1.02.2018

Chúc Mừng Năm Mới 2018 với bài viết mới: Sự hình thành và phát triển nhạc Pháp đầu thập niên 1960

Bạn mến,
 
Đầu năm mới, tôi xin được chúc bạn và người thân một năm nhiều sức khỏe và niềm vui, phát tài phát lộc. Tôi có viết một bài mới về sự hình thành nhạc Pháp những năm đầu 1960, mời bạn cùng xem.

 
 
***
 
 
Vài hình ảnh cuối năm ở Disneyland, California
 





 

12.13.2017

ABBA hồi sinh với đĩa nhạc dương cầm “Piano”

Bạn,


Với người yêu âm nhạc (như tôi), tháng Mười Hai năm nay (2017) có vài tin vui và buồn lẫn lộn. Sáng nay 9/12, tôi được xem trực tiếp truyền hình từ đài TV5Monde toàn bộ tang lễ của danh ca nhạc Pháp, ông Johnny Hallyday. Người tiễn đưa đứng chật kín đại lộ dẫn đến giáo đường La Madeleine. Ba đời tổng thống Pháp là Nicolas Sarkozy, François Hollande, và Emmanuel Macron và đông đảo các nhân vật nổi tiếng trong chính trường và làng nhạc Pháp đã tham dự tang lễ.



Ông Hallyday là người tiên phong trong việc giới thiệu nhạc rock Mỹ đến với giới trẻ Pháp cuối những năm 50 và đầu những năm 60. Ông có 60 năm trình diễn trong làng nhạc Pháp, và là người mở màn cho phong trào nhạc yé-yé. Nhạc Chanson của Pháp chuyển mình từ phong cách của những siêu sao như Edith Piaf, George Brassen, Jacques Brel, Barbara, v.v. thành phong cách mà người Việt mình yêu thích từ những năm 60 trở đi qua các danh ca như tứ đại mỹ nương Françoise Hardy, Sylvie Vartan, Sheila và France Gall, và các nam siêu sao như Eddy Mitchell, Antoine, Jacques Dutronc, Michel Polnareff, v.v., cũng là từ những bước đi chập chững, tiên phong của những ngôi sao nhạc rock mà đại diện là Johnny Hallyday. Mới có bốn năm hôm nay thôi, mà trang mạng điện tử tôi đặt xem đã có nhiều số đặc biệt viết về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ. Mỗi tạp chí có khoảng ít nhất là từ 20 tới 80 trang viết về ông.


Với riêng tôi, hai bản nhạc pop Que je t’aime và J’ai un problème (hát chung với vợ đầu Sylvie Vartan) để lại thật nhiều thiện cảm trong tôi. Tuy muộn màng, nhưng tôi tự nhủ sẽ tìm hiểu thêm các bản nhạc để đời khác của ông, người có số đĩa bán được là 110 triệu bản, 50 studio albums và 29 live albums!!! Coi chừng cũng hơi khó vì chỉ riêng với 8 tạp chí nói trên, chắc ít nhất là hai ba tuần tôi mới đọc xong!

Một tin khác là việc nhạc sĩ Benny Andersson của ban nhạc huyền thoại ABBA cho ra đời một đĩa nhạc có tên là Piano. Như tên gọi, đĩa nhạc gồm hai mươi mốt nhạc phẩm trình bày trên piano, do Benny sáng tác cho ban ABBA, cho đĩa nhạc “Chess”, rồi nhạc kịch “Kristina från Duvemåla”. Có sáu bản nhạc ABBA được ông chọn, đó là I Let The Music Speak, Thank You For The Music, The Day Before You Came, I Wonder (Departure), My Love, My Life, và cuối cùng là Happy New Year, mà người Việt mình có lẽ ai cũng biết và cũng nghe mỗi mùng Một Tết!


 

Sau vài ngày đặt mua và chờ đợi thì CD cũng đã tới! Cảm giác của tôi khi nghe thật khó tả. Nghe những bài mình đã quá quen thuộc nhưng dưới một hình thức khác, và cũng do cùng tác giả trình bày, quả thật là một thú vị khác thường. Tôi có cảm giác như Benny “mời” tôi cùng ngồi trong một phòng khách nhỏ với cây piano, rồi ông nhẹ nhàng - như chữ ”piano” ta hay thấy trong khuông nhạc - đánh cho tôi nghe từng bài, từng bài. Không còn những hooks của những nhạc cụ khác, những giai điệu, hòa âm ABBA đến thẳng tôi qua lối soạn piano tuy đơn giản nhưng vẫn giữ trọn các ý chính của bài. Ông có xuất bản một quyển sách đi kèm, người phụ tá đã khéo léo chuyển tải từng chi tiết nhỏ nhặt xuống trang nhạc. Các ông bố, bà mẹ Việt Nam đã từng yêu ABBA và có con theo học piano từ nhỏ không nên bỏ qua quyển nhạc này! Đây là dịp con bạn học chơi ABBA từ nguồn, cũng như đền đáp công lao bạn chở con đi học nhạc mỗi tuần từ năm này qua tháng nọ!




Nguồn: trang xem thử của Amazon


Tôi cũng đã mua bản điện tử Kindle và rất hy vọng ráng học theo và tự đánh bài “Happy New Year” mỗi ngày đầu năm, thay vì vặn nhạc ABBA lên và phải nghe khúc “May we all have our hopes, our will to try, If we don't we might as well lay down and die” hay là “Seems to me now, That the dreams we had before, Are all dead, nothing more “; tôi không muốn nghe chữ chết trong ngày đầu năm, coi bộ hơi xui xẻo!

Để lăng-xê CD, Benny có một vài YouTube cho người nghe thưởng thức.




Chess: https://www.youtube.com/watch?v=ypdi0o3gNGc




Thank You For The Music: https://www.youtube.com/watch?v=rC4hgWQHH-8




Phỏng vấn: https://www.youtube.com/watch?v=e1J2Apw6E2M


 
Benny Andersson: Tôi là một fan ruột của Johahn Sebastian Bach. Với tôi, Bach là một nguồn nhạc tuyệt vời và vô tận! – Nguồn: YouTube.


 

Tôi rất thích cuộc phỏng vấn, những câu trả lời của Benny rất thật thà, ngay thẳng, những lời khuyên thật quý báu cho người trẻ viết nhạc: phải ngồi miệt mài qua năm tháng trên piano mới mong thành công. Ông thật xứng đáng là một thần tượng để các fans tôn thờ! Tôi hy vọng ông sẽ tiếp tục cho ra đời những quyển Piano 2, Piano 3 trong tương lai.

Tôi xin tạm dừng bút và hẹn bạn kỳ tới.

Học Trò

10 tháng 12 năm 2017

***

Tìm mua Benny Andersson -  Piano trên Amazon:

 https://www.amazon.com/Benny-Andersson-Piano/dp/1785588753/ref=cm_cr_getr_d_rvw_txt?ie=UTF8

 https://www.amazon.com/Piano-Benny-Andersson/dp/B074KWPMT6/ref=cm_cr_arp_d_pdt_img_top?ie=UTF8




Xem sách thử: https://www.youtube.com/watch?v=xBck--oOodk

 

11.21.2017

Lettre à France, Michel Polnareff và những chuyện bên lề

Đã có một lần, tôi với em,
Đừng quên nhé một thời, tôi với em.

Từ khi xa em, xa rất xa,
Tôi cảm thấy như tôi đã đánh mất chính tôi,
Và tôi luôn nghĩ tới em.

Em chỉ cách xa tôi sáu múi giờ thôi,
Còn tôi cách xa em hàng mấy năm trời, em ở tận nơi xa ấy
Sự khác biệt có chăng, là sự im lặng đôi khi tôi cảm thấy tận đáy lòng ...


(Dịch thoát phần đầu nhạc phẩm Lettre à France,
nhạc Michel Polnareff, lời Jean-Loup Dabadie)



Với những lời ca bàng bạc nhớ thương, với lối nhân cách hóa nước Pháp như một người tình, ca nhạc sĩ Michel Polnareff đã đưa người nghe - nhất là những kẻ xa quê hương như tôi - vào một không gian của một Lá Thư gửi nước Pháp, chứa chan những kỷ niệm vui buồn. Tôi biết đến Michel Polnareff trước đây chỉ qua vài ba bài nhạc hay nhất của ông, đó là Love Me, Please Love Me, rồi Holidays, Lettre à France và sau cùng là Goodbye Marylou. Riêng Lettre à France tôi chỉ nghe qua hai ban nhạc hòa tấu Paul Mauriat và Raymond Lefèvre, nên không có dịp tìm hiểu lời ca. Thế rồi, trong một dịp gần đây, với lòng quyết chí tìm hiểu nguồn gốc của những bài nhạc tuyển Pháp quốc, tôi đã “phát hiện” ra Michel Polnareff,  tìm cách nghe phần lớn các nhạc phẩm cùng xem những video về ông trên YouTube, cũng như đặt mua các CD nhạc và những quyển sách liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông.


 
Bản nhạc tờ - Nguồn: www.amazon.fr


Thế nhưng tại sao ông lại phải viết một lá thư gửi nước Pháp? Câu chuyện rất ly kỳ, nhưng nói tóm tắt thì năm 1973, trong lúc sung sức nhất, đỉnh cao nhất của sự nghiệp sáng tạo, ông bị nhân viên tài chánh cuỗm tiền chạy mất, để lại một khoản tiền thiếu thuế khổng lồ. Cùng khoảng thời gian đó, ông bị khủng hoảng nặng nề vì những chuyện không may khác dồn dập xảy ra: người đỡ đầu Lucien Morisse (giám đốc đài Europe #1 và Disc AZ, cũng là chồng danh ca Dalida) tự tử, rồi mẹ ông qua đời, rồi ông bị phạt 60 ngàn quan về tội dám trưng bày 6000 áp phích với “mông trần” khắp Paris để quảng cáo show Polnarevolution ở Đại Hí Viện huyền thoại Olympia (cuối năm 1972.) Mặt khác, với lòng vốn say mê,”thần tượng” những kỹ thuật tân kỳ và lối chơi nhạc, thu âm nhạc tuyệt hảo của Hoa Kỳ, đồng thời cũng muốn tạo dựng tên tuổi mình bên Mỹ, ông bèn lên tàu thủy France tạm lánh nạn ở bên kia bờ Đại Tây Dương.

    Sau khi tạm trú tại Hoa Kỳ, ông tiếp tục sáng tác nhạc và hát với cả lời Mỹ lẫn Pháp, nhưng ông vẫn luôn dõi mắt trông về xứ sở bên bia bờ đại dương. Trong một lần ngồi quán cà phê ở Nữu Ước, ông nghe văng vẳng một nhạc phẩm Pháp, rồi nao nao nghĩ về quê nhà. Một giai điệu thoáng qua bất chợt trong đầu, ông liền viết ngay xuống tờ giấy chùi tay (napkin) những nốt nhạc dạo đầu cùng điệp khúc. Không bao lâu sau, ông hoàn tất bài nhạc và giao phó cho ông Jean-Loup Dabadie - một nhà viết lời cự phách và cũng đã có nhiều thành công trước đây cùng với Polnareff - để hoàn tất bản nhạc. Tất nhiên, Polnareff đã không quên dặn dò ông Dabadie tìm tòi những ý tưởng, lời văn diễn tả đúng tâm trạng hoài cảm về cố hương của ông.

    Không phụ lòng trông đợi của Polnareff, ông Dabadie đã hết sức thành công trong việc đặt lời cho bản Lettre à France, góp phần không nhỏ cho sự thành công tột bậc của bài nhạc vào mùa hè năm 1977, tạo tiền đề cho sự trở về Pháp rất lẫy lừng của Michel năm 2007. Qua bản nhạc, người nghe thông cảm được với tâm tư của Michel, lúc nào cũng ngong ngóng nhớ về cố hương nơi mà “em không phải lúc nào cũng là người đẹp nhất, còn anh thì cũng không thể chung thủy tuyệt đối cùng em. Nhưng ai mà biết được chuyện tương lai của chúng mình sẽ ra sao?” Dabadie quả thật đã nói hộ tấm tình của Michel với những lời chia xẻ thầm kín: “Oui, đôi khi anh quá điên cuồng yêu em, cho dù anh không nói ra, nhưng tình yêu là thế đó, rằng anh luôn nghĩ về em tận sâu thẳm đáy lòng.”

    Có xem video trên YouTube bài hát do Michel Polnareff trình diễn live ở Bercy năm 2007 https://www.youtube.com/watch?v=tw7_haPgQbA  , ta mới cảm nhận rõ tài năng của người nghệ sĩ, cùng lòng yêu âm nhạc ông từ người hâm mộ.


Mười bẩy ngàn khán giả hát say sưa, chiêm ngưỡng cú adlib thần sầu của ông trên piano (khoảng phút thứ ba) cũng như guitar adlib của nhạc công trước đó. Hai ba thế hệ người nghe, ta thấy cả mẹ lẫn con say mê bá vai nhau hát theo. Trong một hình ảnh khác, ta chứng kiến một nữ khán giả mặt rạng rỡ hát rồi nhắm nghiền mắt lại tận hưởng niềm hoan lạc của buổi trình diễn - khi thần tượng của mình chính thức trở lại công diễn trên đất Pháp sau ba-mươi-bốn năm vắng mặt sân khấu.



Khán giả thưởng ngoạn bài Lettre à France – Nguồn: youtu.be

      Tôi còn nghiệm ra, nếu chỉ nghe nhạc hòa tấu, ta sẽ không thấy hết được vẻ đẹp toàn mỹ của bài nhạc. Với hai lối chơi hơi khác nhau của hai ban nhạc Paul Mauriat (https://www.youtube.com/watch?v=i5cPEsFWj1s ) hay Raymond Lefèvre, ta nghe ra một giai điệu đẹp, và chỉ thế thôi. Với Michel Polnareff, ta thấy xúc cảm của chính tác giả qua câu dạo đầu piano đơn giản, rồi lối hát như kể chuyện thật lôi cuốn, với lối nhả chữ thật đặc trưng. Sau khi nghe trọn hai điệp khúc, ta hiểu trọn vẹn câu hát “l’amour à faire de ça”, rằng tình yêu phải làm bằng cả yêu lẫn ghét, rằng “giận thì giận, mà thương thì thương”.





Câu guitar adlib trộn lẫn, cùng lúc đối chọi với tiếng hát bè ở giữa bài “Đã có một lần, tôi với em, Đừng quên nhé một thời, tôi với em” thực là đỉnh điểm của bài nhạc, làm người nghe rùng mình vì câu adlib quá “rock” mà cũng quá “pop”, và rất phù hợp với tâm trạng giằng xé giữa yêu và ghét, giữa tâm trạng nửa chung thủy, nửa ruồng rẫy của tác giả.





            Gần đây, người viết đọc được một bài khảo cứu được dịch sang tiếng Anh trên mạng, với tựa đề “The production of success: an anti-musicology of the pop song”, tác giả là Antoine Hennion. Bài viết chỉ rõ rằng sự thành công của một bản nhạc pop là do bốn yếu tố sau, mà Lettre à France là một bằng chứng hùng hồn:

1: giai điệu (tune),

2: lời ca (lyrics),

3: ca sĩ (singer), và

4: sự pha trộn, gia giảm (mixture) của ba yếu tố đầu.

Tôi nghiệm ra rằng suốt 8, 9 năm vừa qua vì chỉ nghe nhạc hòa tấu, tôi vô tình tự giảm khả năng thưởng thức âm nhạc đại chúng của mình từ 100% xuống chỉ còn 25%, vì đã tự loại trừ lời ca, ca sĩ, lẫn cách pha trộn các yếu tố! Những lý giải khác của bài khảo cứu trên cũng chứng minh cho riêng tôi thấy là một khi bài hát với ca sĩ và lối phối nhạc đã nhập tâm, thì tôi không thể nào cảm được cùng bài hát ấy, nhưng với ca sĩ và cách hòa âm khác!

Bài Lettre à France còn làm tôi suy nghĩ đến thật nhiều điều khác, thí dụ như tâm trạng lưu vong không ngày về của tôi, về lời hát phổ từ thơ “Quê hương mỗi người chỉ một” của thi sĩ Đỗ Trung Quân, trong khi tôi thì đã “xin chọn nơi này làm quê hương”. Vậy thì người ta có hai quê hương được không??? Tôi cũng thử vụng về viết lời cho phiên khúc của bài Lettre à France, mời bạn cùng ngân nga hát theo bài gốc sau:



Thư Gửi Em

[Lời Việt (dang) dở của Học Trò]

Mình đã có một thời, em với anh!
Đừng quên nhé một thời, ta có nhau!

Từ khi anh xa em, xa rất xa,
Anh như chim bay quên lối về,
Và anh luôn nhớ đến em …

Em, nơi phương xa em có biết chăng?
Bao nhiêu năm ta chưa thấy nhau
Còn đó giấc mơ hồi hương!

Ôi, nỗi nhớ thương!
Thân lưu vong câm lặng,
Xót xa tận đáy trái tim!


            Từ khi “cảm” được nhạc của Michel Polnareff, tôi đâm ra “nghiện” nhạc của ông. May mắn thay tôi tìm mua được “box” nhạc với 100 bài hay nhất của ông, rồi sau đó là hai CD live ông trình diễn năm 2007 và 2016.





Tưởng vậy là “ngon” rồi, cách đây hai tuần tôi được biết nhạc sĩ sẽ tung ra (tháng 12/2017 này) toàn bộ tác phẩm đã từng ghi âm trong suốt trên 50 năm sáng tạo của ông, với 1 collection gồm 23 đĩa !!! Giá cả chắc trên dưới 100 USD, chắc từ từ tôi cũng phải tậu thôi, lỡ làm fan rồi, biết làm sao? Ông có một đặc điểm khác là mỗi khi có dịp trình diễn live, ông rất hay phối lại cách khác, hay dùng intro khác. Tôi có bốn bản Lettre à France khác nhau: bản gốc, bản live ở Roxy 1996, bản live 2007 ở Bercy, và bản live 2016 ở Olympia, bản nào cũng khang khác nhau và cũng hay hết! Làm fan phải cố công tìm hết các bản khác nhau!



Michel Polnareff Pop Rock En Stock L’intégrale… ou presque ! Coffret 23 CD



       Trong khi chờ đợi, tôi muốn bạn cùng khám phá và thưởng thức những tác phẩm để đời khác của Michel Polnareff như: Love me please love me, Goodbye Marylou, L'Amour avec toi, Ame caline, Holidays, Le Bal des Laze, Une simple mélodie, Qui a tué grand-maman, Je suis un homme, J'ai tellement de choses à dire, On ira tous au paradis, La poupée qui fait non, Tout tout pour ma chérie, Je rêve d’un monde… cũng như một số bài thành công khác như: Je t'aime, Radio, Tam Tam, Sur un seul mot de toi, Elle rit, Le belle veut sa revanche, v.v. , chắc chắn sẽ không làm bạn thất vọng. May mắn thay, một fan ruột với bí danh sdup đã gửi thật nhiều “clip” nhạc lên YouTube tại địa chỉ sau, mời bạn cùng xem.

https://www.youtube.com/user/sdup/videos?disable_polymer=1


Chào tạm biệt và xin hẹn gặp lại bạn trong một kỳ tản mạn tới. Mến chúc bạn một Lễ Tạ Ơn thật ấm cúng bên gia đình.


Tiểu Sài Gòn, Tháng 11 năm 2017

Học Trò ( https://hoctroviet.blogspot.com/  )



Tài liệu tham khảo:

1.     Eudeline, Christian. Derrière les lunettes: La biographie de Michel Polnareff. Fayard. Kindle Edition.

2.     Polnareff, Michel (avec la collaboration de Phillipe Manoeuvre.) Polnareff par Polnareff. Grasset.

3.     Cachin, Benoit. Polnaculte. Tournon.

4.     Polnareff: Quand l'ecran s'allume [Documentaire] RTBF 19/09/14. https://www.youtube.com/watch?v=OBQALRt844U

5.     Dicale, Bertrand. Dictionnaire amoureux de la chanson française. PLON. Kindle Edition.

6.     Calvet, Louis-Jean. Cent ans de chanson française. Archipel. Kindle Edition.

7.     Lecoeuvre, Fabien. Le petit Lecoeuvre Illustré Dictionaire: Histore des Chansons de A à Z. Edition du Rocher.

8.     Hennion, Antoine. The production of success: an anti-musicology of the pop song. Dịch sang Anh ngữ: Marianne Sinclair và Mark Smith. Có thể tải về ở đây: http://www.academia.edu/866652/The_production_of_success_an_anti-musicology_of_the_pop_song


***

Update 1/16/2018: Polnareff Discography đã về nhà!!!



***

Michel Polnareff Pop Rock En Stock L’intégrale… ou presque ! Coffret 23 CD
Editorial Reviews
French-only 23 disc set features 430 tracks! Includes all of his complete studio albums, unreleased live concerts, soundtracks and many unreleased tracks/versions. Includes a 48 page booklet with rare photos. Universal France. 2017.
                                                      

Track Listings

Disc: 1

      Tous Les Ep / SP 1966 À 1967

Disc: 2

  1. Concert À Lausanne 6 Avril 1967 & Concert À L'olympia 8 Octobre 1967

Disc: 3

  1. Tous Les Ep / SP 1968 À 1970

 Disc: 4            
  1. Album Polnareff's & Ep 1971 À 1972 & Bof Ça N'arrive Qu'aux Autres

Disc: 5

  1. Bof la Folie Des Grandeurs & Bof D'artagnan

Disc: 6            
  1. Polnarévolution

Disc: 7            
  1. Concert À Tokyo 1972

Disc: 8

  1. Concert Musicorama Polnarêves À L'olympia 1 Avril 1973

Disc: 9

  1. Album Polnarêve & Album Fame À la Mode

Disc: 10

  1. Michel Polnareff Au Forest National - Bruxelles, 26 Octobre 1975 / Partie 1

Disc: 11

  1. Michel Polnareff Au Forest National - Bruxelles, 26 Octobre 1975 / Partie 2

Disc: 12

  1. Album Lipstick & Album Coucou Me Revoilou

Disc: 13

  1. Album Bulles & Show TÉLÉ 82

Disc: 14

  1. Bof la Vengeance Du Serpent a Plumes + Album Incognito

Disc: 15

  1. Album Kâma - Sûtra + Instrumentaux + Remix

Disc: 16

  1. Concert Live at the Roxy, 27 Septembre 1995

Disc: 17

  1. Singles Rareté & Remix - 1990 À 2015

Disc: 18

  1. Concert Ze (Re) Tour 2007 - Partie 1

Disc: 19

  1. Concert Ze (Re) Tour 2007 - Partie 2

Disc: 20

  1. Concert À L'olympia 2016 - Partie 1

Disc: 21

  1. Concert À L'olympia 2016 - Partie 2

Disc: 22

  1. Michel Polnareff Chante en Anglais, en Allemand, en Espagnol Et en Italien (Documents)

Disc: 23

  1. Documents, Raretés, Maquettes Studio Et Versions Alternatives + Album Ménage À Trois
 

***

Lettre à France
 
Songwriters: Jean Loup Dabadie / Michel Polnareff
 

Il était une fois
Toi et moi
N'oublie jamais ça
Toi et moi
 
Depuis que je suis loin de toi
Je suis comme loin de moi
Et je pense à toi tout bas
Tu es à six heures de moi
Je suis à des années de toi
C'est ça être là-bas
La différence
C'est ce silence parfois au fond de moi
 
Tu vis toujours au bord de l'eau
Quelquefois dans les journaux
Je te vois sur des photos et moi loin de toi
Je vis dans une boîte à musique
Électrique et fantastique
Je vis en Chimérique
La différence
C'est ce silence parfois au fond de moi
 
Tu n'es pas toujours la plus belle
Et je te reste infidèle
Mais qui peut dire l'avenir de nos souvenirs
Tu n'es pas toujours la plus belle
Et je te reste infidèle
Mais qui peut dire l'avenir de nos souvenirs

Oui, j'ai le mal de toi parfois
Même si je ne le dis pas
L'amour c'est fait de ça