Nhân có bạn Leaqua khen bài "Free As a Bird" của nhóm "Threetles" và John Lennon làm nhân kỳ hội ngộ hy hữu của họ để làm "The Beatles Anthology", vì cũng có quyển sách đã mua và cũng có nghiền ngẫm về bài này, hoctro trước tiên google để xem mấy trang đó có available không, rồi cut-and-paste lên đây để bạn cùng xem. Ấn vào hình để thấy rõ hơn. Nếu muốn xem sách thì vào trang http://books.google.com/ rồi đánh vào "free as a bird Pedler".
Sau khi nói xong bài "Free As A Bird", tác giả tiện thể phân tích luôn "Here, There and Everywhere". Nói chung quyển sách này là bửu bối cho các nhạc sĩ nghiệp dư cũng như chuyên nghiệp để tìm hiểu.
Tiếp theo là bài nhạc "Free As A Bird" và lịch sử hình thành bài hát "hội ngộ"
http://en.wikipedia.org/wiki/Free_as_a_Bird
http://www.youtube.com/watch?v=glUFjjkYuAk
Đây cũng là một dịp để video trình bày lại các chi tiết trong các bài hát rất nổi tiếng của ban nhạc, có một fan rất hâm mộ đã gom góp nhận xét các fans rồi đăng lên ở đây:
http://www.phaseshift.com/beatles/faab/
Một Beatles fan khác có bằng tiến sĩ về nhạc, ông Alan Pollack, đã bỏ ra 10 năm trời ghi lại các kỹ thuật hòa âm, lối chơi, v.v. rồi đăng miễn phí ở đây http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/awp-notes_on.shtml . Sau đây là bài viết của ông về Free As a Bird:
http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/faab.shtml
Vậy, những gì cần nói về nhạc thuật thì đã được hai ông Dominic Pedler và Alan Pollack nói đến rồi, hoctro có bàn gì đến cũng chỉ là nhắc lại, hay dịch thoát lại ý kiến của hai ông mà thôi.
Tuy nhiên có hai ý mà hoctro muốn nhắc đến là:
1. Các nhạc sĩ cây đa cây đề Việt Nam thường không là thành viên của một ban nhạc như các thành viên của ABBA, Beatles, Bee Gees chẳng hạn, nên các sáng tạo về hòa âm của họ cũng không thấy có, chỉ thấy nhạc và lời thôi, ban nhạc khác sau đó muốn đánh sao thì đánh, nhạc sĩ không biết đường nào mà can thiệp. Việt Nam mình có trường hợp ngoại lệ là sự hợp tác giữa hai bố con nhạc sĩ Phạm Duy và Duy Cường, khi ở hải ngoại anh đã hòa âm lại hết các bài nhạc của nhạc sĩ rất bài bản và hợp lý. Các đĩa nhạc Phạm Duy muốn phát hành phải được sự đồng ý của ns PD, như các CD Quỳnh Giao, Ý Lan, Khánh Hà Tuấn Ngọc, Thái Hiền, v.v.
Trở lại với the Beatles. Vì viết nhạc, rồi chơi nhạc, họ có điều kiện chơi các biến thể của một chord progression mà họ đã đặt. Một trong các sáng tạo của họ là cách chuyển cung (modulate) chỉ trong một hay hai measures, rồi lại khéo léo trở về cung chính. Như đã nói ở trên, nhạc Việt Nam không có, hay có mà hoctro chưa thấy, cách viết nhạc kiểu này.
Như ông Peddler trình bày rất ư cặn kẽ, The Beatles đã chuyển cung từ La trưởng qua Do trưởng chỉ trong hai trường canh với câu "Free as a Bird", rồi lại chuyển về La trưởng ở câu kế. "Prosody" (nhạc ăn khớp với lời) như thế này thì quá tuyệt chiêu, vì nếu diễn tả mình "tự do như chim" mà cứ lang thang trong một thang âm, không "đột phá" (break-free) được (từ A trưởng sang C trưởng như đã thấy trong hình) thì đâu diễn tả được trạng thái tự do, xổ lồng???
2. Trong điệp khúc, hòa âm đi từ F -> F#dim -> G -> A, (Whatever happened to / the life that we once knew? / Can we really live without each other?) nghe rất chơi vơi hướng đến một cái đích nào đó. Các nốt nhạc cũng đi lên như vậy. Điều đáng nói là A (La trưởng) ở chỗ each other chính là nốt chủ (tonic) thang âm chính, thì mình phải cảm thấy là "về nhà" chứ. Nhưng không, mình đã ở nhà mà mình không biết! không thỏa mãn! Quá tuyệt!!!
Hỏi mà như là đã trả lời Can we really live without each other? (Chúng ta có thể sống thiếu nhau chăng?) Đã ở nhà (La trưởng) mà còn bâng khuâng vô định, làm câu hỏi rất ư là câu hỏi băn khoăn.
Nếu muốn nghe nhạc Beatles trên Youtube, mời bạn vào đây, tôi có lựa bài theo Albums họ đã phát hành trước và sau khi nhóm rã:
Studio Albums: http://hoctroyoutube2010.blogspot.com/2010/08/beatles-abbey-road.html
Compilation Albums: http://hoctroyoutube2010.blogspot.com/2010/08/beatles-anthology-1.html
Hẹn bạn kỳ sau.
Hoctro,
August 28, 2010
