"The Carpenters with the Royal Philharmonic Orchestra" - At the end of the year, listening to The Carpenters' music again

https://hoctroviet.blogspot.com/2018/12/cd-moi-carpenters-with-royal.html#more

(This article is loosely translated from Vietnamese into English)

A strange opportunity helped me buy a new CD titled " The Carpenters with the Royal Philharmonic Orchestra " a few years back. "

Maybe this was the first time I could buy a CD of a famous band I like, right when they came out! The last time The Carpenters came out was almost 40 years ago (1981), if not counting their compilations.

 The sound was so clear this time, with a symphony band of hundreds adding new harmonies to the strings, replaying some of the solos, etc., leaving fans in awe. Recorded at Abbey Road Studios, the legendary place where the Beatles recorded in the 60s. I would like to add that in 1997 when I went to London to play, my siblings and I tried to find the way to the metro, to the door of this Studio, and also crossed the street like the Beatles did in the past :-)

Here is the article about the above CD:

***

At the end of the year, listening to The Carpenters music again

As usual, I took the last two weeks off and the beginning of the year to relax with my family and fellow Americans to celebrate Christmas and New Year's Eve. and the New Year. This is also an opportunity to review the musical assets and write down a scattering or two if inspired enough. This year, dear God, not only did I find the true teacher - musician Arnold Schoenberg - which I mentioned in a recent article (December 2018), but I also had the opportunity to listen to the Carpenters band again with a new CD. clean, great sound.

Listen to it: https://www.youtube.com/playlist?list=PLIBo8J6cWKtyrn9nO977Q630SC_UuwytP

I went to Amazon to find the book “Arnold Schoenberg - The Musical Idea and the Logic, Technique, and Art of its Presentation” edited by Patricia Carpenter, with translation and annotations, the book was also found, but at the same time a Carpenters CD titled " Carpenters With The Royal Philharmonic Orchestra" appeared. Having bought the entire 4-disc compilation set "Carpenters - The Essential Collection (1965-1997)", I think this CD is probably nothing new. But after listening to the first 30 seconds of 18 songs and looking at the customer's reviews, I suddenly got greedy and wanted to buy this CD, and maybe buy the LP as a collectible item. Looking closely, the price is very reasonable at $11.71, but it won't be available until December 29.

For the longest time, I used to buy CDs and then go home to "rip" them rather than buy mp3, so I was a bit disappointed. Then I looked around on Barnes & Nobles, Walmart, etc., and found CDs available for pickup at Target! So I tried to work for the last day, drove to Target near the office, looking for a while, and found one of the two remaining CDs waiting for me! Especially the CD at Target has one more track that Amazon CD does not have, which is Please Mr. Postman, even more, worth the effort to find.

This album really exceeded my expectations! In addition to keeping the most basic of each track, Mr. Richard added small details that made Carpenters listeners feel "too good." He first put in an Overture track, which he composed with Peter Knight, in which he repeated the theme song Yesterday Once More, with new variations performed by the Royal Orchestra. Near the end of the song, the choir whispers, “Oh my best memories, come back clearly to me, some can even make me cry, just like before, it's yesterday once more, it's yesterday once more, once more …”.

The lyrics seem to invite listeners, the group, and the orchestra to find beautiful memories of yesterday. For me, this prelude made me think a lot about my childhood and adulthood in Saigon, then about the early days of setting up a career in a foreign country, the days of buying music tapes, the golden music CDs of Diem Xua, then the Beatles, ABBA, Carpenters, etc...

Another good thing about the CD is the addition of intros played by the great ensemble. The special feature of these intros is that they play back the theme of the previous song and sometimes another song, and then in a flash, the old intro follows right away. (Then you should not run the machine "random"; it will lose Richard's intention to want to link the songs together, even if the two songs are different.) For example, in the third song, "I Need to Be in Love," the intro plays back the theme of the second song, "Hurting Each Other," and then I hear another tune that is so familiar, it turns out to be "" Goodbye to Love", then switch back to the original intro



In addition, Richard also gives countless small details between the songs; only people who listen to the old tracks can feel the difference, and if they rarely listen, they may not realize it. He explained in the accompanying brochure that he purposely corrected places in the harmony that he had "thought about for decades, like the oboe in the first chorus of "Ticket To Ride," bassoon in the middle of “Superstar,” or the piccolo trumpet near the end of “Goodbye To Love.” He also added strings on almost every track on the CD. With the mix, he removed the noise, corrected the parts that played out of tune a bit. He also tweaked many things to make Karen's singing "clearer, closer, warmer, and the best ever."

I haven't seen many of Richard's interview videos about the new CD, but according to an Amazon review, Richard has, for the first time, brought Karen's vocal tracks from the "vault" and mixed them. If this is true, it explains why Karen sings so hard "to" on "I Just Fall In Love Again". The times I heard before didn't give me that feeling, maybe this time, Richard used another "take" of Karen. Karen's voice has long been very personal to me; she sings with very standard American pronunciation. In the song "I Just Fall In Love Again," after playing the previous song "I Believe You" as the intro, Karen sings low and moderate, as if pouring into the listener's ears:


Dreamin', I must be dreamin'
Or am I really lyin' here with you
Baby, you take me in your arms
And though I'm wide awake
I know my dream is comin' true
And, oh, I just fall in love again
Just one touch and then it happens every time
And there I go I just fall in love again, and when I do
Can't help myself, I fall in love with you

The idioms "it happens every time", and "and there I go" are used too cleverly, sung with Karen's "golden ten" voice; who wouldn't believe that she fell in love with her lover again? Can't help falling in love, an idiom and also the title of a song by Elvis Presley, through Karen's voice, again comes to us through a new emotional nuance.


Eighteen songs, eighteen masterpieces. Looking through these eighteen songs, I don't know if any number one songs are missing, but this list is just "Top Of The World", no second place. Even the December 7th CD release was well-meaning, as this was my gift to me for “Merry Christmas, Darling.” Indeed, all four songs I've studied before are present: They Long To Be (Close to You), Goodbye To Love, We've Only Just Begun, Superstar, and so famous songs like Yesterday Once More, Top Of The World, I Need To Be In Love, For All We Know, Rainy Days and Mondays, This Masquerade, Ticket To Ride, Please Mr. Postman, and then familiar discography songs like Hurting Each Other, Touch Me When We're Dancing, I Believe You, I Just Fall In Love Again, Merry Christmas Darling, Baby It's You.

In short, if you've ever been, are listening to, or will be a fan of the Carpenters brothers, please try to find the CD “Carpenters With The Royal.” Philharmonic Orchestra” will definitely be a worthy gift for you to reward yourself, to make up for the regrets and nostalgia of the past days.

Best regards and I hope to see you again at another time.

Ennio Morricone: một nhà soạn nhạc đa năng với âm thanh riêng biệt

 Emilio Audissino

Thành viên danh dự về nghiên cứu điện ảnh, Đại học Southampton

Thật khó khăn để tóm tắt trong một vài từ tất cả những đổi mới tài tình và vô số thành tựu trong sự nghiệp nhiều thập kỷ của một người khổng lồ âm nhạc như Ennio Morricone. Nhạc trưởng đã rời khỏi thế giới này vào ngày 6 tháng 7 năm 2020 nhưng tác phẩm của ông chắc chắn sẽ làm lay động nhiều thế hệ người yêu âm nhạc và điện ảnh trong nhiều năm tới. Nếu có ba nguyên tắc chỉ đạo trong tác phẩm của anh ấy thì đó sẽ là tính linh hoạt, chủ nghĩa thử nghiệm và cá tính âm nhạc riêng biệt.

Morricone đã sản xuất hơn 500 tác phẩm cho các bộ phim trong suốt sự nghiệp của mình - một loạt các thể loại và phong cách âm nhạc đa dạng nhưng mỗi tác phẩm đều mang đậm dấu ấn riêng của Morricone. Mặc dù ông được biết đến nhiều nhất nhờ sáng tác phim, nhưng danh mục của ông bao gồm các tác phẩm tiên phong và mang tính thử nghiệm cao và thậm chí cả các bản hit nhạc pop của Ý.

Morricone lần đầu tiên được đào tạo để trở thành một nghệ sĩ thổi kèn tại nhạc viện Accademia di Santa Cecilia danh tiếng ở quê nhà Rome. Ông cũng tốt nghiệp năm 1954 với tư cách là nhà soạn nhạc hợp xướng và dàn nhạc. Sau khi tốt nghiệp, kế hoạch tập trung vào âm nhạc hòa nhạc “nghiêm túc” đã bị trật bánh bởi nhu cầu kiếm sống ổn định. Điều này chứng kiến ông bước vào thế giới âm nhạc đại chúng, nơi anh ấy sắp xếp cho đài phát thanh và ngành công nghiệp thu âm đang nở rộ. Một trong những bản hit lớn nhất của ông là Se Telefonando (1966) năm 1966, được ông viết cho ca sĩ người Ý Mina.

Thay đổi lịch sử nhạc phim

Song song với sự nghiệp điện ảnh và công nghiệp thu âm bận rộn của mình, Morricone vẫn cam kết tạo ra âm nhạc hòa nhạc “nghiêm túc”. Trong suốt cuộc đời của mình, ông đã sáng tác hơn 100 tác phẩm hòa nhạc, bao gồm các tác phẩm dành cho dàn nhạc, hợp xướng và thính phòng. Ông cũng đồng sáng lập Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza, một tập thể âm nhạc tiên phong với mục đích thử nghiệm tính ngẫu hứng trong âm nhạc nghệ thuật.

Cam kết thử nghiệm và mạo hiểm này đã được áp dụng cho các điểm phim của ông, đáng chú ý nhất là đối với "Spaghetti Westerns" của Sergio Leone. Đây là một loạt phim kinh phí thấp do người Ý sản xuất và đạo diễn, khám phá khái niệm về miền Tây nước Mỹ qua lăng kính của sự gan góc, hoài nghi và hài hước đen. Morricone xa lánh những mô hình nhạc phim được mong đợi ở Hollywood vào thời điểm đó. Đây là những bản ballad đồng quê, chẳng hạn như những bản ballad của nhà soạn nhạc Dimitri Tiomkin trong High Noon (Fred Zinneman, 1952) hoặc âm thanh của dàn nhạc đầy đủ Americana theo phong cách của Aaron Copland đã nghe trong The Big Country (1958, nhạc của Jerome Moross) và The Magnificent Seven (1960, nhạc của Elmer Bernstein).

Trong A Fistful of Dollars (1964) và các phim tiếp theo, Morricone đã chọn sự kết hợp chưa từng có giữa các câu thoại mang âm hưởng cổ xưa trong giai điệu, gợi nhớ đến âm nhạc phương thức thời trung cổ. Ông đã kết hợp âm thanh này với những nét nhạc pop đương đại (guitar điện Fender), dàn hợp xướng không lời, các nhạc cụ khác thường (đàn hạc của người Do Thái, đàn ocarina, kèn mariachi…) và âm thanh xung quanh (tiếng roi quất, tiếng huýt sáo, tiếng súng, tiếng hú của chó sói). Ông cũng truyền điểm bằng sự hài hước đặc trưng của mình. Điều này có thể được nghe thấy trong bộ phim hài phương Tây Il Mio Nome è Nessuno (My Name is Nobody, Tonino Valerii, 1973), trong đó một chiếc kèn đồ chơi phát ra một số đoạn của Wagner's Ride of the Valkyries.

Một auteur

Những năm 1960 là thập kỷ mà nhạc phim loại bỏ âm thanh giao hưởng đầy đủ lãng mạn muộn vốn là đặc trưng của Hollywood và các ngành công nghiệp điện ảnh chính thống khác. Morricone đóng vai trò quan trọng trong việc làm trẻ hóa nghệ thuật chấm điểm phim bằng cách tiếp cận thử nghiệm và ngược lại. Nói về phong cách sáng tác của mình trong một cuộc phỏng vấn với New York Times, Morricone nói:

Tôi đã nghiên cứu các phương thức biểu đạt của toàn bộ lịch sử sáng tác âm nhạc. […] Chúng ta đang sống trong một thế giới hiện đại, và trong âm nhạc đương đại, thực tế trung tâm là sự lây nhiễm, không phải sự lây nhiễm bệnh tật mà là sự lây nhiễm phong cách âm nhạc. Nếu bạn tìm thấy điều này trong tôi, điều đó là tốt.

Bất kể thể loại hay thử nghiệm nào đang diễn ra – và những giới hạn do bộ phim quy định – âm thanh của ông luôn khác biệt. Theo cách gọi của ông, chính nhờ sự nhiễm này mà ông đã có thể thoát khỏi những giới hạn do bộ phim áp đặt và phát triển âm thanh của mình.

Phong cách cá nhân dễ nhận biết của Morricone cũng là sản phẩm của sự chính trực trong nghệ thuật và thái độ thẳng thắn không khoan nhượng, điều đáng buồn là rất hiếm trong âm nhạc thương mại. Ông khăng khăng viết mọi khía cạnh của âm nhạc mà không cần dùng đến người sắp xếp hoặc phần mềm máy tính.

Một trong những bản nhạc hay nhất của ông - theo báo cáo, bản nhạc yêu thích của cá nhân ông - là cho The Mission (1986). Ông đã tạo ra một kiệt tác trong đó ba yếu tố chính của câu chuyện đều có tính chất âm nhạc. Đầu tiên là của Nhà thờ Công giáo La Mã áp bức được đại diện bởi tác phẩm Conspectus Tuus. Motet phức tạp (một sáng tác âm nhạc chủ yếu là thanh nhạc) gợi nhớ đến nhà soạn nhạc người Ý thời Phục hưng Giovanni Pierluigi da Palestrina. Thứ hai là của nhà thờ nhân đạo của Cha Gabriel, được đưa vào cuộc sống trong giai điệu tâm linh của Gabriel's Oboe. Người thứ ba là bộ lạc Guarani, những người được thể hiện bằng những chiếc tẩu pan ba lá trong bản hợp xướng Edenic Vita Nostra.

Morricone đan xen cả ba bằng sự nhạy cảm kịch tính chân thành và khả năng viết đối âm ấn tượng, điều quá hiếm trong nhạc phim. Điểm của The Mission không chỉ là “nhạc phim” tuyệt vời; đó là âm nhạc tuyệt vời. Nó thể hiện tính linh hoạt, chủ nghĩa thử nghiệm và tính toàn vẹn nghệ thuật của Morricone ở dạng tổng hợp, trưởng thành và cao nhất.

What about melodies – where do you get your ideas from?

From Maestro Ennio Morricone: 

 It’s quite simple - actually I don’t know exactly. But in my experience, to write a good melody you must always bear in mind that a melody is a kind of horizontal conversation of sounds, one after the other without repetition. Each sound should sound new, should sound different so there must be no repetition within this melody. Or maybe if there is repetition, this repetition must have a different note value, so even if a note is repeated in term of metric, it should have a different value for the ear of the listener. So the melody must create something new in each single sound. There must be no repetition. That’s the real, the only way you can come up with a melody – or this is my experience. 

 When you write a melody, you must pay a lot of attention to the intervals between the notes – each interval must be different from the previous one just to keep this idea of novelty within a melody. 

But there is not a rule, when you go to the Conservatory, they don’t teach you how to write melody. This is a rule that I developed based on my experience. Some people say it’s all about inspiration, but this is not true. I have only discovered this later on in my career. 

 The possibilities are enormous – you can really reduce the minimum the intervals between the notes, or maybe you can take them away, and you have a melody like a kind of horizontal line with wave-like movements. The music for Cinema Paradiso is an example of this. (Ti, re mi ti la sol la do fa mi mi re.) The movements of a horizontal line. 

**

How do you go about starting a film score? 

 Everything starts with an idea, it’s the first thing I look for. You can’t write anything on paper if you don’t have an idea, whether you’re talking about music or poetry. The first thing is to go through this process, which sometimes is very demanding and very exhausting for me, because you cannot stop at the very first idea you’ve got. You have to go through and analyse all the different ideas and then try and find an idea that can be flexible (ductile) and can be adapted to the film. When I say idea, I mean the smallest or the tiniest thing (minima) that in my opinion could become something else, could be developed up to the point of becoming a musical composition.

 

 Source: 

 https://www.classicfm.com/composers/morricone/how-to-write-film-score-hateful-eight-tarantino/

Vài cảm xúc về bản dịch mới nhất của Leaqua, bài Michele (Gerard Lenorman trình bày)

Bạn,



Nếu bạn theo dõi blog tôi khoảng chừng một năm nay, bạn sẽ thấy tôi hay giới thiệu những bản dịch của bạn Leaqua, một đọc giả trang hoctroviet khoảng chừng một năm rưỡi nay. Với lòng yêu thích nhạc nói chung, nhạc ngoại quốc nói riêng của thời 70-80, cộng với một tâm hồn yêu thơ, hiểu thơ, và nhất là một sức sáng tạo bền bỉ, đều đặn, 10 tháng vừa qua Leaqua đã cho ra đời khoảng trên 52 bài dịch lời Việt. Tức trung bình một bài một tuần! Các bài dịch rải đều từ nhạc của nhóm The Beatles, ABBA, The Carpenters, The Bee Gees, rồi đến nhạc Pháp, nhạc Mỹ, v.v.



Leaqua có gom lại lời Việt, lời gốc cũng như Youtube videos để bạn có thể hát theo ở trang này:



http://nhacloiviet-leaqua.blogspot.com/



hay nếu bạn muốn xem các bài dịch mới, cũng như vài dòng chia xẻ về xuất xứ và nguồn cảm hứng để sáng tác lời nhạc, thì mời bạn vào trang này:



http://leaqua.blogspot.com



Với bản dịch mới nhất "Michele" của nhạc sĩ kiêm ca sĩ Gérard Lenorman,  ( http://leaqua.blogspot.com/2011/09/michele-gerard-lenormand.html ) Leaqua đã một lần nữa chứng tỏ tài nghệ chuyển lời xuất sắc qua những lời ca diễn tả những cung bậc tình cảm trinh nguyên của tuổi mới lớn, xen lẫn những mất mát, muộn phiền và chua xót của một tình yêu đầu đã chìm vào kỷ niệm. Cái lạ của cách đặt lời của Leaqua là sự giản dị của câu hát, đọc thoáng qua mà không hát lên thì sẽ thấy có vẻ là tầm thường, nhưng khi khe khẽ hát theo, bạn mới cảm được cái tài tình của cách đặt những chữ "đắt" ở những nốt nhạc cao trào (cũng như xuống trào.)

***












Grand Palais thênh thang chân bước vui
Tuổi mười lăm ngơ ngác đón sớm mai
Làn tóc vờn gió thoáng hương
Cho ai nhớ thương?





Ngay ở đoạn đầu, Leaqua đã chuyển dịch một câu tầm thường đi với nhạc "Tu habitais tout près, du Grand Palais" (em là cô "láng giềng", ở gần khu Grand Palais) thành hai câu "Làn tóc vờn gió thoáng hương Cho ai nhớ thương?" Thoáng hương mà đi với nhớ thương thì đúng quá rồi còn gì?



Vô tư tung tăng con phố xưa
Gặp em mỗi sớm trưa chuyến tàu quen
Ngồi bên nhau
Làm quen với em
Ta cười vu vơ wớ wơ



Trong đoạn tiếp theo, ta thấy sự giản dị, vô tư của nét nhạc cũng như lời gốc - và lời dịch - được thể hiện một cách thật nhẹ nhàng, trình tự. Đi tàu xe điện ngầm chung, ngồi bên nhau, hoặc nhường chỗ cho người đẹp, maybe?, thì làm quen là chuyện tất nhiên rồi, có mất mát gì đâu một lời chào buổi sáng tươi đẹp bonjour của người tây phương? rồi cười vu vơ với nàng ?



Michèle !
Tình ngỡ đã rất xa
Chiếc hôn ban sơ vụn bỡ ngỡ
Tay em run khẽ rất nhanh
Ngọt như chocolat
Nồng say em với ta



Đoạn điệp khúc tiếp tục mô tả thật tài tình ngôn ngữ, cảm xúc của những người yêu và được yêu với những "ban sơ", "vụn", "bỡ ngỡ", "run khẽ", một thế giới trong đó chỉ có hai người "nồng say em với ta". Những nốt nhạc với lời ca tưởng như chỉ dành riêng cho thế giới Pháp ngữ, qua lối dịch tài tình của Leaqua đã mặc một tấm áo Việt, rất hiện đại mà cũng rất riêng tư, và nhất là chuyển tải thật đầy đặn cái giai điệu ray rứt, đầy hối hả ở đầu điệp khúc mà cũng rất khoan thai ở cuối câu ("em với ta")



Em xinh em tươi trên mỗi bước chân
Nụ hoa dang cánh nhỏ tím bâng khuâng
Mười bảy mùa xuân hát ca
Em đến với ta

Ngây thơ như trang giấy trắng tinh
Là ánh mắt sáng trong mỗi bình minh
Ngồi xem phim
Chuyện vui mãi quên xem Marilyn



Đoạn hai tiếp tục kể về chuyện tình của đôi tình nhân trẻ, sự trong trắng tinh khôi của họ thể hiện rõ nét bằng hai ý tưởng "Ngây thơ như trang giấy trắng tinh, Là ánh mắt sáng trong mỗi bình minh" Đối với chàng, người đẹp bốc lửa Marilyn Monroe trên phim kia thì có thấm chi nếu so sánh với người đẹp đang ngồi bên cạnh? Chỉ tiếc là Leaqua bỏ sót mất điển tích "Yesterday" là bài hát của nhóm The Beatles, mà Leaqua cũng đã nhắc qua về thiếu sót đó trong phần ý kiến bạn đọc.



Michèle !

Ngày đó em lãng quên?

Tuyết rơi

Cho môi tìm môi mãi

Cho trinh nguyên cuống quít trao

Rồi mai tóc sẽ phai

Mùi hương em gửi ai...



Trong điệp khúc thứ hai, những "chiếc hôn ban sơ vụn bỡ ngỡ" của điệp khúc một đã chuyển thành một nhịp điệu hối hả, "Cho môi tìm môi mãi Cho trinh nguyên cuống quít trao," xen lẫn một cảm giác sợ hãi cho tình yêu của ngày sắp tới, "Rồi mai tóc sẽ phai, Mùi hương em gửi ai..." Ý tưởng thật là Việt Nam, đó là "rồi mai tóc sẽ phai" cũng như khéo léo nhắc lại cái mùi hương thoáng qua trong gió ở phiên khúc một. Những chi tiết nhuộm màu sắc Âu Châu như tuyết rơi trên nóc nhà, rồi ngủ say bên nhau như trong một câu chuyện xưa của Pháp mà tôi đã quên tên đã được Leaqua khéo léo lược bỏ.



Thu đi qua đi xa đã mấy thu
Trời Paris u ám tiếng mưa xa
Em đã là khúc hát xưa
Đau phút tiễn đưa

Em bên ai cho tim anh giá đông
Ngồi bên suốt chuyến xe không là em
Ngồi bơ vơ
Cà phê đắng trên môi từng phút nhớ

ĐK
Michèle !
Ngày đó đã rất xa
Phố xưa vẫn vẫy chào ta nhớ
Hôm qua xa như giấc mơ
Tàu hôm nay vắng em
Mình ta nhớ với ta

Michèle !
Ngày đó đã rất xa
Chuyến xe chẳng chở tình em mãi
Hôm qua xa như giấc mơ
Tàu hôm nay vắng em
Mình ta nhớ với ta
...........
Ngày đó đã rất xa...





Trong đoạn ba này, những chi tiết vui tươi, đầy kỷ niệm của hai đoạn đầu đã được Gerard nhắc lại thật tài tình, và được Leaqua phóng tác sang Việt ngữ cũng tài tình và đầy tính sáng tạo không kém, với những hình ảnh như "Trời Paris u ám tiếng mưa xa", rồi nhất là Em đã là khúc hát xưa. Ồ! Yesterday có đó chứ, nhưng đã được mang một ý nghĩa khác, vì em chính là "Yesterday", để anh ngậm ngùi hát "Mình ta nhớ với ta". 




Leaqua có biệt tài sáng tác lời nhạc buồn, có lẽ vì thế người viết bài này đã tìm cách đa dạng phong cách sáng tác đó bằng cách nhờ Leaqua dịch bài nhạc vui vui, xen lẫn tí buồn man mác như bài Michele này. Vậy mà khi mô tả cái sự buồn, Lequa cũng "thảy" vào được một chữ buồn mà cũng thật "đắt", đó là chữ đau trong "Đau phút tiễn đưa", ngắn gọn thôi mà đầy đủ vô cùng. Chắc lần tới người viết bài sẽ tìm một bài vui thiệt vui như bài "All You Need Is Love" (của The Beatles) chăng? Cho Leaqua hết dịp bỏ những câu buồn ;-)






Tàu hôm nay vắng em 

Mình ta nhớ với ta



Cái CODA day dứt này thật là một kết thúc "mở", tạo nhiều cảm xúc cho người nghe, và đó cũng là một trong những "tuyệt chiêu thức" cần phải có của người dịch nhạc giỏi, phải biết cách viết những câu bỏ ngỏ như vậy, để người nghe có chỗ tự do tưởng tượng theo ý mình ...



Bài viết đã dài, hoctro phải đi làm. Xin dừng bút và hẹn bạn bài viết tới.



Ngày cuối tháng 9, 2011



Hoctro



***



Tái bút: viết xong bài này rồi tôi mới chợt nhớ là bài do Didier Barbelivien sáng tác, ông này cũng là ca sĩ nữa và hát nhiều bài cũng rất hay. Trước đây, tôi có đăng một video ông hát ở trang nhạc Pháp:








Xin cáo lỗi cùng bạn đọc là tôi nhớ nhầm Gerard Lenorman là người sáng tác.



Nhân tiện tôi muốn đăng thêm một video của hai ca sĩ mà tôi rất ngưỡng mộ, Gerard Lenorman và Marie Laforêt.

Vài cảm nghĩ về nhạc thuật của nhạc sĩ Lê Uyên Phương

... Chỉ một lần nghe, ta cũng có thể cảm thấy ngay đó là những khúc ca được sáng tác với cảm hứng âm nhạc đích thực, nhưng đó là một cảm giác không làm dáng và cũng không làm ra quá đáng, mà độ lượng, như là cố ý cầm lại vừa với tầm ngậm ngùi, ngao ngán của kiếp sống ...

... Tiếng nói mới đó, những "chansons de sanglot" đó, không biểu tỏ gì khác hơn là hạnh phúc ái tình giống như một hòn đảo mịt mù sương trong cơn giông thời đại. Bởi vậy mà ta nghe thấy nhiều đau đớn, nhiều nức nở đến thế. Chẳng phải là niềm đau mê man, mà là niềm đau sáng suốt: mắt mở thật lớn, ta nhìn nó đi thẳng vào tim ta đau nhói. Đó là tại sao những melodies đau đớn của PHƯƠNG - nơi ta có lẽ đã bắt lại được một machochisme huy hoàng - luôn luôn ở mode majeur. Cái "buồn majeur" là cái buồn sâu thẳm nhất trong âm nhạc có chủ âm.Và đó chính là "thú đau thương" đơn và thuần vậy ....

Cung Tiến

Sàigòn 20-2-1970

Đó là những lời thật trân trọng của nhạc sĩ Cung Tiến chia sẻ cảm nghĩ của ông về dòng nhạc Lê Uyên Phương (LUP), được đăng lại ở bìa sau tập nhạc Lê Uyên Phương - Khi Loài Thú Xa Nhau. (Toàn bộ tập nhạc này cũng như tập nhạc Yêu Nhau Khi Còn Thơ đã được gia đình nhạc sĩ cho ấn hành trên mạng lưới toàn cầu ở đây: http://www.leuyenphuong.com/tapnhac/khiloaithuxanhau.htm )

Thật vậy, mười bẩy trên hăm hai ca khúc của hai tập nhạc đó đều nằm ở cung trưởng, mà lại là cung trưởng tươi sáng như Do Trưởng, Sol và Re trưởng, chứ rất ít bài ở thể buồn buồn Fa trưởng, còn tuyệt nhiên là ông không dùng hai dấu giáng Si bemol trưởng. Đây là một nghịch lý cần phải được làm sáng tỏ về mặt nhạc thuật. Trưởng thì thường thường là vui, tại sao trong nhạc Lê Uyên Phương nó lại trở nên buồn sâu thẳm, thậm chí đau đớn, nức nở, mà cũng lại vừa rất huy hoàng - như nhạc sĩ Cung Tiến đã phê bình?

Thật ra một vài ghi chú nho nhỏ sau đây cũng chẳng thể nói lên được nhiều về dòng nhạc, nhưng nếu bạn để ý, bạn sẽ thấy cách thức khai triển cũng như cấu trúc bài nhạc của nhạc sĩ Lê Uyên Phương phức tạp hơn nhiều so với các nhạc sĩ cùng thời, như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (TCS) chẳng hạn. Một đoạn phiên khúc của một bài nhạc thường không chỉ đơn giản là một loạt những tịnh tiến của một cung nhạc (Tình Nhớ - TCS), hay một khai triển đơn thuần của một ý nhạc nào đó (Nắng Thủy Tinh - TCS). Các câu nhạc cũng có độ dài không bằng nhau, như 8 8 8 8 trong phiên khúc của Diễm Xưa (TCS) chẳng hạn. Nhạc Lê Uyên Phương gập ghềnh, các câu nhạc có độ dài khác nhau, cách phát triển câu nhạc cũng thay đổi theo từng bài chứ không theo một khuôn mẫu nhất định. Trong phiên khúc, nhiều khi nhạc sĩ đổi từ Trưởng sang Thứ thật lạ kỳ như trong bài Đá Xanh, hay chuyển đoạn nhỏ Re thứ xen kẽ giữa điệp khúc Re Trưởng và phiên khúc cũng Re Trưởng của Đêm Chợ Phiên Mùa Đông . Hay nhất là các cấu trúc (song system) của bài nhạc. Sau đây là một vài thí dụ về sự đa dạng: 

- Buồn Đến Bao Giờ : ABA'CA, 

- Kỷ Niệm Trong Chiều : AA'BA''C, 

- Nỗi Buồn Dâng Hiến : ABA', 

- Một Ngày Vui Mùa Đông /  Còn Nắng Trên Đồi / Hết Rồi Những Ngày Vui: AABA, 

- Đêm Chợ Phiên Mùa Đông hay Vũng Lầy của Chúng Ta:: AABCA 

- Không Nhìn Nhau Lần Cuối : ABCAB

- Dạ Khúc Cho Tình Nhân : AABC

- Đá Xanh ABABAB

v.v.

Ngoài ra, cái tựa đề của bài nhạc cũng góp phần không nhỏ vào việc "loãng hóa" nhạc LUP nữa. Các tựa bài của ông hầu như cũng chỉ là định nghĩa sơ sài về nội dung bài hát, chứ không theo kiểu mẫu của nhạc pop. Trong nhạc pop, tựa bài phải nằm ở hai chỗ chiến lược là đầu bài hoặc cuối bài, và phải được lặp đi lặp lại ở điệp khúc, nhằm để người nghe nhớ bài nhạc dai hơn. Tựa bài trong nhạc Lê Uyên Phương phớt lờ một cách cố ý khái niệm tựa bài đó. Thậm chí trong bài nhạc Chiều Phi Trường, cả bài nhạc không có một chi tiết nào tả cảnh phi trường hay phi cơ, nếu nhạc sĩ để tựa là Chiều Quán Trọ nghe cũng rất thích hợp :)

Những chi tiết nho nhỏ vừa kể trên, nếu gom góp lại vào một bài sẽ tạo nên một không khí lãng đãng, rời rạc, có lẽ vì thế mà góp phần vào cái sự buồn đau đớn chăng?

Lời nhạc của Lê Uyên Phương cũng góp một phần rất đáng kể tạo nên nét nhạc riêng biệt của dòng nhạc này. Trong nhạc của ông, người nam và người nữ là một hiện hữu, gắn bó vào đời nhau: "tôi với em, dương trần vai tiễn đưa", "ta từng thương mến nhau ... em đành quên lãng sao?", "em ơi, xin em nói yêu thương đậm đà". Khi nói lời chia ly cũng phải là hành động rất rõ ràng "Em ơi Em ơi quay đi để cho chia lìa lần này dài phút xót xa". Ông cũng sử dụng rất nhiều các hình ảnh trăng, sao, mây trời, v.v để nói lên tâm trạng, như nhiều nhạc sĩ cùng thời. Riêng vấn đề "mây trời" trong nhạc của ông cũng khá dài để thừa sức làm một tiểu luận phân tích. Khác với quan niệm thường gặp về nhạc LUP là nhạc của ông có vẻ wild, man dại, thậm chí có nhiều "dục tính", tôi thấy nhạc của ông có nhiều bài thật thanh khiết, cao sang, thật đẹp như "Mình ngồi ngắm mây trời, tuổi hồng đã xa vời", "khi em bước đến bên tôi, lời chim tưng bừng", "nầy anh ơi suối reo sườn đồi, nầy chim ơi reo mừng cuộc đời ghi tên", "vì đâu mê say phồn hoa, như áo gấm sáng lóng lánh", v.v. và v.v.

Dòng nhạc Lê Uyên Phương thật say đắm, có thật nhiều điều cần phải được phân tích để tìm kiếm, để đồng cảm, để thấy sự thông minh trong cách tạo dựng một bài nhạc để tạo một ấn tượng, vu vơ hay say đắm, hồn nhiên hay ưu tư, buồn thoáng qua hay buồn muôn thuở. Hy vọng sẽ có một  hay nhiều dịp khác nữa để tôi phân tích từng bài nhạc một cách cụ thể hơn và cùng bạn hiểu thêm về nhạc thuật của người nhạc sĩ đa tài Lê Uyên Phương.

Học Trò

5-2011

Tái bút: Mời bạn nghe một số bài nhạc LUP qua giọng ca Thiên Phượng và hòa âm của nhạc sĩ Duy Cường:

http://giaocam.saigonline.com/CaSiMainT/CaSiMainTListingThienPhuong.php

Tái bút #2: Mời bạn xem tiếp bài kế, trong đó tôi phân tích nhạc phẩm đầu tay Buồn Đến Bao Giờ của nhạc sĩ Lê Uyên Phương : http://hoctroviet.blogspot.com/2011/05/vai-cam-nghi-ve-buon-en-bao-gio-ban.html

Sarah Vaughan - Lover Man

Một bài viết cũ của hoctro trên trang web Dactrung, circa 2002

Sarah Vaughan, Một Khám phá bất ngờ


Một trong những cái mà hoctro thích nhứt khi học đại học ở bên Mỹ là cái flexibility (dịch là gì nhỉ) trong việc chọn các môn học. Tất nhiên là có các môn bắt buộc, nhưng cũng có các lớp trong một chuyên đề, tỷ dụ như về văn hoá thế giới chẳng hạn, thì mình có nhiều lựa chọn. Và lựa chọn của học trò kỳ này, tím hiểu lịch sử của nhạc jazz Hoa kỳ, đã dẫn đến khá nhiều ngạc nhiên thích thú, mà chắc sẽ trọn vẹn lắm nếu như không phải nghe nhạc ... bá thở để chuẩn bị cho midterm tới.

Một trong những niềm vui bất ngờ là việc phát hiện giọng ca nữ Sarah Vaughan. ht thật sự bị hớp hồn khi nghe lần đầu bài My Funny Valentine bà hát năm 1973 (trong bộ 10 CD mà ht phải nghe trong 10 tuần tới). Giong hát thật truyền cảm mà chậm rãi, lôi cuốn, bà hoàn toàn làm chủ được giọng ca. Trường lại không cho check out (chắc vì sợ mình duplicate! of course) nên ht mua thử một đĩa khác ở Tower Record có tên là Sarah Vaughan's Finest Hour. Chu choa ơi, trong đó có một bài hay mà nghe buồn tới bến, đó là bài Lover Man:

I don't know why, but I'm feeling so sad
I long to try something I never had
Never had no kissin'
Oh ! What I've been missin'

....

Giọng hát của bà được phụ hoạ với tiết tấu thật khoan thai, expressiveness, chỉ với piano, bass & drums thôi mà diễn tả được rất nhiều. Nghe đi nghe lại bài này hoctro chợt có một mong ước là được nghe các bản nhạc trữ tình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng với cách đệm đàn và giọng hát tương tự như của bà Sarah này. ht có nghe vài bài hát thể loại jazz mà các ca sĩ Việt Nam bên nhà hát, cũng jazzy lắm, but nothing like this Lover Man song.

Các bạn phải nghe bài này (Lover Man) thì mới biết được ht muốn nói gì. Bài hay lắm các bạn ơi! Trong đó cũng có bài Misty nữa, một bài nhạc jazz khác mà ht biết và Sarah trình bày cũng rất hay.

Sao mà trong đầu ht lúc này nghe bà ấy hát mà cứ tưởng tượng ra bà ấy hát " Trời còn làm mưa, mưa rơi mưa rơi", hoặc "Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ" vầy nè trời! Somebody makes my dream comes true, please!

Giới thiệu bộ sách "Bông Hồng Tạ Ơn" của nhà văn/nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn

Bạn,

Hôm nay tình cờ được nghỉ break job mới (thay tã & bottle feeding), hoctro chợt nhớ tới buổi ra mắt sách của nhà văn Nguyễn Đình Toàn, bèn dắt con gái rượu đến tòa soạn báo Người Việt để kịp tham dự.

Nếu bạn là dân cư Sài gòn nhỏ, và hay đọc lai rai báo Người Việt, trang nghệ thuật cuối tuần, (cuối những năm 90 và sau năm 2000,) bạn chắc thỉnh thoảng lại được đọc một bài viết ngăn ngắn và rất có giá trị của nhà văn Nguyễn Đình Toàn viết về các nhà văn, nhạc sĩ, ca sĩ đã thành danh ở Miền Nam trước 1975, hay ở miền Bắc trước 1945. Đối với một người trẻ, hoàn toàn mù tịt về văn hóa miền Nam trước 1975 và chỉ được biết đến dòng văn chương này khi định cư ở hải ngoại (như tôi), thì những bài viết này rất có giá trị, vì nó cho bạn thấy một nền văn chương văn nghệ hoàn toàn phóng khoáng và đa dạng, khác hẳn với những gì bạn được học trong những sách giáo khoa sau 1975.
Tôi cũng thử bỏ công khó ra sưu tầm một dạo các bài viết này, nhưng chúng không nhiều, chỉ thoảng hoặc một, hai bài một tháng mà thôi, thành ra cũng chẳng có bao nhiêu bài sưu tầm này. Tôi cũng đã có lần ước chi tác giả các bài viết sẽ góp nhặt và xuất bản các bài viết trên. Những năm sau này, khi internet đã phố biến, và báo Người việt có ấn bản mạng, tôi cũng hay đem cắt dán mấy bài viết như vậy của ông Nguyễn Đình Toàn, cũng như của nhà văn Nguyễn Mạnh Trinh, rồi của ca sĩ Quỳnh Giao, cũng như các tác giả tương tự trên mạng talawas vào trang Đặc Trưng, cũng với chủ đích là lưu lại một cái gì đó cho ai (từng mù tịt như tôi)thoảng qua đọc được để mà biết những chuyện thuộc về thời trước.

Trở lại buổi ra mắt sách. Vì đến trễ, ngay vào lúc buổi ra mắt kết thúc, nên tôi chỉ còn kịp hỏi giá tiền hai quyển sách, và thấy cũng hợp với túi tiền (18đ một quyển) nên mua ngay, và cũng được chính tác giả đề tặng.




Tối về nhà, lật sơ qua quyển đầu, tôi đã thấy rùng mình. Những nhạc sĩ nào nổi tiếng, có nhiều bài hát hoặc chỉ có một bài (Xuân và Tuổi trẻ của La Hối chẳng hạn) cũng đều được nhà văn tặng một "Bông hồng tạ ơn" (tên của hai quyển sách) hết. Cộng với quyển 2, nói về các nhà văn, nhà thơ, v.v., ông Nguyễn Đình Toàn đã tặng 190 đóa hồng cho 190 bài viết về các tác giả nghệ sĩ cả thảy. Hãy xem trích đoạn bài ông nói về nhạc sĩ Đức Huy:

"Nhạc của ông luôn luôn đem đến cho người nghe cảm tưởng trẻ trung. Có lẽ vì, khi sáng tác, Đức Huy đã nhắm thẳng vào đối tượng thưởng ngoạn của mình là những người trẻ, nên nhạc của ông như một tiếng nói riêng đối với lứa tuổi ấy. Ngoài lứa tuổi này, người ta nghe nhạc Đức Huy như một cách nghe ké."

hay,

"Cảm xúc để tạo ra các ca khúc như: Cơn mưa phùn hay Bay đi cách chim biển, tuy có hơi phù phiếm nhưng cũng rất chân thật. Cả sự phù phiếm cũng chân thật. Bởi vì, khi người ta còn trẻ, người ta có thể suy nghĩ, rung động như thế. Nó là một hình thức làm dáng nhưng có duyên. Tuổi trẻ hỗ trợ sự duyên dáng đó. ... Đức Huy đã đóng góp thêm cho âm nhạc Việt Nam một cách thức viết ca khúc mới."

Những nhận định rất khách quan, chân thật và có chiều sâu của Nguyễn Đình Toàn như trên có rất nhiều, rất nhiều trong hai cuốn sách. Với lối viết văn giản dị, tác giả đã làm cho những bài viết ngắn (2-3 trang không kể lời một bài nhạc kèm theo ở đoạn cuối để minh họa) về các tác giả của ông để lại một sự thèm thuống tiếc nuối trong tôi. Các bài đó ngắn quá, phải chi nó dài thêm hai ba trang nữa, để đọc cho nó "đã." Tôi rất vui vì khỏi phải sưu tập mà cũng có 190 bài để đọc lai rai từ nay.

Tôi xin kính tặng ông một bông hồng nơi đây để tạ ơn tấm lòng của ông, muốn "để các bạn trẻ sinh trưởng ở trong ngoài nước, không biết nhiều về Việt Nam, một lúc nào đó, muốn quay về tìm hiểu các tác giả trong nước, có thêm một chút dấu vết, tài liệu" (Lời mở đầu.) Hai quyển sách "Bông Hồng Tạ Ơn" quả thật rất có giá trị và xứng đáng được nằm trang trọng trên kệ sách của bạn để bạn đọc những khi rỗi rãi và muốn biết thêm một tí về gia sản văn hóa của các thế hệ đi trước.

Hoctro
(10/28/06)