8.28.2010

The Beatles' 1995 Hội Ngộ: Tìm thấy những gì qua nhạc phẩm "Free As A Bird"

Bạn,

Nhân có bạn Leaqua khen bài "Free As a Bird" của nhóm "Threetles" và John Lennon làm nhân kỳ hội ngộ hy hữu của họ để làm "The Beatles Anthology", vì cũng có quyển sách đã mua và cũng có nghiền ngẫm về bài này, hoctro trước tiên google để xem mấy trang đó có available không, rồi cut-and-paste lên đây để bạn cùng xem. Ấn vào hình để thấy rõ hơn. Nếu muốn xem sách thì vào trang http://books.google.com/ rồi đánh vào "free as a bird Pedler".






Sau khi nói xong bài "Free As A Bird", tác giả tiện thể phân tích luôn "Here, There and Everywhere". Nói chung quyển sách này là bửu bối cho các nhạc sĩ nghiệp dư cũng như chuyên nghiệp để tìm hiểu.





Tiếp theo là bài nhạc "Free As A Bird" và lịch sử hình thành bài hát "hội ngộ"

http://en.wikipedia.org/wiki/Free_as_a_Bird

http://www.youtube.com/watch?v=glUFjjkYuAk



Đây cũng là một dịp để video trình bày lại các chi tiết trong các bài hát rất nổi tiếng của ban nhạc, có một fan rất hâm mộ đã gom góp nhận xét các fans rồi đăng lên ở đây:

http://www.phaseshift.com/beatles/faab/

Một Beatles fan khác có bằng tiến sĩ về nhạc, ông Alan Pollack, đã bỏ ra 10 năm trời ghi lại các kỹ thuật hòa âm, lối chơi, v.v. rồi đăng miễn phí ở đây http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/awp-notes_on.shtml . Sau đây là bài viết của ông về Free As a Bird:

http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/faab.shtml


Vậy, những gì cần nói về nhạc thuật thì đã được hai ông Dominic Pedler và Alan Pollack nói đến rồi, hoctro có bàn gì đến cũng chỉ là nhắc lại, hay dịch thoát lại ý kiến của hai ông mà thôi.

Tuy nhiên có hai ý mà hoctro muốn nhắc đến là:

1. Các nhạc sĩ cây đa cây đề Việt Nam thường không là thành viên của một ban nhạc như các thành viên của ABBA, Beatles, Bee Gees chẳng hạn, nên các sáng tạo về hòa âm của họ cũng không thấy có, chỉ thấy nhạc và lời thôi, ban nhạc khác sau đó muốn đánh sao thì đánh, nhạc sĩ không biết đường nào mà can thiệp. Việt Nam mình có trường hợp ngoại lệ là sự hợp tác giữa hai bố con nhạc sĩ Phạm Duy và Duy Cường, khi ở hải ngoại anh đã hòa âm lại hết các bài nhạc của nhạc sĩ rất bài bản và hợp lý. Các đĩa nhạc Phạm Duy muốn phát hành phải được sự đồng ý của ns PD, như các CD Quỳnh Giao, Ý Lan, Khánh Hà Tuấn Ngọc, Thái Hiền, v.v.

Trở lại với the Beatles. Vì viết nhạc, rồi chơi nhạc, họ có điều kiện chơi các biến thể của một chord progression mà họ đã đặt. Một trong các sáng tạo của họ là cách chuyển cung (modulate) chỉ trong một hay hai measures, rồi lại khéo léo trở về cung chính. Như đã nói ở trên, nhạc Việt Nam không có, hay có mà hoctro chưa thấy, cách viết nhạc kiểu này.



Như ông Peddler trình bày rất ư cặn kẽ, The Beatles đã chuyển cung từ La trưởng qua Do trưởng chỉ trong hai trường canh với câu "Free as a Bird", rồi lại chuyển về La trưởng ở câu kế. "Prosody" (nhạc ăn khớp với lời) như thế này thì quá tuyệt chiêu, vì nếu diễn tả mình "tự do như chim" mà cứ lang thang trong một thang âm, không "đột phá" (break-free) được (từ A trưởng sang C trưởng như đã thấy trong hình) thì đâu diễn tả được trạng thái tự do, xổ lồng???

2. Trong điệp khúc, hòa âm đi từ F -> F#dim -> G -> A, (Whatever happened to / the life that we once knew? / Can we really live without each other?) nghe rất chơi vơi hướng đến một cái đích nào đó. Các nốt nhạc cũng đi lên như vậy. Điều đáng nói là A (La trưởng) ở chỗ each other chính là nốt chủ (tonic) thang âm chính, thì mình phải cảm thấy là "về nhà" chứ. Nhưng không, mình đã ở nhà mà mình không biết! không thỏa mãn! Quá tuyệt!!!

Hỏi mà như là đã trả lời Can we really live without each other? (Chúng ta có thể sống thiếu nhau chăng?) Đã ở nhà (La trưởng) mà còn bâng khuâng vô định, làm câu hỏi rất ư là câu hỏi băn khoăn.

Nếu muốn nghe nhạc Beatles trên Youtube, mời bạn vào đây, tôi có lựa bài theo Albums họ đã phát hành trước và sau khi nhóm rã:

Studio Albums: http://hoctroyoutube2010.blogspot.com/2010/08/beatles-abbey-road.html


Compilation Albums: http://hoctroyoutube2010.blogspot.com/2010/08/beatles-anthology-1.html



Hẹn bạn kỳ sau.

Hoctro,
August 28, 2010

8.03.2010

Tản mạn về ABBA - Tu te reconnaitras - Yesterday

Bạn,

Tuần trước đang nói về chuyện ABBA, cuối tuần vừa rồi lục lọi tủ sách thì thấy lại quyển nhạc mang theo lúc đi định cư hai mươi năm trước. Cách đây vài năm sách đã ngả màu vàng vì hồi đó giấy không tốt, tôi cắt từng tờ ra bỏ vào bọc nylon lại. Tìm thấy vài bài nhạc ABBA trong đó: Happy New Year, Slipping through my fingers, và Head Over Heels. Hai bài trước là do ông thầy tôi viết xuống nốt và cho hợp âm vào để tôi học, còn bài thứ ba là tôi tự nghe rồi viết xuống. Các bài này tôi đã nắn nót kẻ nhạc và viết lại vào tập nhạc này và mang đi.


Khi xưa ở Saigon, tôi có ông thầy hay lạ lùng, thí dụ ổng biết bài nào, rồi tôi ngỏ ý muốn học bài đó, ổng sẽ ngồi xuống dạo đàn chừng mươi phút. Sau đó ổng sẽ ngồi xuống bàn viết, lấy giấy nhạc ra rồi viết xuống, khỏi cần lên đàn đánh lại nữa! Tôi biết nghe, nhìn nhạc và đánh tự do tay trái bây giờ phần nhiều là học từ thầy. Tạ ơn Thầy!

 Bài Slipping through my fingers là một trong số ít bài mà tôi thích lời do Bjorn Ulvaeus soạn. Bài tả về một người bố/mẹ nhìn con mình cắp sách tới trường với cảm nghĩ là con nó đang tuột khỏi tầm tay của mình, đã từ từ khôn lớn. Bây giờ mình có con gái lớn tướng rồi thỉ nghe bài này dễ "mủi lòng" lắm:

Schoolbag in hand, she leaves home in the early morning
Waving goodbye with an absent-minded smile
I watch her go with a surge of that well-known sadness
And I have to sit down for a while
The feeling that I'm losing her forever
And without really entering her world
Im glad whenever I can share her laughter
That funny little girl







Bài hát có cái melody hay lắm, và cái chord đổi từ Bb sang Bbm ngay đầu bài (schoolbag in hand ...) rất hoài niệm, đó có lẽ là bài đầu tiên mà tôi quen với cách đổi chord này. Tôi cũng đặc biệt thích cái chord Fsus4 -> F lúc cuối đoạn (that funny little girl) nghe chơi vơi. chord này ít lạm dụng mới hay, lạm dụng nghe nó hơi bị nhàm.



Nhiều khi tôi nghĩ vì thiếu sách báo, sách học về nhạc nên tôi đâm ra biết viết ký âm, vì muốn ghi xuống cho dày tập nhạc. Chứ sang bên này sách nhạc thừa mứa, muốn có một quyển ABBA Gold về để tập đánh không còn là chuyện khó nữa. Tôi nhớ lại hồi đó nghe mấy băng cassette hải ngoại trong loạt Dạ Vũ Đen, Hồng, Tím, v.v. có mấy bài nhạc Pháp do ca sĩ Kiều Nga hát hay quá trời, tôi mày mò bỏ thời gian nghe và đánh lại từng nốt, rồi tập viết xuống, trong đó có bài Tu te reconnaitras (Xin Tự Hiểu Mình). Bài này có nhịp 6/8 slowrock, hay viết 2/4 và dùng toàn liên ba cũng được, như tôi đã viết khi xưa.


Hồi đó chả biết là ai hát hết, thành đề xuống là Chanson Francais, sau này mới biết là của ca sĩ Pháp Anne-Marie David, bài này đoạt giải Eurovision một năm trước ABBA thỉ phải. Lời Việt dịch rất "hay" - nói theo cách của tôi. Nó gợi nhớ nhiều đến thời trước 75, chẳng hiểu tại sao nữa, mà bây giờ tôi vẫn còn cảm giác đó:



Từ trong mơ, giữa tuổi thơ,
Từ trong lớp lúc ta dạy bởi ma soeur
Từ sân ga, nhớ tới chân son,
Còn mong dấn thân vào tuổi si mê
Tìm mình trong nỗi ưu tư
và tìm trong ngóng chờ


Xin cho gặp
Hãy cho ta tự hiểu mình
phút giây do dự
Tìm trong nỗi vui và trong khóc than


Xin cho gặp
Hãy cho ta tự hiểu mình
Khiến trong thơ dại
tìm trong thế gian để ta thấy ta

Cũng trong thế giới lời Việt nhạc ngoại quốc đó, bài nhạc khác mà tôi rất hâm mộ mà sau này tìm hiểu thì biết là của Sir Paul Mc Cartney viết (cho dù trong sách nhạc bao giờ John Lennon và Sir Paul cũng đề chung tên), đó là bài Yesterday (Lời Việt Nam Lộc), tôi có nói đến trong một post trước http://hoctroviet.blogspot.com/2010/01/moi-hom-qua-yesterday-beatles.html :

Mới hôm qua
buồn phiền trong tôi như đã bay đi xa
mãi đến hôm nay tim còn thấy hoan ca
tôi còn ngỡ như là ngày hôm qua


Nhớ trong tôi
tưởng chừng như thời gian đã quên không trôi
để chúng ta không còn cảm thấy chia phôi
những gì đã qua còn trong tim tôi


Hôm nay
tôi chẳng muốn đếm thời gian
như tôi vẫn làm
Hôm nay tôi cố gắng quên thời gian
sao lòng vẫn nhớ?

Mới hôm qua
tình yêu như bông hoa nở trong tim ta
mãi đến nay tuy em đã bỏ đi xa
tôi còn ngỡ như là ngày hôm qua...




Tôi có mua sách học gần đây để đưa cô giáo đàn dạy cháu. Bản đó phối cũng rất hay, phù hợp với thế ngón piano của lứa tuổi cháu. Tôi có lên đàn đánh thử vì thấy cũng dễ.



Đánh khoảng 1/2 bài tôi chán quá vì đánh sai tùm lum, rồi chuyển sang chơi kiểu của tôi do thầy tôi dạy khi xưa: nhìn melody tay phải rồi đệm theo tay trái các chords cùng lúc, lâu lâu lại chêm chord inversions bên tay phải dưới nốt melody cho nhạc nó đầy lên. Tuy nhiên tôi không tập appergio thường xuyên nên không ad-lib mấy cái comping được, chỉ toàn chơi melody thôi. Chơi kiểu này thì bài nào tôi cũng trị được hết, chỉ có là nó không hay vì không theo bài bản. Nhưng miễn người đánh thích thú là được rồi phải không bạn?



Hẹn bạn kỳ tản mạn sau,

Hoctro