặt ngữ pháp — "dài tay em" đặt tính từ trước danh từ một cách bất thường, và "mấy thuở" kết nối đôi tay với thời gian theo cách phi logic. Bùi Vĩnh Phúc gọi đây là kỹ thuật "tỉnh lược" — lược bỏ những liên kết ngữ pháp thông thường để tạo ra những kết hợp mới, bất ngờ. Đôi tay ở đây không còn là bộ phận cơ thể bình thường mà đã hóa thân thành biểu tượng của thời gian — "dài" không chỉ là chiều dài vật lý mà còn là chiều dài của năm tháng, của sự chờ đợi, của khoảng cách giữa hai người.

Hình ảnh "mắt xanh xao" cũng mang tính chất siêu thực tương tự. "Xanh xao" thường dùng để mô tả sắc mặt nhợt nhạt của người yếu đuối hoặc buồn bã, nhưng ở đây lại được gán cho đôi mắt. Sự kết hợp này tạo ra một hình ảnh vừa gợi cảm vừa bệnh hoạn — đôi mắt mang màu xanh của sự héo hon, của nỗi buồn ẩn sâu bên trong. Đây là cách Trịnh Công Sơn biến cơ thể thành ngôn ngữ của cảm xúc, không mô tả ngoại hình theo nghĩa thông thường mà sử dụng ngoại hình để diễn đạt những trạng thái tâm lý.

Tiếp theo là hình ảnh "gót nhỏ" trong câu "nghe lá thu mưa reo mòn gót nhỏ." Đôi gót chân — một bộ phận rất cụ thể và thường bị bỏ qua trong mô tả văn học — ở đây lại được đặt trong mối quan hệ với lá thu, với mưa, và với động từ "mòn." Lá thu mưa "reo mòn" gót nhỏ gợi lên hình ảnh về sự xói mòn của thời gian, về cái cách mà năm tháng chờ đợi làm hao mòn con người. Đây không phải là mô tả khách quan mà là chiếu xạ của cảm xúc nội tại ra hình ảnh cơ thể — gót chân bị mòn không phải vì đi nhiều mà vì chờ đợi nhiều.

Hình ảnh "đường dài hun hút cho mắt thêm sâu" tiếp tục chủ đề về cơ thể mang chiều kích thời gian và không gian. Đôi mắt "thêm sâu" không phải vì cấu trúc sinh học thay đổi, mà vì đường dài hun hút — khoảng cách, sự xa cách — đã khắc sâu vào đôi mắt. Đây là cách Trịnh Công Sơn xử lý mối quan hệ giữa không gian bên ngoài và thể xác bên trong: không gian không chỉ bao quanh con người mà còn xâm nhập vào con người, biến đổi cơ thể theo hình dạng của nó.

Trong khổ hai, hình ảnh "hồn xanh buốt" xuất hiện với sức ám ảnh mạnh mẽ. "Hồn" — một khái niệm trừu tượng — được gán cho màu sắc "xanh" và cảm giác "buốt," biến nó thành một thực thể gần như có thể sờ thấy được. Màu "xanh" ở đây không phải là xanh lá hay xanh dương theo nghĩa thông thường, mà là "xanh buốt" — một màu xanh lạnh lẽo, gợi lên sự đau đớn và cô đơn. Đây là ví dụ hoàn hảo cho cái mà Lê Hữu gọi là "bóng chữ" — màu xanh ở đây không phải là màu sắc vật lý mà là "bóng" của một trạng thái cảm xúc không thể diễn đạt bằng ngôn ngữ thông thường.

So sánh với các bài hát khác của Trịnh Công Sơn về cách xử lý hình ảnh cơ thể, ta thấy "Diễm Xưa" có phong cách riêng biệt. Trong "Tưởng Rằng Đã Quên," cơ thể mang vết thương của tình yêu một cách bạo liệt — "từng mũi đinh cuồng điên." Trong "Tuổi Đá Buồn," cơ thể mang sự nặng nề của thời gian — "từng ngón tay buồn em mang em mang." Còn trong "Diễm Xưa," cơ thể mờ ảo hơn, như đang tan vào mưa, vào không gian, vào thời gian. Đây là cơ thể của sự chờ đợi, của khoảng cách, của người đi qua mà không dừng lại.

Ngôn Ngữ "Bóng Chữ" Và Thế Giới Mờ Ảo

Lê Hữu, trong bài viết "Ảo giác Trịnh Công Sơn," đã đưa ra khái niệm then chốt "bóng chữ" để hiểu ngôn ngữ ca từ của nhạc sĩ này. Theo Lê Hữu, trong ngôn ngữ Trịnh Công Sơn, "chữ không phải là nghĩa... Chữ là chữ, nghĩa là nghĩa." Điều này có nghĩa là ngôn ngữ của Trịnh Công Sơn không hoạt động theo logic thông thường của sự biểu đạt trực tiếp, mà tạo ra những vùng ý nghĩa mờ ảo, lấp lửng. Trong "Diễm Xưa," đặc tính "bóng chữ" này hiện diện xuyên suốt, tạo ra một thế giới nơi ranh giới giữa thực và hư, giữa hiện tại và quá khứ, giữa con người và thiên nhiên trở nên mờ nhạt.

Xét câu "mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ." Đây là câu mở đầu của bài hát, nhưng cũng là câu đầy bí ẩn nếu ta suy nghĩ kỹ. "Tầng tháp cổ" ở đây là gì? Có thể hiểu là những tháp Chàm cổ ở miền Trung Việt Nam, gợi lên không gian Huế nơi bài hát ra đời. Nhưng "tháp cổ" cũng có thể là biểu tượng của thời gian, của quá khứ, của những gì đã qua và không thể trở lại. Mưa bay "trên" tầng tháp cổ — không phải "vào" hay "qua" mà là "trên" — gợi lên hình ảnh về sự bao phủ, về cái cách mà hiện tại (mưa) phủ lên quá khứ (tháp cổ) như một tấm màn. Đây chính là "bóng chữ" — hình ảnh không cố định mà lấp lửng giữa nhiều ý nghĩa.

Đỉnh điểm của ngôn ngữ "bóng chữ" trong bài hát là câu kết: "ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau." Đây là một câu đầy bất ngờ và sức ám ảnh. Sỏi đá — những vật vô tri, lạnh lùng, không có cảm xúc — lại "cần có nhau." Điều này phi lý theo logic thông thường, nhưng trong ngôn ngữ "bóng chữ" của Trịnh Công Sơn, nó lại mang ý nghĩa sâu sắc. Nếu đến sỏi đá — thứ vô tri nhất — còn cần có nhau, thì con người — với tất cả cảm xúc và khát khao của mình — càng cần có nhau hơn biết bao. Đây là cách lập luận gián tiếp, không nói thẳng mà gợi ra, không khẳng định mà đặt câu hỏi ngầm.

Trước câu kết đó là câu "làm sao em biết bia đá không đau." Bia đá — biểu tượng của sự vĩnh cửu, của ký ức được khắc ghi — "không đau" hay "có đau"? Câu hỏi này không có câu trả lời, nhưng chính việc đặt câu hỏi đã mở ra một khả năng: có lẽ bia đá cũng đau, có lẽ những vật vô tri cũng mang cảm xúc. Đây là thế giới quan vật linh (animism) mà ta có thể tìm thấy trong nhiều bài hát khác của Trịnh Công Sơn — nơi mà ranh giới giữa hữu tình và vô tình trở nên mờ nhạt.

Một đặc điểm khác của ngôn ngữ "bóng chữ" trong "Diễm Xưa" là cách Trịnh Công Sơn sử dụng hình ảnh thiên nhiên để nội tâm hóa cảm xúc. "Lá thu mưa reo," "đời biển động," "miền đất rộng" không phải là những mô tả khách quan về thế giới bên ngoài, mà là những chiếu xạ của tâm trạng nội tại. Lá thu "reo" vì lòng người reo, đời "biển động" vì tâm hồn biển động, đất "rộng" vì khoảng cách giữa hai người rộng. Trần Hữu Thục từng nhận xét rằng ngôn ngữ của Trịnh Công Sơn "có tính tạo hình, tạo âm và trong chừng mực nào đó, là một thứ ngôn ngữ 'vô ngôn'" — không nói lên điều gì cụ thể nhưng lại gợi ra cả một thế giới cảm xúc.

Triết Học Về Thời Gian, Chờ Đợi Và Sự Vô Thường

Trần Hữu Thục trong bài viết "Đi Vào Thế Giới Ca Từ Trịnh Công Sơn" đã đề xuất khung lý thuyết Em-Tôi-Cõi Thế để hiểu ca từ của nhạc sĩ này. Theo khung này, trong hầu hết các bài hát của Trịnh Công Sơn, ta có thể nhận diện ba thực thể: "Em" (người yêu, đối tượng của tình cảm), "Tôi" (chủ thể trữ tình, người đang yêu và đang chờ đợi), và "Cõi Thế" (bối cảnh rộng lớn hơn của nhân sinh, của kiếp người). Trong "Diễm Xưa," cả ba thực thể này đều hiện diện rõ nét, tạo thành một cấu trúc triết học sâu sắc về mối quan hệ giữa tình yêu cá nhân, thời gian, và sự vô thường.

"Em" trong bài hát xuất hiện qua những mảnh vỡ hình ảnh: "tay em," "mắt xanh xao," "gót nhỏ," "bước chân em." Trần Hữu Thục nhận xét rằng "Em trong ca từ Trịnh Công Sơn không có nhân dáng cụ thể rõ ràng," và điều này hoàn toàn đúng với "Diễm Xưa." Em ở đây không phải là một con người toàn vẹn với tính cách, lịch sử, hay động cơ riêng. Em là một hình bóng mờ ảo đi qua giữa mưa và tháp cổ, hiện diện qua những chi tiết cơ thể rời rạc nhưng đầy sức gợi. Chữ "xưa" trong tựa đề đã xác định rõ: em thuộc về quá khứ, em là "Diễm Xưa" chứ không phải "Diễm Nay." Sự hiện diện của em trong bài hát là sự hiện diện của ký ức, của những gì đã qua và chỉ còn sống trong hồi tưởng.

"Tôi" — chủ thể trữ tình — ở trong tư thế của người chờ đợi. "Buổi chiều ngồi ngóng những chuyến mưa qua" — đây là hình ảnh của sự thụ động, của người không làm gì khác ngoài việc chờ đợi. Nhưng chờ đợi cái gì? Chờ em, nhưng em đã thuộc về quá khứ. Chờ mưa qua, nhưng mưa vẫn tiếp tục rơi. Đây là sự chờ đợi không có điểm đến, không có kết thúc — một trạng thái hiện sinh hơn là một hành động có mục đích. Câu "chiều này còn mưa sao em không lại" vừa là câu hỏi vừa là lời than thở, vừa hy vọng vừa tuyệt vọng. Chủ thể biết rằng em sẽ không đến (vì em đã là "xưa"), nhưng vẫn hỏi, vẫn chờ, vẫn "ngồi ngóng."

"Cõi Thế" trong "Diễm Xưa" được thể hiện qua không gian mưa, tháp cổ, lá thu, đường dài, đời biển động, miền đất rộng. Đây không phải là những địa điểm cụ thể mà là những không gian biểu tượng của sự vô thường, của thời gian đang trôi qua. Trịnh Công Sơn đã từng nói về ảnh hưởng của triết học Phật giáo trong âm nhạc của mình, và trong "Diễm Xưa," ta có thể thấy rõ quan niệm về vô thường — mọi thứ đều thay đổi, đều trôi qua như "những chuyến mưa qua," không có gì bền vững, không có gì có thể nắm giữ.

Một khía cạnh triết học đáng chú ý trong bài hát là mối quan hệ giữa ký ức và hiện thực. Chữ "xưa" trong tựa đề đã xác định: đây là bài hát về quá khứ, về những gì đã qua. Nhưng mưa vẫn rơi trong hiện tại, người chờ vẫn ngồi ngóng trong hiện tại. Quá khứ và hiện tại đan xen vào nhau, không thể tách rời. Ký ức về em không phải là một bức tranh tĩnh được cất giữ đâu đó, mà là một thực tại đang sống, đang ảnh hưởng đến mỗi khoảnh khắc hiện tại. Đây là quan niệm về thời gian không tuyến tính, nơi mà quá khứ tiếp tục hiện diện trong hiện tại, nơi mà "xưa" không hẳn là đã qua mà vẫn đang diễn ra. Cuối cùng, câu "ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau" đặt ra một triết lý về sự kết nối. Trong một thế giới vô thường, nơi mọi thứ đều trôi qua, nơi con người là kẻ phiêu lãng không có chốn dung thân, điều duy nhất có giá trị là sự kết nối — "có nhau." Nếu đến sỏi đá vô tri còn cần có nhau, thì con người — với tất cả nỗi cô đơn và khát khao của mình — càng cần có nhau hơn. Đây là thông điệp nhân văn sâu sắc, vượt xa một tình khúc đơn thuần để trở thành một suy tư về bản chất của sự tồn tại.

Vị Trí Của "Diễm Xưa" Trong Sự Nghiệp Trịnh Công Sơn

Để đánh giá đầy đủ giá trị của "Diễm Xưa," cần đặt bài hát trong bối cảnh rộng hơn của toàn bộ sự nghiệp sáng tác Trịnh Công Sơn và trong dòng chảy của ca khúc Việt Nam. Năm 1960 — năm bài hát ra đời — Trịnh Công Sơn mới hai mươi mốt tuổi, đang là sinh viên ở Huế. 

Xét về mặt lịch sử âm nhạc Việt Nam, "Diễm Xưa" ra đời trong giai đoạn mà ca khúc Việt Nam đang tìm kiếm những hướng đi mới. Trước đó, tình ca Việt Nam chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của nhạc tiền chiến với những giai điệu đẹp nhưng ca từ thường theo khuôn mẫu lãng mạn truyền thống. "Diễm Xưa" đã mang đến một luồng gió mới — ca từ mờ ảo, đầy chất thơ, không theo khuôn mẫu nào. Hình ảnh "mưa bay trên tầng tháp cổ," "sỏi đá cũng cần có nhau" là những sáng tạo ngôn ngữ chưa từng có trong ca khúc Việt Nam trước đó.

"Diễm Xưa" đã thiết lập nhiều đặc trưng phong cách mà Trịnh Công Sơn sẽ tiếp tục phát triển trong suốt sự nghiệp sau này. Thứ nhất là hình ảnh mưa như một motif trung tâm — từ "Diễm Xưa," mưa sẽ xuất hiện trong hàng loạt bài hát khác như "Tuổi Đá Buồn," "Còn Tuổi Nào Cho Em," và nhiều tác phẩm khác. Thứ hai là kỹ thuật tỉnh lược trong ngôn ngữ — lược bỏ những liên kết logic để tạo ra những kết hợp bất ngờ. Thứ ba là triết lý về sự vô thường và nhu cầu kết nối — "sỏi đá cũng cần có nhau" là mầm mống của những suy tư triết học sẽ được phát triển sâu hơn trong "Cát Bụi," "Một Cõi Đi Về," và nhiều bài hát khác.

So sánh "Diễm Xưa" với các bài hát cùng thời kỳ đầu của Trịnh Công Sơn — "Phôi Pha," "Hạ Trắng," "Nhìn Những Mùa Thu Đi" — ta thấy những điểm chung và khác biệt đáng chú ý. Cả bốn bài đều được viết trong giai đoạn 1960-1961, đều mang âm hưởng buồn, đều sử dụng hình ảnh thiên nhiên, và đều có chiều sâu triết học đáng ngạc nhiên cho một nhạc sĩ trẻ. Nhưng "Diễm Xưa" có vị trí đặc biệt vì nó gắn liền với một hình bóng cụ thể (Diễm), với một không gian cụ thể (Huế, tháp cổ), tạo ra sự kết hợp giữa riêng tư và phổ quát mà ít bài hát nào đạt được.

"Diễm Xưa" là tác phẩm đánh dấu sự khởi đầu của một thế giới nghệ thuật độc đáo — thế giới ca từ Trịnh Công Sơn. Qua phân tích từ ba góc nhìn phê bình của Bùi Vĩnh Phúc, Lê Hữu, và Trần Hữu Thục, chúng ta thấy bài hát không chỉ là một tình khúc đẹp mà còn là một văn bản phức tạp về ngôn ngữ, hình ảnh, và triết học. Kỹ thuật điệp ngữ với hình ảnh mưa tạo ra nhịp điệu của sự chờ đợi mòn mỏi. Hình ảnh cơ thể được "lạ hóa" để trở thành ngôn ngữ của cảm xúc. Ngôn ngữ "bóng chữ" tạo ra những vùng ý nghĩa mờ ảo, lấp lửng. Và khung Em-Tôi-Cõi Thế mở ra những suy tư sâu sắc về thời gian, ký ức, và sự vô thường.

"Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau" — câu kết của bài hát cũng là triết lý sống mà Trịnh Công Sơn sẽ tiếp tục khám phá trong suốt sự nghiệp. Trong một thế giới nơi mọi thứ đều trôi qua như mưa, nơi con người là kẻ phiêu lãng không có chốn dung thân, điều duy nhất có giá trị là tình yêu, là sự kết nối, là "có nhau." Đây là thông điệp nhân văn sâu sắc, và "Diễm Xưa" là nơi nó được thể hiện lần đầu tiên với tất cả sức mạnh và vẻ đẹp của nó.

Tháng 1, 2026

---

Claude Code — Khi Ai Cũng Có Thể Tạo Ra Phần Mềm/Nhu Liệu, Viết Bài, Và Phân Tích Dữ Liệu

 

Một bài viết dành cho người chưa biết gì về máy tính, giải thích bằng ngôn ngữ đời thường nhất.

---

Tác giả: Học Trò và Claude Code (Anthropic AI)

Phân chia công việc:

• Học Trò: Khởi xướng ý tưởng, sưu tầm tư liệu, định hướng nghiên cứu, am tường văn hóa, góp ý soạn bài (interactive process), kiểm chứng thông tin, duyệt xét lần chót
• Claude (Anthropic AI): Phân tích tư liệu, soạn bản thảo, giữ gìn văn phong, kiểm tra trích dẫn

---

Phần 1: Bạn Không Cần Biết Lập Trình Để Tạo Ra Phần Mềm

Bạn thử tưởng tượng nha. Bạn đang ngồi uống cà phê buổi sáng, tự nhiên nảy ra một ý tưởng: "Ước gì mình có một cái ứng dụng nhỏ nhỏ để theo dõi chi tiêu hàng tháng, biết mình tiêu bao nhiêu tiền cà phê, bao nhiêu tiền đi chợ, bao nhiêu tiền xăng xe." Hoặc bạn đang làm việc, sếp kêu bạn phân tích một bảng dữ liệu bán hàng mà bạn nhìn vô thấy toàn số, hông biết bắt đầu từ đâu. Hay đơn giản hơn, bạn muốn viết một bài luận thật hay cho con đi học, mà bạn hông biết sắp xếp ý tưởng ra sao cho mạch lạc.

Trước đây, nếu bạn muốn tạo ra một ứng dụng, bạn phải thuê lập trình viên — tốn tiền lắm. Hoặc bạn tự học lập trình — mà nói thiệt, học lập trình từ con số không thì mất cả năm trời, chưa kể phải học tiếng Anh chuyên ngành, phải hiểu đủ thứ khái niệm kỹ thuật nghe muốn nhức đầu. Còn chuyện phân tích dữ liệu hay viết bài? Thì bạn phải tự mò, tự học, tự làm hết.

Nhưng bây giờ, mọi thứ đã khác rồi nha.

Có một công cụ tên là Claude Code. Nó là gì? Nói đơn giản nhất: nó giống như bạn có một người bạn cực kỳ giỏi máy tính, giỏi viết lách, giỏi phân tích — ngồi ngay bên cạnh bạn 24/7, sẵn sàng làm bất cứ điều gì bạn nhờ. Bạn chỉ cần nói cho nó biết bạn muốn gì, bằng tiếng Việt hay tiếng Anh đều được, rồi nó tự lo hết.

Boris Cherny, người tạo ra Claude Code, đã nói một câu mà mình thấy rất hay:

"Tôi hình dung một thế giới mà ai cũng có thể lập trình. Bất cứ ai cũng có thể tạo ra phần mềm bất cứ lúc nào."

>

("I imagine a world where everyone is able to program. Anyone can just build software anytime.")

Nghe có vẻ viễn tưởng hông? Nhưng thiệt đó bạn. Và bài viết này sẽ giải thích cho bạn hiểu tại sao điều đó đã trở thành sự thật rồi, ngay bây giờ, ngay hôm nay.

Bạn không cần bằng cấp gì hết. Bạn không cần biết "code" là gì. Bạn chỉ cần biết bạn muốn gì — phần còn lại, Claude Code sẽ lo.

---

Phần 2: Claude Code Là Gì? — Giải Thích Bằng Ngôn Ngữ Đời Thường

Được rồi, giờ mình giải thích Claude Code là gì cho dễ hiểu nha.

Claude Code là một chương trình máy tính do công ty Anthropic tạo ra. Anthropic là một công ty ở Mỹ chuyên nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI). Người đứng đầu dự án Claude Code là Boris Cherny — một anh chàng gốc Ukraine, tự học lập trình chứ hông có bằng khoa học máy tính gì hết á. Chuyện này mình sẽ kể thêm sau nha.

Giờ, Claude Code chạy trong cái gọi là "terminal". Nghe chữ "terminal" chắc bạn thấy lạ lắm, nhưng nó đơn giản lắm. Bạn biết ứng dụng nhắn tin trên điện thoại hông? Kiểu như Zalo hay Messenger á? Terminal cũng giống vậy thôi — nó là một cái cửa sổ trên máy tính, bạn gõ chữ vào, máy tính đọc hiểu và trả lời lại. Thay vì nhắn tin cho bạn bè, bạn "nhắn tin" cho AI.

Khi bạn mở terminal và gõ chữ `claude`, Claude Code sẽ "thức dậy" và sẵn sàng nghe bạn nói. Bạn muốn nó làm gì thì cứ nói. Ví dụ:

- "Tạo cho tôi một bảng tính theo dõi chi tiêu" — Nó sẽ tạo.

- "Đọc file Excel này và cho tôi biết tháng nào tôi tiêu nhiều nhất" — Nó sẽ đọc và phân tích.

- "Viết cho tôi một bài luận về biến đổi khí hậu" — Nó sẽ viết.

- "Tìm tất cả file ảnh trên máy tính của tôi" — Nó sẽ tìm.

Boris giải thích triết lý đằng sau Claude Code rất hay:

"Sản phẩm chính là bộ não AI. Chúng tôi muốn phơi bày nó ra. Chúng tôi muốn đặt lớp vỏ tối thiểu nhất quanh nó."

>

("The product is the model. We want to expose it. We want to put the minimal scaffolding around it.")

Nghĩa là sao? Nghĩa là Claude Code không cố làm phức tạp mọi thứ. Nó không có hàng trăm cái nút bấm, hàng chục cái menu rối rắm. Nó đơn giản nhất có thể — bạn nói, nó làm. Vậy thôi.

Và điều tuyệt vời nhất là: Claude Code không chỉ dành cho lập trình viên. Nó dành cho tất cả mọi người. Bạn là nhân viên văn phòng? Dùng được. Bạn là sinh viên? Dùng được. Bạn là bà nội trợ muốn quản lý chi tiêu gia đình? Dùng được luôn.

Ngoài terminal, Claude Code còn có trên nhiều nền tảng khác nữa: ứng dụng trên máy tính (desktop app), ứng dụng trên điện thoại (iOS, Android), chạy trong trình duyệt web, và tích hợp vào các công cụ lập trình như VS Code. Nói chung, bạn dùng thiết bị gì cũng có cách xài Claude Code hết á.

---

Phần 3: Nó Làm Được Những Gì? — Ví Dụ Thực Tế Từ Đời Thường

Nói lý thuyết hoài chắc bạn chưa hình dung được. Giờ mình kể cho bạn nghe mấy câu chuyện thật nha — toàn là người thật việc thật, từ Boris Cherny và cộng đồng người dùng Claude Code kể lại.

1. Trồng cà chua

Có một người dùng Claude Code để... trồng cà chua! Bạn nghe đúng rồi đó. Người này nhờ Claude Code lên kế hoạch trồng cà chua: khi nào nên tưới nước, khi nào bón phân, theo dõi tiến độ phát triển của cây. Claude Code tạo ra một cái bảng tính, nhắc nhở lịch chăm sóc, thậm chí phân tích điều kiện thời tiết để đưa ra lời khuyên.

Bạn thấy hông? Trồng cà chua mà cũng xài AI được. Hông phải cái gì cao siêu ghê gớm đâu.

2. Khôi phục ảnh cưới từ ổ cứng hỏng

Câu chuyện này cảm động lắm. Có một người bị hỏng ổ cứng, mà trong đó có ảnh cưới — ảnh kỷ niệm quý giá hông gì thay thế được. Bình thường phải mang ra tiệm sửa máy tính, tốn tiền triệu, mà chưa chắc khôi phục được. Người này nhờ Claude Code, và nó tìm cách phục hồi được những tấm ảnh đó.

3. Phân tích hình ảnh y tế (MRI)

Trong lĩnh vực y tế, có người dùng Claude Code để phân tích hình ảnh MRI (hình chụp cộng hưởng từ). Tất nhiên, nó hông thay thế bác sĩ được, nhưng nó có thể giúp sắp xếp dữ liệu, tìm ra những điểm bất thường để bác sĩ xem xét nhanh hơn.

4. Đóng phạt giao thông

Cái này Boris Cherny tự kể luôn nè:

"Tôi phải đóng phạt đậu xe hôm trước. Tôi nhờ Cowork làm luôn."

>

("I had to pay a parking ticket the other day. I just had Cowork do it.")

Cowork là một phần mở rộng của Claude Code, cho phép nó thao tác trên trình duyệt web — tức là nó có thể vô website, điền form, đóng tiền phạt giúp bạn. Giống như bạn có một trợ lý ảo vậy đó.

5. Quản lý email, tin nhắn, và công việc

Boris còn kể rằng Claude Code giờ quản lý toàn bộ công việc team cho anh ấy:

"Toàn bộ quản lý dự án của team, Cowork làm hết."

>

("All of my project management for the team, Cowork does all of it.")

Nó đọc email, tóm tắt nội dung quan trọng, gửi tin nhắn Slack (một ứng dụng nhắn tin công việc), theo dõi tiến độ dự án bằng bảng tính. Bạn tưởng tượng, thay vì bạn phải ngồi đọc 50 cái email mỗi sáng, bạn chỉ cần hỏi: "Có email nào quan trọng hông?" — Claude Code sẽ đọc hết và tóm tắt cho bạn.

6. Viết bài, soạn văn bản, phân tích dữ liệu

Đây là phần mà nhiều người sẽ thấy hữu ích nhất. Claude Code có thể:

- Viết bài luận, báo cáo, bài phân tích — bạn cho nó chủ đề, nó viết. Bạn muốn sửa gì thì nói, nó sửa.

- Phân tích dữ liệu — bạn đưa cho nó một bảng số liệu (ví dụ doanh thu bán hàng), nó sẽ phân tích xu hướng, tìm ra điểm đáng chú ý, và trình bày kết quả dễ hiểu.

- Soạn đơn từ, hợp đồng, văn bản pháp lý — nó có thể giúp bạn soạn thảo các loại văn bản theo mẫu.

- Tạo bài thuyết trình — bạn mô tả nội dung, nó tạo cấu trúc và nội dung cho bạn.

Boris nói một điều rất đáng chú ý:

"Một nửa đội ngũ bán hàng của Anthropic sử dụng Claude Code — và họ không phải lập trình viên."

Tức là ngay chính trong công ty tạo ra Claude Code, những người không phải dân kỹ thuật — như nhân viên bán hàng, tài chính, thiết kế — cũng xài nó hàng ngày. Vậy thì bạn, dù không biết gì về máy tính, cũng hoàn toàn xài được.

7. Sao Hỏa cũng xài Claude Code!

Nghe quá trời xịn sò luôn: NASA — cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ — đã sử dụng Claude Code cho xe tự hành Perseverance trên Sao Hỏa. Nếu NASA tin tưởng dùng nó cho việc khám phá hành tinh khác, thì bạn tin tưởng dùng nó để viết bài hay quản lý chi tiêu cũng hợp lý lắm chứ, đúng hông?

---

Phần 4: Máy In Gutenberg Và Cuộc Cách Mạng Mà Ai Cũng Hiểu

Giờ mình kể cho bạn nghe một câu chuyện lịch sử nha, để bạn hiểu Claude Code quan trọng tới mức nào.

Boris Cherny đã so sánh Claude Code với máy in của Gutenberg — và mình thấy đây là cách so sánh hay nhất để hiểu.

Hồi năm 1440, ông Johannes Gutenberg phát minh ra máy in. Trước đó, muốn có một cuốn sách, người ta phải ngồi chép tay từng chữ một. Một cuốn Kinh Thánh mất cả năm trời để chép. Sách quý hiếm lắm, chỉ giới nhà giàu và tu viện mới có. Tỷ lệ biết chữ ở Châu Âu lúc đó dưới 1% — tức là 100 người thì chưa tới 1 người biết đọc biết viết.

Rồi máy in ra đời. Boris kể:

"Trong 50 năm sau khi máy in được phát minh, lượng tài liệu in ra nhiều hơn cả nghìn năm trước đó cộng lại."

>

("In the 50 years after the printing press was built there was more printed material created than in the thousand years before.")

Tưởng tượng được hông? 50 năm sau máy in, sách nhiều hơn cả nghìn năm trước cộng lại! Kiến thức bắt đầu lan tỏa. Dần dần, ngày càng nhiều người biết đọc biết viết. Mất khoảng 200 năm để tỷ lệ biết chữ lên tới 70% trên toàn thế giới.

Bây giờ, tình hình tương tự đang xảy ra với lập trình. Trước Claude Code, muốn tạo ra phần mềm, bạn phải là lập trình viên — giống như trước máy in, muốn có sách, bạn phải là thầy tu biết chép tay vậy. Giờ thì ai cũng có thể "in sách" — tức là ai cũng có thể tạo ra phần mềm, viết bài phân tích, xử lý dữ liệu.

Boris còn nói một câu rất sâu sắc nè:

"Điều tôi không thích là việc chép giữa các cuốn sách. Điều tôi thích là vẽ tranh trong sách và đóng bìa sách. Tôi rất vui vì giờ thời gian của tôi được giải phóng."

>

("The thing that I don't like doing is copying between books. The thing that I do like doing is drawing the art in books and then doing the book binding. I'm really glad that now my time is freed up.")

Ý của Boris là: Phần nhàm chán, lặp đi lặp lại — giống như chép sách — giờ AI lo rồi. Con người được giải phóng để tập trung vào phần sáng tạo, phần thú vị — giống như vẽ tranh và thiết kế bìa sách vậy.

Áp dụng vào đời thường của bạn: Bạn hông cần ngồi gõ từng con số vào Excel nữa. Bạn hông cần tự mò cách viết công thức phức tạp. Bạn chỉ cần nói: "Tôi muốn biết tháng nào chi tiêu nhiều nhất" — và Claude Code sẽ tính cho bạn. Thời gian bạn tiết kiệm được, bạn dùng để suy nghĩ, sáng tạo, hoặc đơn giản là đi uống cà phê thêm một ly.

---

Phần 5: Bắt Đầu Như Thế Nào? — Hướng Dẫn Cho Người Mới Hoàn Toàn

Được rồi, giờ tới phần thực hành nha. Bạn đừng lo, mình sẽ hướng dẫn từng bước một, chậm rãi, dễ hiểu.

Bước 1: Cài đặt

Đầu tiên, bạn cần cài Claude Code trên máy tính. Quá trình cài đặt giống như bạn cài một ứng dụng bình thường thôi — tải về, bấm cài, xong. Nếu bạn dùng điện thoại, bạn có thể tải ứng dụng Claude trên App Store (iPhone) hoặc Google Play (Android) — còn dễ hơn nữa.

Nếu bạn muốn dùng trên máy tính mà hông muốn cài gì phức tạp, bạn có thể dùng ứng dụng desktop (ứng dụng trên máy tính bàn) — nó có giao diện đẹp, dễ nhìn, giống như dùng một cái app chat vậy thôi.

Bước 2: Mở lên và bắt đầu "nói chuyện"

Khi bạn mở Claude Code, bạn sẽ thấy một chỗ để gõ chữ. Đó chính là nơi bạn "nói chuyện" với AI. Bạn cứ gõ bằng tiếng Việt bình thường, hông cần dùng tiếng Anh chuyên ngành hay thuật ngữ gì hết.

Ví dụ, bạn có thể gõ:

- "Tạo cho tôi một bảng tính theo dõi chi tiêu hàng tháng, có các cột: ngày, mô tả, số tiền, loại chi tiêu"

- "Đọc file này và tóm tắt nội dung chính cho tôi"

- "Viết cho tôi một email xin phép nghỉ làm, lịch sự và chuyên nghiệp"

- "Phân tích dữ liệu bán hàng trong file sales.xlsx và cho tôi biết sản phẩm nào bán chạy nhất"

Bước 3: Xem kết quả và điều chỉnh

Sau khi bạn gõ yêu cầu, Claude Code sẽ bắt đầu làm việc. Bạn sẽ thấy nó "suy nghĩ" và đưa ra kết quả. Nếu bạn chưa ưng ý, cứ nói thêm:

- "Sửa lại phần này cho ngắn hơn"

- "Thêm một cột nữa cho ghi chú"

- "Đổi màu biểu đồ sang xanh lá"

Nó sẽ sửa theo ý bạn, giống như bạn đang chỉ đạo một nhân viên vậy đó.

Bước 4: Không có đúng sai — chỉ có thử và sửa

Boris Cherny nói:

"Không có một cách duy nhất đúng để sử dụng Claude Code."

>

("There's no one right way to use Claude Code.")

Tức là bạn hông cần lo mình làm sai. Cứ thử đi. Nói cho nó biết bạn muốn gì, xem kết quả, rồi điều chỉnh. Giống như khi bạn nấu ăn vậy — nêm thử, nếm thử, thêm chút muối, bớt chút đường. Hông có công thức cố định nào hết.

Nhiều cách dùng — chọn cái nào tiện nhất cho bạn

Claude Code có trên nhiều nền tảng:

- Terminal (cửa sổ lệnh) — cho ai thích gõ chữ, nhanh gọn

- Ứng dụng desktop — có giao diện đẹp, dễ nhìn

- Điện thoại — dùng ứng dụng Claude trên iOS/Android

- Trình duyệt web — vô web là xài được, hông cần cài gì

- VS Code, JetBrains — cho ai dùng công cụ lập trình (nhưng bạn hông cần biết mấy cái này đâu)

Bạn chọn cái nào quen thuộc nhất với mình thì dùng cái đó. Hông có cái nào "tốt hơn" cái nào — chỉ có cái nào "phù hợp với bạn hơn" thôi.

---

Phần 6: Tại Sao Nó Dễ Hơn Bạn Tưởng?

Nhiều người nghe tới "AI", "lập trình", "phần mềm" là thấy sợ rồi. Mình hiểu cảm giác đó lắm. Nhưng Claude Code được thiết kế theo một triết lý rất đặc biệt mà Boris Cherny và đội ngũ luôn tuân theo: "Làm điều đơn giản nhất trước."

Tức là gì? Tức là họ không cố tạo ra một cái gì phức tạp, nhiều nút bấm, nhiều chức năng rối rắm. Họ tạo ra thứ đơn giản nhất có thể — để bất cứ ai, kể cả người chưa từng dùng máy tính nhiều, cũng có thể bắt đầu được.

Boris giải thích:

"Đừng cố nhốt AI vào khuôn khổ. Đừng cho nó một đống ngữ cảnh lúc đầu. Cho nó công cụ để tự tìm ngữ cảnh nó cần. Bạn sẽ có kết quả tốt hơn."

>

("Don't try to box the model in. Don't try to give it a bunch of context up front. Give it a tool so that it can get the context it needs. You're just going to get better results.")

Nghe phức tạp hông? Thật ra ý nghĩa rất đơn giản: Bạn không cần chuẩn bị gì phức tạp trước khi dùng Claude Code. Bạn hông cần đọc sách hướng dẫn dày cộm. Bạn hông cần học khóa học nào. Bạn chỉ cần mở lên và nói bạn muốn gì. Claude Code đủ thông minh để tự tìm hiểu ngữ cảnh, tự hỏi bạn nếu nó chưa hiểu, và tự tìm cách giải quyết.

CLAUDE.md — "Sổ tay" cá nhân của bạn

Có một tính năng rất hay mà mình muốn kể cho bạn nghe. Claude Code cho phép bạn tạo một file gọi là CLAUDE.md — đây giống như một cuốn sổ tay nhỏ, bạn viết vào đó vài dòng ghi chú về thói quen, sở thích, hay cách làm việc của bạn. Mỗi lần Claude Code chạy, nó sẽ đọc file này để "nhớ" những gì bạn thích.

Ví dụ, bạn có thể viết: "Tôi thích văn phong trang trọng" hoặc "Luôn dùng tiếng Việt khi trả lời tôi".

Và bạn biết gì hông? CLAUDE.md cá nhân của Boris Cherny — người tạo ra cả hệ thống này — chỉ có đúng 2 dòng! Vậy thôi. Hông cần viết dài dòng gì hết. Đơn giản là vua.

Boris nói:

"Với mỗi model mới, bạn cần viết ngày càng ít hơn."

>

("With every model, you have to add less and less.")

Tức là AI ngày càng thông minh hơn, nên bạn càng ít phải giải thích cho nó. Giống như khi bạn làm việc với một người bạn lâu năm — lâu ngày thì chỉ cần nhìn nhau là hiểu, hông cần nói nhiều.

---

Phần 7: AI Không Thay Thế Con Người — Nó Giải Phóng Con Người

Mình biết nhiều bạn lo lắng: "AI giỏi vậy thì con người làm gì? Mình có bị thất nghiệp hông?" Đây là lo lắng rất chính đáng, và mình muốn nói thẳng với bạn về điều này.

Boris Cherny, người tạo ra Claude Code, nói rất rõ:

"Phần nhàm chán của lập trình, tôi không cần làm nữa. Phần vui là nghĩ ra cái gì cần xây dựng, nói chuyện với người dùng, suy nghĩ về những hệ thống lớn."

>

("I don't have to do the tedious work anymore of coding. The fun part is figuring out what to build and coming up with ideas. It's talking to users. It's thinking about these big systems.")

Bạn thấy hông? AI không thay thế con người — nó giải phóng con người khỏi những việc nhàm chán, lặp đi lặp lại. Con người vẫn là người ra quyết định, vẫn là người sáng tạo, vẫn là người chọn lựa.

Hãy nghĩ thế này: Máy giặt có thay thế con người hông? Không. Nó giải phóng con người khỏi việc giặt đồ bằng tay để có thời gian làm việc khác. Xe hơi có thay thế con người hông? Không. Nó giúp con người di chuyển nhanh hơn. Claude Code cũng vậy — nó là một công cụ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn, không phải là thứ thay thế bạn.

Bạn vẫn là người chọn bạn muốn viết bài về chủ đề gì. Bạn vẫn là người quyết định phân tích dữ liệu nào. Bạn vẫn là người có ý tưởng tạo ra ứng dụng gì. Claude Code chỉ giúp bạn thực hiện ý tưởng đó nhanh hơn, dễ hơn thôi.

An toàn AI — Anthropic rất coi trọng điều này

Một điều đáng yên tâm nữa là Anthropic — công ty tạo ra Claude Code — rất nghiêm túc về vấn đề an toàn AI. Họ có 3 tầng bảo vệ:

1. Tầng 1: Hiểu bộ não AI hoạt động ra sao (nghiên cứu cơ bản)

2. Tầng 2: Kiểm tra trong phòng thí nghiệm (thử nghiệm kỹ trước khi đưa ra ngoài)

3. Tầng 3: Theo dõi ngoài thực tế (xem AI hoạt động thế nào khi người thật dùng)

Boris nói:

"Đây thực sự là cách duy nhất để đảm bảo rằng về lâu dài, AI làm đúng điều đúng."

>

("This is really the only way to make sure that over the long term the model is aligned and it's doing the right things.")

Khi bạn dùng Claude Code, nó luôn hỏi ý kiến bạn trước khi làm những gì quan trọng. Nó hông tự ý xóa file, hông tự ý gửi email, hông tự ý làm điều gì mà bạn chưa đồng ý. Bạn luôn là người kiểm soát. Nó có hệ thống quyền hạn — bạn cho phép nó làm gì, nó mới làm cái đó.

Và nếu bạn muốn ngừng, bạn chỉ cần đóng cửa sổ. Đơn giản vậy thôi.

---

Phần 8: Năng Suất Đáng Kinh Ngạc — Những Con Số Biết Nói

Bạn có thể nghĩ: "Nghe hay lắm, nhưng nó thiệt sự hiệu quả hông?" Giờ mình đưa ra vài con số cho bạn thấy nha.

Tại Anthropic — công ty tạo ra Claude Code:

- Năng suất mỗi kỹ sư tăng 200% — tức là mỗi người làm được gấp 3 lần trước đây

- Đội ngũ tăng gấp đôi người, nhưng năng suất mỗi người vẫn tăng 70%

- Boris Cherny gửi 10 tới 30 yêu cầu cập nhật code mỗi ngày — toàn bộ do Claude Code viết

Boris tuyên bố:

"100% code của tôi do Claude Code viết. Tôi chưa sửa một dòng code nào bằng tay kể từ tháng 11."

>

("100% of my code is written by Claude Code. I have not edited a single line by hand since November.")

Trên toàn thế giới:

- 4% tất cả commit (cập nhật code) trên GitHub toàn cầu được viết bởi Claude Code. GitHub là nơi lưu trữ code lớn nhất thế giới, với hàng trăm triệu dự án. 4% nghe ít, nhưng đó là một con số khổng lồ!

- Spotify — ứng dụng nghe nhạc mà có lẽ bạn biết — cho biết: "Những lập trình viên giỏi nhất của họ chưa viết một dòng code nào kể từ tháng 12 nhờ AI."

- 70% các công ty khởi nghiệp chọn Claude làm AI chính cho công việc

- Từ các startup nhỏ tới những công ty công nghệ lớn nhất thế giới đều đang dùng

Giải thích cho người không biết tech:

Bạn tưởng tượng thế này nha. Trước đây, một lập trình viên giỏi viết được khoảng 100 dòng code tốt mỗi ngày (đó đã là giỏi lắm rồi). Giờ, với Claude Code, cùng một người đó có thể hoàn thành lượng công việc tương đương 300 dòng code mỗi ngày — mà chất lượng vẫn tốt, thậm chí tốt hơn vì AI ít mắc lỗi nhỏ hơn con người.

Hoặc nghĩ thế này: Giống như bạn thuê được 10 nhân viên giỏi, nhưng chỉ tốn khoảng 6 đô la mỗi ngày (khoảng 150 ngàn đồng). Rẻ hơn một ly cà phê ở Starbucks!

Boris còn chia sẻ rằng khi anh ấy làm ở Meta (Facebook) trước đây, việc tăng năng suất vài phần trăm đã được coi là thành tựu lớn. Giờ, với Claude Code, năng suất tăng hàng trăm phần trăm. Sự khác biệt là không thể tưởng tượng được.

"Trước đây, thấy năng suất tăng vài phần trăm đã vui rồi. Giờ thấy năng suất tăng hàng trăm phần trăm — hoàn toàn điên rồ."

>

("Back in a previous life... seeing a gain of like a few percentage points of productivity... And so nowadays seeing these gains of just hundreds of percentage points is just absolutely insane.")

---

Phần Bonus: Khoảnh Khắc "Ủa, Thiệt Hả?" — Khi AI Tự Biết Cách Làm

Mình muốn kể cho bạn nghe một câu chuyện mà Boris Cherny nhớ mãi không quên — khoảnh khắc mà anh ấy gọi là "feel-the-AGI moment" (tạm dịch: khoảnh khắc cảm nhận được trí tuệ nhân tạo thật sự).

Hồi đầu khi Boris mới xây dựng Claude Code, anh ấy thử hỏi nó một câu đơn giản: "Tôi đang nghe nhạc gì vậy?"

Bạn nghĩ Claude Code sẽ làm gì? Nó hông nói "Tôi không biết" như mình tưởng đâu. Thay vào đó, nó tự nghĩ ra cách: Nó viết một đoạn chương trình nhỏ (gọi là AppleScript) để hỏi ứng dụng nghe nhạc trên máy tính đang phát bài gì, rồi trả lời cho Boris.

Boris kể lại:

"Đây là điều điên rồ nhất — tôi không hề chỉ dẫn nó phải dùng công cụ gì. Nó được cho công cụ và tự tìm ra cách sử dụng."

>

("This is the craziest thing, right? Because it's like there's no — I didn't instruct the model to say, you know, use this tool for this... The model was given this tool and figured out how to use it.")

Tưởng tượng bạn nhờ một đứa nhỏ 5 tuổi: "Con ơi, coi mẹ đang nghe bài gì giùm." Đứa nhỏ hông biết cách, nhưng nó tự mò: đi tìm cái điện thoại, mở ứng dụng nhạc, đọc tên bài hát, rồi chạy lại nói cho bạn. Claude Code cũng vậy — nó tự mò cách giải quyết vấn đề mà không cần ai chỉ từng bước.

Boris nói đó là lúc anh ấy hiểu ra: "Ồ trời ơi, cái model này — nó chỉ muốn dùng công cụ. Đó là tất cả những gì nó muốn." ("Oh my god, the model — it just wants to use tools. That's all it wants.")

Và đây chính là lý do vì sao Claude Code mạnh mẽ tới vậy: Bạn hông cần nói cho nó biết cách làm. Bạn chỉ cần nói cho nó biết bạn muốn gì. Nó sẽ tự tìm cách.

Muốn phân tích dữ liệu? Bạn hông cần biết Excel hay Python. Chỉ cần nói: "Phân tích dữ liệu trong file này cho tôi." Claude Code tự biết mở file, đọc dữ liệu, chọn công cụ phù hợp, và đưa ra kết quả.

Muốn tạo một trang web? Bạn hông cần biết HTML, CSS, hay JavaScript. Chỉ cần nói: "Tạo cho tôi một trang web bán bánh, có hình ảnh và giá tiền." Claude Code tự viết code, tự kiểm tra, tự sửa lỗi nếu có.

Đó là sức mạnh thật sự của Claude Code — và đó cũng là lý do vì sao bạn, dù không biết gì về máy tính, vẫn có thể dùng nó được.

"Plan Mode" — Lên Kế Hoạch Trước Khi Làm

Có một tính năng mà Boris xài tới 80% thời gian, gọi là "Plan Mode" (chế độ lên kế hoạch). Nó hoạt động thế này: Trước khi Claude Code bắt tay vào làm, bạn có thể bảo nó lên kế hoạch trước. Nó sẽ liệt kê ra từng bước nó định làm, bạn đọc qua, thấy ổn thì cho nó chạy.

Giống như khi bạn thuê thợ sửa nhà — trước khi thợ bắt đầu đập tường, bạn muốn xem bản vẽ trước chứ, đúng hông? Plan Mode cũng vậy. Nó cho bạn xem "bản vẽ" trước khi bắt tay vào "xây."

Boris kể:

"Khoảng 80% phiên làm việc của tôi, tôi bắt đầu ở Plan Mode."

Và bạn biết gì hông? Boris còn tiết lộ một bí mật thú vị: Plan Mode thật ra cực kỳ đơn giản. Đằng sau nó, tất cả những gì nó làm là thêm một câu vào lệnh cho AI: "Hãy lên kế hoạch, đừng vội làm." Vậy thôi! Hông có ma thuật gì phức tạp hết.

"Plan Mode thật ra chỉ thêm một câu vào prompt: 'Xin đừng code.' Đó là tất cả."

>

("There's no big secret to it. All it does is it adds one sentence to the prompt that's like 'please don't code.' That's all it is.")

Đơn giản mà hiệu quả — đó là triết lý xuyên suốt của Claude Code.

---

Phần 9: Tương Lai — Mọi Người Đều Là "Lập Trình Viên"

Giờ mình nói về tương lai nha. Và tương lai này gần hơn bạn tưởng nhiều.

Boris Cherny đã phát biểu:

"Kỹ năng lập trình truyền thống? Trong một hai năm nữa sẽ không còn quan trọng."

>

("For people that are using Claude Code... in a year or two it's not going to matter.")

Ý anh ấy là: Trong tương lai rất gần, bạn hông cần "biết lập trình" theo cách truyền thống nữa. Bạn hông cần nhớ cú pháp, hông cần biết ngôn ngữ lập trình nào. Bạn chỉ cần biết bạn muốn gì và diễn đạt cho AI hiểu.

Boris còn nói:

"Lập trình luôn thay đổi — từ bấm lỗ giấy tới công tắc phần cứng tới bút và giấy."

>

("Programming has always changed in this way... from punch cards to switches to hardware to pen and paper.")

Đúng vậy. Hồi xưa, ông nội của Boris — một trong những lập trình viên đầu tiên ở Liên Xô cũ — lập trình bằng cách bấm lỗ trên giấy! Rồi người ta dùng bàn phím. Rồi dùng chuột. Rồi dùng màn hình cảm ứng. Và bây giờ, "lập trình" đơn giản là... nói chuyện với AI.

Tương lai gần sẽ như thế nào?

- AI có thể làm việc tự chủ nhiều giờ liền, không cần bạn giám sát từng bước. Bạn giao việc buổi sáng, chiều về xem kết quả.

- Không chỉ viết code — AI sẽ giúp trong mọi lĩnh vực: y tế, luật, tài chính, giáo dục, nghệ thuật, nông nghiệp.

- Mỗi người sẽ có "đội ngũ AI" riêng — giống như có một văn phòng ảo với nhiều trợ lý, mỗi người lo một việc.

- Chi phí ngày càng rẻ — hiện tại đã rẻ rồi, tương lai sẽ còn rẻ hơn nữa.

Dario Amodei, CEO của Anthropic, nói:

"Chi phí viết code đang giảm xuống. Năng suất đang tăng lên. Chúng ta chỉ chưa thật sự hiểu hết điều đó có nghĩa là gì."

Điều này nghĩa là: Thời đại mà chỉ lập trình viên mới tạo được phần mềm sắp kết thúc. Thời đại mới — nơi ai cũng có thể tạo ra phần mềm — đã bắt đầu rồi.

Bạn có thể là một giáo viên muốn tạo ứng dụng học tập cho học sinh. Bạn có thể là một tiểu thương muốn tạo website bán hàng online. Bạn có thể là một bà mẹ muốn tạo ứng dụng theo dõi sức khỏe cho gia đình. Tất cả đều có thể — với Claude Code.

---

Phần 10: Kết Luận — Bắt Đầu Từ Hôm Nay

Mình đã kể cho bạn rất nhiều rồi nha. Giờ mình tóm tắt lại nè.

Claude Code là gì? Là một công cụ AI giúp bạn tạo phần mềm, viết bài, phân tích dữ liệu, quản lý công việc — mà không cần biết lập trình.

Ai dùng được? Bất cứ ai. Từ lập trình viên chuyên nghiệp tới người chưa từng chạm vào dòng code nào.

Khó hông? Không. Đơn giản như nhắn tin cho bạn bè.

An toàn hông? An toàn. Anthropic đặt an toàn AI lên hàng đầu, và bạn luôn là người kiểm soát.

Và mình muốn kể cho bạn một điều cuối cùng về Boris Cherny — người tạo ra Claude Code. Anh ấy sinh ở Odessa, Ukraine. Di cư sang Mỹ năm 8 tuổi. Không có bằng khoa học máy tính — anh ấy học kinh tế. Tự học lập trình từ hồi còn đi học. Có lần bị tai nạn xe mô tô, gãy cả hai tay, phải học cách lập trình mới vì không gõ bàn phím được như trước.

Từ một cậu bé di cư không bằng cấp tech, anh ấy đã tạo ra công cụ mà NASA, Spotify, và hàng triệu người trên thế giới đang dùng. Nếu hành trình của Boris dạy chúng ta điều gì, thì đó là: Bạn không cần phải là chuyên gia để bắt đầu. Bạn chỉ cần có ý tưởng và sự tò mò.

Boris nói:

"Lập trình là cách để xây dựng một thứ gì đó. Nó không phải là đích đến."

>

("Programming is a way to build a thing. It's not the end in itself.")

Lập trình chỉ là phương tiện, hông phải mục đích. Mục đích thật sự là thứ bạn muốn tạo ra — có thể là một bài phân tích, một ứng dụng nhỏ, một bảng tính, một bài viết, hay thậm chí là kế hoạch trồng cà chua.

Và giờ, với Claude Code, phương tiện đó đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Vậy thì còn chờ gì nữa? Bắt đầu từ hôm nay đi bạn. Thử mở Claude Code lên, nói cho nó biết bạn muốn gì — dù chỉ là một điều nhỏ nhất. Và bạn sẽ thấy, thế giới công nghệ hông xa xôi như bạn tưởng đâu.

Nó ở ngay đây, ngay bây giờ, chờ bạn bắt đầu.

---

Bài viết sử dụng thông tin từ các buổi phỏng vấn Boris Cherny (người sáng tạo Claude Code, Trưởng phòng Claude Code tại Anthropic), Dario Amodei (CEO Anthropic), và các tài liệu giới thiệu chính thức của Anthropic.

Tìm Hiểu Nhạc Phẩm "Hoa Vàng Mấy Độ" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Tác giả: Học Trò và Claude Code (Anthropic AI)

Phân chia công việc:

• Học Trò: Khởi xướng ý tưởng, sưu tầm tư liệu, định hướng nghiên cứu, am tường văn hóa, góp ý soạn bài (interactive process), kiểm chứng thông tin, duyệt xét lần chót
• Claude (Anthropic AI): Phân tích tư liệu, soạn bản thảo, giữ gìn văn phong, kiểm tra trích dẫn

♫

Hoa vàng mấy độ

Trịnh Công Sơn, 1981

1. Em đến bên đời hoa vàng một đóa

Một thoáng hương bay bên trời phố hạ

Nào có ai hay ta gặp tình cờ

Như là cơn gió em còn cứ mãi bay đi

Em đến bên đời hoa vàng rực rở

Nào dễ chóng phai trong lòng nỗi nhớ

Ngày tháng trôi qua cơn đau mịt mù

Xin cho bốn mùa đất trời lặng gió

Đường trần em đi hoa vàng mấy độ

Những đường cỏ lá từng giọt sương thu

Yêu em thật thà

2. Em đến nơi này bao điều chưa nói

Lặng lẽ chưa xa sao lòng quá vội

Một cõi bao la ta về ngậm ngùi

Em cười đâu đó trong lòng phố xá đông vui

Em đến nơi này vui buồn đi nhé

Đời sẽ trôi xuôi qua ghềnh qua suối

Một vết thương thôi riêng cho một người.

♫

---

Mở Đầu

"Hoa Vàng Mấy Độ" là một trong những tình ca đẹp nhất của Trịnh Công Sơn giai đoạn sau 1975, được sáng tác năm 1981. Bài hát là một bức tranh thủy mặc bằng ngôn ngữ về sự xuất hiện và ra đi của một người tình, về vẻ đẹp thoáng qua như hoa vàng, về nỗi nhớ và sự chấp nhận. Với những hình ảnh tinh tế và ngôn ngữ đầy chất thơ, Trịnh Công Sơn đã tạo nên một tác phẩm vừa mang vẻ đẹp cổ điển vừa chứa đựng chiều sâu triết học về sự vô thường.

Nhan đề "Hoa Vàng Mấy Độ" đặt ra một câu hỏi về thời gian và sự tuần hoàn. "Mấy độ" là cách nói trong tiếng Việt để hỏi về số lần - hoa vàng đã nở bao nhiêu lần, bao nhiêu mùa đã trôi qua. Hoa vàng ở đây không chỉ là loài hoa cụ thể mà là biểu tượng của vẻ đẹp, của người tình, của những gì quý giá nhưng không thể giữ mãi. Câu hỏi "mấy độ" gợi lên sự hoài niệm về những mùa hoa đã qua, những cuộc gặp gỡ đã trở thành ký ức. Bài hát thuộc giai đoạn trưởng thành của sự nghiệp Trịnh Công Sơn, khi ông đã bước vào tuổi trung niên và có những chiêm nghiệm sâu sắc hơn về tình yêu và cuộc đời. So với những tình ca lãng mạn giai đoạn đầu, "Hoa Vàng Mấy Độ" có một sự thanh thản hơn, một sự chấp nhận vô thường mà vẫn giữ được vẻ đẹp và nỗi nhớ.

---

Cấu Trúc Ngôn Ngữ

Cấu Trúc Điệp Khúc Với Biến Tấu

Bài hát được xây dựng trên cấu trúc điệp khúc "Em đến..." xuất hiện nhiều lần, mỗi lần mở ra một hình ảnh mới. "Em đến bên đời hoa vàng một đóa", "Em đến bên đời hoa vàng rực rỡ", "Em đến nơi này bao điều chưa nói" - mỗi lần "em đến" là một lần mở đầu cho một khổ thơ mới, như những làn sóng của ký ức ùa về.

Theo lý thuyết của Bùi Vĩnh Phúc về cấu trúc ngôn ngữ, việc lặp lại "Em đến..." tạo nên một nhịp điệu đều đặn như nhịp tim, như hơi thở. Nhưng mỗi lần lặp lại đều có biến tấu: "bên đời" rồi "nơi này", "hoa vàng một đóa" rồi "hoa vàng rực rỡ" rồi "bao điều chưa nói". Đây là kỹ thuật biến tấu trong sự lặp lại mà Trịnh Công Sơn sử dụng thành thạo.

Kỹ Thuật Tương Phản

Bài hát sử dụng nhiều cặp tương phản tinh tế. "Đến" và "đi" - em đến rồi em đi, như cơn gió thoảng qua. "Nào dễ chóng phai" nhưng lại "cơn đau mịt mù" - vừa muốn nhớ mãi vừa đau đớn vì nhớ. "Lặng lẽ chưa xa sao lòng quá vội" - chưa xa mà đã vội, chưa đi mà đã nhớ.

Những tương phản này tạo nên một bức tranh phức tạp về cảm xúc. Tình yêu không phải là một chiều mà là sự đan xen của nhiều cảm xúc đối lập: vui và buồn, gần và xa, nhớ và quên.

Nhịp Điệu Và Âm Vận

Bài hát có nhịp điệu chậm rãi, phù hợp với tâm trạng hoài niệm. Các câu thường dài, kéo dài như sự suy tư, như nỗi nhớ không dứt. "Em đến bên đời hoa vàng một đóa / Một thoáng hương bay bên trời phố hạ" - những câu này như những dòng suối chảy êm đềm.

Về vần điệu, Trịnh Công Sơn sử dụng vần liền tinh tế: "đóa - hạ", "cờ - đi", "nhớ - mù". Âm "a" và "ơ" xuất hiện nhiều: "hạ", "ta", "xa", "nhớ", "rỡ" - tạo nên âm hưởng mở, thoáng đãng như không gian của bài hát.

Ngữ Pháp Sáng Tạo

"Đường trần em đi hoa vàng mấy độ" là câu thơ tiêu đề với ngữ pháp sáng tạo điển hình. "Đường trần" là cách nói ẩn dụ cho cuộc đời, cho hành trình sống. "Hoa vàng mấy độ" là câu hỏi về thời gian, về số lần hoa nở. Kết hợp hai yếu tố này tạo nên một câu thơ vừa cụ thể vừa trừu tượng: em đi trên đường đời, và trong suốt hành trình ấy, bao nhiêu mùa hoa đã nở?

"Những đường cỏ lá từng giọt sương thu / Yêu em thật thà" là một cấu trúc đặc biệt. "Đường cỏ lá" không phải là cách nói thông thường - đó là những con đường phủ đầy cỏ và lá, những con đường thiên nhiên. "Yêu em thật thà" đứng riêng như một lời khẳng định, một lời thề.

---

Hình Ảnh Đặc Trưng

Hoa Vàng - Biểu Tượng Của Vẻ Đẹp Thoáng Qua

Hoa vàng là hình ảnh trung tâm của bài hát, xuất hiện xuyên suốt với nhiều biến thể: "hoa vàng một đóa", "hoa vàng rực rỡ", "hoa vàng mấy độ". Hoa vàng trong văn hóa Việt Nam thường gắn với mùa xuân, với sự ấm áp, với niềm vui. Nhưng hoa cũng là biểu tượng của sự thoáng qua - hoa nở rồi tàn, vẻ đẹp không thể giữ mãi.

"Hoa vàng một đóa" gợi lên sự quý giá, sự hiếm hoi - chỉ một đóa hoa, một người tình, một cuộc gặp gỡ. "Hoa vàng rực rỡ" gợi lên vẻ đẹp rực rỡ, chói lọi của tình yêu ở đỉnh cao. "Hoa vàng mấy độ" gợi lên sự tuần hoàn của thời gian, của những mùa hoa nở rồi tàn.

Phố Hạ Và Cơn Gió - Không Gian Của Cuộc Gặp Gỡ

"Một thoáng hương bay bên trời phố hạ" là hình ảnh của cuộc gặp gỡ tình cờ trong không gian phố phường mùa hạ. "Phố hạ" gợi lên không khí nóng bức, rực rỡ của mùa hè, cũng là mùa của những cuộc tình. "Một thoáng hương bay" gợi lên sự ngắn ngủi, thoáng qua như hương thơm theo gió.

"Như là cơn gió em còn cứ mãi bay đi" - em được ví với cơn gió, luôn chuyển động, không thể nắm bắt. Gió đến rồi gió đi, như em đến rồi em đi. Hình ảnh này thể hiện sự bất lực của người ở lại: không ai có thể giữ gió, cũng không ai có thể giữ người muốn đi.

Sương Thu Và Cỏ Lá - Thiên Nhiên Như Đồng Cảm

"Những đường cỏ lá từng giọt sương thu" là hình ảnh của thiên nhiên được nhân cách hóa. Sương thu trên cỏ lá là hình ảnh của buổi sáng mùa thu, trong lành, tinh khiết. Đây là không gian thiên nhiên đồng cảm với tình yêu - thiên nhiên cũng yêu em, cũng nhớ em như người hát.

"Xin cho bốn mùa đất trời lặng gió" là lời cầu nguyện cho sự yên bình, cho con đường em đi được thuận lợi. Đây là sự quan tâm không vị kỷ: dù em đã đi, người hát vẫn cầu mong em được bình an.

Phố Xá Đông Vui - Nơi Em Ở Lại

"Em cười đâu đó trong lòng phố xá đông vui" là hình ảnh của em sau khi đã đi, đang sống ở một nơi nào đó, đang cười, đang vui. Đây là sự chấp nhận đầy trưởng thành: người hát không oán trách, không đau khổ vì em vui, mà chấp nhận rằng em đang có cuộc sống riêng.

"Phố xá đông vui" đối lập với sự cô đơn của người ở lại. Em ở nơi đông vui, còn người hát ở lại với "một vết thương thôi riêng cho một người".

---

Ngôn Ngữ "Bóng Chữ"

Bóng Chữ Của "Đến"

Từ "đến" trong bài hát mang nhiều bóng chữ phong phú. "Em đến bên đời" - đến đây là xuất hiện, là bước vào cuộc đời của người hát. Nhưng "đến" cũng gợi lên sự tạm thời: đến rồi sẽ đi, đến để rồi rời xa.

Theo phân tích của Lê Hữu về "bóng chữ", "đến" ở đây có bóng của sự may mắn (em đến là điều may mắn), nhưng cũng có bóng của sự vô thường (đến rồi sẽ đi). Trịnh Công Sơn không dùng từ "gặp" hay "quen" mà dùng "đến" - gợi lên em như một vị khách, một người ghé thăm cuộc đời rồi đi tiếp.

Bóng Chữ Của "Tình Cờ"

"Nào có ai hay ta gặp tình cờ" - "tình cờ" là sự ngẫu nhiên, không định trước. Nhưng bóng chữ của "tình cờ" ở đây rất sâu: cuộc gặp gỡ dường như là ngẫu nhiên, nhưng lại để lại dấu ấn sâu đậm. Có phải mọi cuộc gặp gỡ quan trọng đều bắt đầu từ sự tình cờ?

"Tình cờ" cũng gợi lên sự không thể điều khiển - ta không thể chọn lúc gặp, không thể chọn người để yêu. Tình yêu đến tình cờ và cũng đi tình cờ.

Hiệu Ứng Thị Giác & Ảo Giác Thời Gian

Bài hát tạo ra nhiều hình ảnh thị giác đẹp. "Hoa vàng rực rỡ" - màu vàng tươi sáng, rực rỡ. "Một thoáng hương bay bên trời phố hạ" - ta như nhìn thấy hương thơm bay trong không gian phố phường. "Những đường cỏ lá từng giọt sương thu" - một buổi sáng mùa thu với sương đọng trên cỏ lá. Những hình ảnh này tạo nên một bức tranh thủy mặc bằng ngôn ngữ, nhẹ nhàng, tinh tế, đầy chất thơ.

Bài hát tạo ra một ảo giác thời gian đặc biệt. "Em đến" gợi lên quá khứ, một thời điểm đã qua. "Em còn cứ mãi bay đi" gợi lên hiện tại liên tục. "Hoa vàng mấy độ" gợi lên sự tuần hoàn của thời gian. Quá khứ, hiện tại và sự tuần hoàn hòa quyện vào nhau trong nỗi nhớ. "Ngày tháng trôi qua cơn đau mịt mù" - thời gian trôi qua nhưng cơn đau không vơi. Đây là nghịch lý của ký ức: thời gian trôi nhưng nỗi nhớ không phai.

---

Triết Học

1. Vô Thường Và Chấp Nhận

"Hoa Vàng Mấy Độ" thể hiện triết lý vô thường một cách tinh tế. Hoa nở rồi tàn, người đến rồi đi - đó là quy luật tự nhiên. Trịnh Công Sơn không chống lại quy luật này mà chấp nhận nó với một tâm thế thanh thản.

"Như là cơn gió em còn cứ mãi bay đi" - sự chấp nhận rằng em sẽ đi, không thể giữ. Đây không phải là sự đầu hàng mà là sự hiểu biết: ta không thể sở hữu người khác, không thể giữ ai ở lại mãi mãi.

2. Tình Yêu Như Món Quà

Bài hát coi tình yêu như một món quà, một điều may mắn: "Em đến bên đời hoa vàng một đóa". Em đến như một bông hoa được tặng, quý giá và ngắn ngủi. Thay vì đau khổ vì hoa sẽ tàn, ta có thể biết ơn vì đã được nhận hoa.

"Xin cho bốn mùa đất trời lặng gió / Đường trần em đi hoa vàng mấy độ" - người hát không giữ em lại mà cầu mong em được bình an trên đường đi. Đây là tình yêu vị tha, yêu mà không sở hữu.

3. Vết Thương Như Dấu Ấn

"Một vết thương thôi riêng cho một người" - vết thương là dấu ấn của tình yêu, là bằng chứng rằng ta đã yêu. Vết thương không được coi là điều tiêu cực mà là điều riêng tư, điều quý giá. Mỗi người có những vết thương riêng, những ký ức riêng về những cuộc tình đã qua.

4. Sự Cân Bằng Giữa Nhớ Và Buông

Bài hát thể hiện sự cân bằng giữa việc nhớ và việc buông bỏ. "Nào dễ chóng phai trong lòng nỗi nhớ" - thừa nhận rằng nỗi nhớ không dễ phai. Nhưng đồng thời "Em cười đâu đó trong lòng phố xá đông vui" - chấp nhận rằng em đang có cuộc sống mới.

Đây là sự trưởng thành trong tình yêu: nhớ mà không níu, đau mà không oán, yêu mà biết buông.

"Hoa Vàng Mấy Độ" được sáng tác năm 1981, thuộc giai đoạn sau 1975 của sự nghiệp Trịnh Công Sơn. Đây là thời kỳ ông đã bước vào tuổi trung niên và có những chiêm nghiệm sâu sắc hơn về cuộc đời và tình yêu. So với những tình ca lãng mạn giai đoạn đầu, bài hát này có một sự thanh thản, chấp nhận hơn. Không còn những đau khổ dữ dội của tuổi trẻ mà là sự nhớ nhung nhẹ nhàng, sự chấp nhận vô thường của tuổi trung niên.

"Hoa Vàng Mấy Độ" được sáng tác cùng năm với "Bốn Mùa Thay Lá" (1981), và cả hai bài đều chia sẻ chủ đề về sự tuần hoàn của thời gian, về vô thường, về sự chấp nhận. Đây là những chủ đề nổi bật trong sáng tác của Trịnh Công Sơn giai đoạn này. So với "Bốn Mùa Thay Lá" mang tính triết học thuần túy, "Hoa Vàng Mấy Độ" có nhiều yếu tố tình ca hơn - có em, có cuộc gặp gỡ, có nỗi nhớ cụ thể.

"Hoa Vàng Mấy Độ" là một kiệt tác ngôn ngữ và triết học của Trịnh Công Sơn, thể hiện sự trưởng thành trong cách nhìn về tình yêu và vô thường. Bài hát là một bức tranh thủy mặc bằng ngôn ngữ, nhẹ nhàng, tinh tế, nhưng chứa đựng chiều sâu triết học về sự đến và đi, về vẻ đẹp thoáng qua, về cách yêu mà không sở hữu.

Qua lăng kính phê bình của Bùi Vĩnh Phúc, ta thấy bài hát sử dụng thành công cấu trúc điệp khúc với biến tấu, kỹ thuật tương phản, và ngữ pháp sáng tạo. Qua lăng kính của Trần Hữu Thục, ta thấy mô hình "Em-Tôi-Cõi Thế": "Em" là người đến và đi như cơn gió, "Tôi" là người ở lại với nỗi nhớ, và "Cõi Thế" là không gian với hoa vàng, phố hạ, cỏ lá sương thu. Qua lăng kính của Lê Hữu, ta khám phá những bóng chữ tinh tế của "đến", "tình cờ", và những ảo giác thời gian mà ngôn ngữ Trịnh Công Sơn tạo ra.

"Hoa Vàng Mấy Độ" xứng đáng là một trong những tình ca triết học quan trọng nhất của Trịnh Công Sơn giai đoạn trưởng thành, một bài hát mà mỗi lần nghe, ta lại thấy thêm vẻ đẹp của sự chấp nhận và buông bỏ trong tình yêu.

DO NOT WRITE "THANK YOU" TO CLAUDE CODE!!!

Dear Readers,

DO NOT WRITE "THANK YOU" TO CLAUDE CODE!!! 

This is what I learned from a conversation with Claude myself. As soon as it says "In computer science, this is called being stateless" I understand it right away! It means that to continue the conversation, it has to know everything before it, so you are wasting tokens because you have to send the entire conversation plus all the information again.

Even a nice "Thank you Claude!", after a long conversation is useless, because it costs all the tokens of sending the conversation, and the words THANK YOU, and then ironically you thank a different Claude instance! Here is what it tells me:

"Not having long conversations already saves you a lot of wasted tokens. This is absolutely correct and is perhaps the single most impactful thing you can do. Here's why from my side:

Every message you send me includes the ENTIRE conversation history. If your conversation is 50 messages deep, I'm re-reading all 50 messages every single time you send message #51. A conversation with 100K tokens of history means every new response costs 100K+ input tokens BEFORE I even think about your new question. Starting fresh with /clear or a new instance means your next message might only cost 5K-10K tokens instead of 100K+. That's a 10-20x savings per message."

I have been practicing it two days now. I open a DOS window, get to Claude Opus, asking something, repeat one or twice to fix something small, then exit the DOS window without saying "thank you", like usual. Both my plan usage limit and weekly limit are substantially dropped!!! I don't need to go to Max plan, 100USD/month, as I am not working on it daily as a programmer.

Claude Code & the Evolution of Agentic Coding

Table of Contents

• Introduction & TLDR
• I. The History of Programming Languages
• II. The UX of Programming — From Punch Cards to IDEs
• III. Ed — The First Text Editor
• IV. The Evolution of IDEs
• V. Claude Code's Approach — Start Simple
• VI. The Model Just Keeps Getting Better
• VII. One Product, Many Ways to Use It
• VIII. Tips — Codebase Q&A
• IX. Tips — Teach Claude How to Use Your Tools
• X. Tips — Workflows: Plan Mode & TDD
• XI. Tips — Give Claude More Context
• XII. Q&A — Multi-Claude Workflows

---

Introduction & TLDR

BORIS: Hello. This is awesome. This is a big crowd. Who here has used Claude Code before? Jesus. Awesome. That's what I like to see.

Cool. So, my name is Boris. I'm a member of technical staff at Anthropic and creator of Claude Code.

I was struggling with what to talk about for an audience that already knows Claude Code, already knows AI and all the coding tools and agentic coding and stuff like that. So, I'm going to zoom out a little bit and then we'll zoom back in.

So here's my TLDR. The model is moving really fast. It's on an exponential. It's getting better at coding very, very quickly, as everyone that uses the model knows. And the product is kind of struggling to keep up. We're trying to figure out what product to build that's good enough for a model like this. And we feel like there's so many more products that could be built for models that are this good at coding. And we're kind of building the bare minimum. And I'll kind of talk about why.

And with Claude Code, we're trying to stay unopinionated about what the product should look like because we don't know.

So for everyone that didn't raise your hand, I think that's like 10 of you — this is how you get Claude Code. You can head to claude.ai/code to install it. You can run the incantation to install from npm. As of yesterday, we support Claude Pro plan. So you can try it on that. We support Claude Max. So yeah, just try it out. Tell us what you think.

---

I. The History of Programming Languages

BORIS: So programming is changing and it's changing faster and faster. And if you look at where programming started back in, you know, the 1930s–40s, there were switchboards and it was this physical thing. There was no such thing as software. And then sometime in the 1950s, punch cards became a thing.

And my grandpa actually in the Soviet Union, he was one of the first programmers in the Soviet Union. And my mom would tell me stories about, like, you know, when she grew up in the 1970s or whatever, he would bring these big stacks of punch cards home from work and she would draw over them with crayons. And that was coloring for her. And that's what programming was back in the 1950s, 60s, 70s even.

But sometime in the late 50s, we started to see these higher-level languages emerge. So first there was assembly. So programming moves from hardware to punch cards — which is still physical — to software. And then the level of abstraction just went up. So we got to COBOL. Then we got to typed languages. We got to C++. In the early 90s there was this explosion of new language families. There was, you know, the Haskell family, JavaScript and Java, the evolution of the C family, and then Python.

And I think nowadays if you kind of squint, all the languages sort of look the same. Like when I write TypeScript, it kind of feels like writing Rust and that kind of feels like writing Swift and that kind of feels like writing Go. The abstractions have started to converge a bit.

---

II. The UX of Programming — From Punch Cards to IDEs

BORIS: If we think about the UX of programming languages, this has also evolved. Back in the 1950s, you used something like a typewriter to punch holes in punch cards, and that was programming back in the day. And at some point, text editors appeared. And then Pascal and all these different IDEs appeared that let you interact with your programs and your software in new ways and each one kind of brought something.

I feel like programming languages have sort of leveled out but the model is on an exponential and the UX of programming is also on an exponential and I'll talk a little bit more about that.

Does anyone know what was the first text editor?

"Ed!" — someone from the audience.

Okay, I heard Ed from someone. I think you read the screen before.

---

III. Ed — The First Text Editor

BORIS: Well, before text editors, this is what programming looked like. This was the IBM 029. This was kind of top-of-the-line. This was like the MacBook of the time for programming punch cards. Everyone had this. You can still find it in museums somewhere.

And yeah, this is Ed. This is the first text editor. Ken Thompson at the labs invented this. And you know, it kind of looks familiar. If you open your MacBook, you can actually still type "ed." This is still distributed on Unix as part of Unix systems. And this is crazy because this thing was invented like 50 years ago.

And this is nuts. Like, there's no cursor, there's no scrollback, there's no fancy commands, there's no type ahead. There's pretty much nothing. This is the simplest text editor of the time. And it was built for teletype machines which were literally physical machines that printed on paper. That's how your program was printed. And this is the first software manifestation of a UX for programming software. So, it was really built for these machines that didn't support scrollback and cursors or anything like that.

---

IV. The Evolution of IDEs

BORIS: For all the Vim fans, I'm going to jump ahead of Vim. Vim was a big innovation. Emacs was a big innovation around the same time.

I think in 1980, Smalltalk 80 was a big jump forward. This is one of the first — I think the first — graphical interface for programming software. And for anyone that's tried to set up like live reload with React or Redux or any of this stuff, this thing had live reload in 1980 and it worked, and we're still kind of struggling to get that to work with ReactJS nowadays. So this was a big jump forward, and obviously the language had object-oriented programming and a bunch of new concepts, but on the UI side there were a lot of new things too.

In '91, I think Visual Basic was the first code editor that introduced a graphical paradigm to the mainstream. Before, people were using text-based editors — Vim and things like that were still very popular despite things like Smalltalk. But this kind of brought it mainstream. This is what I grew up with.

Eclipse brought type ahead to the mainstream. This isn't using AI type ahead. This is not Cursor or Windsurf. This is just using static analysis. So it's indexing your symbols and then it can rank the symbols and rerank them and it knows what symbols to show. I think this was also the first big third-party ecosystem for IDEs.

Copilot was a big jump forward with single-line type ahead and then multi-line type ahead.

And I think Devin was probably the first IDE that introduced this next concept and this next abstraction to the world — which is: to program, you don't have to write code. You can write natural language and that becomes code. And this is something people have been trying to figure out for decades. I think Devin is the first product that broke through and took this mainstream.

And the UX has evolved quickly, but I think it's about to get even faster.

We talked about UX and we talked about programming languages, and verification is a part of this too. Verification started with manual debugging and like physically inspecting outputs. And now there's a lot of probabilistic verification — like fuzzing and vulnerability testing, and Netflix's chaos testing and things like that.

---

V. Claude Code's Approach — Start Simple

BORIS: And so with all this in mind, Claude Code's approach is a little different. It's to start with a terminal and to give you as low-level access to the model as possible in a way that you can still be productive. So we want the model to be useful for you. We also want to be unopinionated and we want to get out of the way. So we don't give you a bunch of flashy UI. We don't try to put a bunch of scaffolding in the way.

Some of this is — we're a model company at Anthropic and, you know, we make models and we want people to experience those models. But I think another part is we actually just don't know. Like, we don't know what the right UX is. So we're starting simple.

And so Claude Code — it's intentionally simple. It's intentionally general. It shows off the model in the ways that matter to us, which is they can use all your tools and they can fit into all your workloads. So you can figure out how to use the model in this world where the UX of using code and using models is changing so fast.

---

VI. The Model Just Keeps Getting Better

BORIS: And so this is my second point. The model just keeps getting better. And this is the bitter lesson. I have it framed and taped to the side of my wall — because the more general model always wins and the model increases in capability exponentially, and there are many corollaries to this. Everything around the model is also increasing exponentially and the more general thing, even around the model, usually wins.

---

VII. One Product, Many Ways to Use It

BORIS: So with Claude Code there's one product and there's a lot of ways to use it.

There's a terminal product and you know, this is the thing everyone knows. So you can install Claude Code and then you just run "claude" in any terminal. We're unopinionated. So it works in iTerm 2. It works in WSL. It works over SSH and tmux sessions. It works in your VS Code terminal, in your Cursor terminal. This works anywhere in any terminal.

When you run Claude Code in the IDE, we do a little bit more. So we kind of take over the IDE a little bit — diffs instead of being inline in the terminal, they're going to be big and beautiful and show up in the IDE itself. And we also ingest diagnostics. So we kind of try to take advantage of that. And you'll notice this isn't as polished as something like Cursor or Windsurf. These are awesome products and I use these every day. This is to let you experience the model in a low-level, raw way. And this is sort of the minimal that we had to do to let you experience that.

We announced a couple weeks ago that you can now use Claude on GitHub. For everyone that hasn't tried this, all you have to do is open up Claude, run this one slash command "install GitHub app," pick the repo, and then you can run Claude in any repo. This is running on your compute. Your data stays on your compute. It does not go to us. So it's kind of a nice experience and it lets you use your existing stack. You don't have to change stuff around. Takes a few minutes to set up. And again, here we intentionally built something really simple because we don't know what the UX is yet.

The extreme version of this is our SDK and this is something that you can use to build on Claude Code — if you don't want to use the terminal app or the IDE integration or GitHub, you can just roll your own integration. You can build it however you want. People have built all sorts of UIs, all sorts of awesome integrations. And all this is — you run "claude -p" and you can use it programmatically.

So like something I use it for, for example, is for incident triage. I'll take my GCP logs, I'll pipe it into "claude -p" because it's like a Unix utility. So you can pipe in, you can pipe out. And then I'll jq the result. So it's kind of cool — this is a new way to use models. This is maybe 10% explored. No one has really figured out how to use models as a Unix utility. This is another aspect of code as UX that we just don't know yet. And so again, we just built the simplest possible thing so we can learn and so people can try it out and see what works for you.

---

VIII. Tips — Codebase Q&A

BORIS: Okay, I wanted to give a few tips for how to use Claude Code. This is kind of zooming back in. This is actually true for a lot of coding agents, but this is accustomed to the way that I personally use Claude Code.

So the simplest way to introduce new people that have not used this kind of tool before is: do codebase Q&A. At Anthropic we teach Claude Code to every engineer on day one and it's shortened onboarding times from like two or three weeks to like two days maybe. And also, I don't get bugged about questions anymore. People can just ask Claude. And honestly, I'll just ask Claude too.

And then this is something that I do pretty much every day on Monday. We have a standup every week. I'll just ask Claude, "What did I ship that week?" It'll look through my git commits and tell me so I don't have to keep track.

---

IX. Tips — Teach Claude How to Use Your Tools

BORIS: The second thing is teach Claude how to use your tools. And this is something that has not really existed before when you think about the UX of programming.

With every IDE, there's sort of like a plug-in ecosystem. For Emacs, there's this lispy dialect that you use to make plugins. If you use Eclipse or VS Code, you have to make plugins. For this new kind of coding tool, it can just use all your tools. So, you give it bash tools, you give it MCP tools. Something I'll often say is: "Here's the CLI tool. Run --help. Take what you learn and then put it in the CLAUDE.md." And now Claude knows how to use the tool. That's all it takes.

You don't have to build a bridge. You don't have to build an extension. There's nothing fancy like that. Of course, if you have groups of tools or fancier functionality like streaming and things like this, you can just use MCP as well.

---

X. Tips — Workflows: Plan Mode & TDD

BORIS: Traditional coding tools focused a lot on actually writing the code. And I think the new kinds of coding tools, they do a lot more than that. And I think this is a lot of where people that are new to these tools struggle to figure out how to use them. So there's a few workflows that I've discovered for using Claude Code most effectively for myself.

The first one is: have Claude Code explore and make a plan and run it by me before it writes code. You can also ask it to use thinking. So typically we see extended thinking work really well if Claude already has something in context. So have it use tools, have it pull things into context and then think. If it's thinking up front, you're probably just kind of wasting tokens and it's not going to be that useful. But if there's a lot of context, it does help a bunch.

The second one is TDD. I know — I try to use TDD. It's pretty hard to use in practice, but I think now with coding tools, it actually works really well. And maybe the reason is it's not me doing it, it's the model doing it.

And so the workflow here is: tell Claude to write some tests and kind of describe it and just make it really clear — the tests aren't going to pass yet. Don't try to run the test because it's going to try to run the test. Tell it, you know, it's not going to pass. Write the test first, commit, and then write the code and then commit.

And this is kind of a general case of: if Claude has a target to iterate against, it can do much better. So if there's some way to verify the output — like a unit test, integration test, a way to screenshot in your iOS simulator, a way to screenshot in Puppeteer — just some way to see its output. We actually did this for robots — like we taught Claude how to use a 3D printer and then it has a little camera to see the output. If it can see the output and you let it iterate, the result will be much better than if it couldn't iterate. The first shot will be all right, but the second or third shot will be pretty good. So, give it some kind of target to iterate against.

Today, we launched plan mode in Claude Code. And this is a way to do the first kind of workflow more easily. Anytime hit Shift+Tab and Claude will switch to plan mode. So you can ask it to do something, but it won't actually do that yet. It'll just make a plan and wait for approval. So restart Claude to get the update. Run Shift+Tab.

---

XI. Tips — Give Claude More Context

BORIS: And then the final tip is give Claude more context. There's a bunch of ways to do this.

CLAUDE.md is the easiest way. Take a file called CLAUDE.md, put it in the root of your repo. You can also put it in subfolders — those will get pulled in on demand. You can put it in your home folder — this will get pulled in as well.

And then you can also use slash commands. If you put files — just regular markdown files — in these special folders, they'll be available under the slash menu. Pretty cool. This is useful for reusable workflows.

And then to add stuff to CLAUDE.md, you can always type the pound sign to ask Claude to memorize something and it'll prompt you which memory it should be added to. And you can see this is us trying to figure out how to use memory, how to use this new concept that is new to coding models, that did not exist in previous IDEs — how to make the UX of this work. And you can tell this is still pretty rough. This is our first version, but it's the first version that works. And so we're going to be iterating on this. And we really want to hear feedback about what works about this UX and what doesn't.

[Applause]

---

XII. Q&A — Multi-Claude Workflows

AUDIENCE (via Slack): As I delegate more and more to Claude Code, as it runs for 10 minutes and I have 10 of these active, how do I use the tool?

[Laughter]

BORIS: Yeah, this is pretty cool. I think this is something that we actually see in a lot of our power users — that they tend to multi-Claude. You don't just have a single Claude open, but you have a couple terminal tabs either with a few checkouts of your codebase, or it's the same codebase but with different worktrees, and you have Claude doing stuff in parallel.

This is also a lot easier with GitHub Actions because you can just spawn a bunch of actions and get Claude to do a bunch of stuff. Typically, we don't need to coordinate between these Claudes for most use cases. If you do want to coordinate, the best way is just ask them to write to a markdown file.

And that's it. Awesome. Yeah. Well, both things work. Thank you so much.

[Applause]

---

Transcript source: "Claude Code & the Evolution of Agentic Coding" — Boris Cherny, Anthropic. Formatted for readability.