5.15.2010

Trích dịch cách soạn nhạc từ "Improvising Jazz"

Bạn,

Tôi đọc được đoạn này trong sách "Improvising Jazz" của Jerry Coker trang 15-16, dịch thoát để bạn cùng xem:

...

Những biến thể liên tiếp, ít ra là tương xứng, của nhạc đề (motifs) của người trình tấu nhạc jazz, tạo nên một ảnh hưởng rõ rệt và mật thiết trong tương quan giữa người nghe và người chơi nhạc. Richmond Browne, jazz pianist và là một thầy giáo dạy lý thuyết nhạc ở trường đại học Yale, có viết thư trao đổi với tôi như sau:

...

Người trình tấu phải thiết lập cho người nghe được ĐIỂM quan trọng là gì - gọi là motif nếu bạn thích dùng chữ này - rồi trình bày cho người nghe thấy được mình đã "thấy" được gì trong motif đó, trải rộng ra những liên quan từ motif, mà không bao giờ tạo người nghe có cảm giác là anh ta đã quên bẵng cái tương quan ấy.

Nói khác đi,  tôi tin rằng sự lặp lại (repetition) là một quy tắc căn bản, chứ không phải là sự dùng biến thể (variety). Cũng không nên lạm dụng sự lặp lại này. Người nghe luôn luôn tìm cách đoán xem giai điệu sẽ phát triển ra sao; những phỏng đoán sát na (infinitesimal predictions) xem nốt hay câu nhạc sắp tới sẽ là một lặp lại của một cái gì đó, hay là một nốt hay câu hoàn toàn mới. Người chơi nhạc, do vậy luôn luôn hoặc khẳng định, hoặc chối bỏ những phỏng đoán này của người nghe. Theo ý chúng tôi (Richmond và Kraehenbuehl của trường Yale), người nghe phải đoán trúng khoảng 50% - chứ nếu người ấy lúc nào cũng đoán trúng hết thì sẽ dễ bị chán (bored); ngược lại nếu người ấy đoán sai hết thì cũng sẽ bỏ cuộc (nghe và đoán) rồi tuyên bố loại nhạc này "chẳng có trật tự gì ráo!" ("unorganized").

Vì thế, nếu người chơi dùng một câu lặp một vài lần, người nghe sẽ không còn chú ý nữa một khi anh đã đoán trúng câu tới sẽ là gì. Rồi khi câu nhạc tiếp tục với một ý mới, người nghe sẽ chú ý trở lại và sẽ thích thú xem coi câu mới này sẽ lặp lại bao lâu. Tương tự, nếu người chơi chẳng bao giờ lặp lại một câu nào hết, thì dù anh ta có óc tưởng tượng cao siêu cách mấy, người nghe sẽ kết luận rằng trò chơi đoán nhạc này chẳng bõ chơi, rằng người nghe sẽ chẳng thể đoán trúng cái nào hết, rồi họ sẽ không thèm nghe nhạc nữa.

Khác biệt nhiều quá cũng là một loại giống nhau (sameness): nhàm. Giống nhau nhiều quá thì cũng nhàm - chỉ có đôi khi làm khác đi thì mới thỏa mãn được người nghe.

http://books.google.com/books?id=vsgQ_eDT79AC&printsec=frontcover&source=gbs_v2_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false