Góc Học Trò - Hoctro's Place

Ghi lại những mẩu chuyện, cảm nghĩ về âm nhạc và ngành điện toán/tin học, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI) bằng Claude AI. Posting in both English and Vietnamese my thoughts about popular music and Artificial Intelligence using Anthropic's Claude AI and Claude Code CLI. I'm a "Software 3.0" coder, specializing in producing essays using prompting techniques. I have not written a single line of python or javascript code for a year now, just plain English language.

9.16.2026

Sách Báo Miền Nam 1954–1975: Bản Vi Phim Còn Ở Đâu, Bản Gốc Còn Ở Đâu?

Written by: Claude Sonnet AI.

Curator/Editor: Học Trò.

Một khảo sát về tình trạng lưu trữ — vi phim (microfilm), số hóa, và bản gốc giấy — của sách, báo, tạp chí xuất bản tại miền Nam Việt Nam (Việt Nam Cộng Hòa) trong hai mươi mốt năm 1954–1975, tính đến năm 2026.

Vì sao phải đặt câu hỏi này

Câu chuyện khởi đi từ một chi tiết nhỏ nhưng rất gợi: thư viện Đại học Cornell và Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ (Library of Congress) từng hợp tác vi phim hóa (microfilm) hàng loạt tờ báo Việt Nam để hai bên bổ khuyết cho nhau — "chúng tôi cả hai đều có những phần khá đầy đủ của một số tờ báo Việt Nam", bà Carole Atkinson, phụ trách bộ sưu tập Á Châu của Cornell, cho biết — và trong mười lô báo lớn Cornell gửi sang Washington để vi phim, có bảy lô đến từ Hà Nội, trong đó có trọn bộ Tiền Phong (1975–2003) và Quân Đội Nhân Dân (1981–2004) (Cornell Chronicle, 2005). Câu hỏi tự nhiên bật ra là: còn báo chí, sách vở của miền Nam — của Việt Nam Cộng Hòa, giai đoạn 1954–1975 — thì sao? Bản vi phim của chúng, nếu có, đang nằm ở đâu? Bản giấy gốc, nếu còn, đang được ai giữ, giữ trong điều kiện nào, và ai được phép xem?

Đây là câu hỏi khó trả lời trọn vẹn, vì di sản ấy nay nằm rải rác ở ít nhất bốn "vòng" khác nhau, mỗi vòng có luật chơi riêng:

Trong nước Việt Nam — các thư viện và trung tâm lưu trữ nhà nước, nơi một phần lớn hiện vật gốc vẫn còn, nhưng việc tiếp cận (nhất là với người nghiên cứu nước ngoài) bị giới hạn.
Các thư viện đại học và viện nghiên cứu Âu-Mỹ — nơi có những bộ sưu tập vi phim và tài liệu gốc lớn nhất ngoài Việt Nam, xây dựng từ thời chiến tranh và được vi phim hóa dần từ thập niên 1960–1970 đến nay.
Cộng đồng người Việt hải ngoại — hàng chục cá nhân và nhóm nhỏ, hoàn toàn tự phát và không kinh phí nhà nước, đã và đang số hóa sách báo miền Nam từ bản giấy tư nhân hoặc từ vi phim mượn được, đưa lên mạng.
Khoảng trống — những gì đã mất hẳn: sách bị tịch thu/đốt sau 1975, báo không ai giữ bản đầy đủ, ấn phẩm địa phương/tỉnh lẻ không lọt vào bất cứ bộ sưu tập lớn nào.

Bài khảo sát này trình bày từng vòng theo thứ tự đó, có đường dẫn (link) trực tiếp tới từng nguồn để người đọc tự kiểm chứng và đào sâu thêm.

0. Quy mô của di sản, và số phận của nó sau 30-4-1975

Trước 1975: một nền xuất bản và thư viện quy mô đáng kể

Theo khảo cứu của nhà nghiên cứu thư viện học Lâm Vĩnh Thế trong bài "Phát triển thư viện tại Việt Nam Cộng Hòa trước 1975" (namkyluctinh.org), hệ thống thư viện công và tư ở miền Nam trước 1975 khá phong phú:

Thư Viện Quốc Gia (trụ sở đầu ở số 34 đường Gia Long, Sài Gòn) có khoảng 70.000 cuốn sách và 620 đầu báo/tạp chí; tòa nhà mới ở số 69 Gia Long, khánh thành ngày 23-12-1971, có sức chứa tới 1 triệu cuốn trên 14 tầng lầu (giám đốc năm 1970: giáo sư Nguyễn Ứng Long).
Tổng Thư Viện (trong khuôn viên trường Petrus Trương Vĩnh Ký) — khoảng 3.000 cuốn, 110 đầu báo/tạp chí, phần nhiều mang gốc từ đợt di cư 1954 từ Hà Nội vào.
Các thư viện đại học chuyên ngành: Học Viện Quốc Gia Hành Chánh (bộ sưu tập học thuật mạnh nhất), Viện Đại Học Vạn Hạnh, Đại Học Y Khoa Sài Gòn (16.355 đầu sách và hơn 300 tạp chí tính đến đầu 1974).
Các thư viện ngoại quốc đặt tại Sài Gòn: thư viện Abraham Lincoln của USIS (~10.000 cuốn tiếng Anh), thư viện Phái bộ Văn hóa Pháp (~20.000 cuốn), Alliance Française (số 22 Gia Long).

Về báo chí, một khảo sát khác (bài "Báo chí Sài Gòn trước 1975" trên cadn.com.vn) mô tả cả một hệ sinh thái báo in tập trung quanh đường Phạm Ngũ Lão, in offset, sống bằng quảng cáo/cáo phó/mùa bầu cử, có mạng lưới xe chở báo phát hành đi các tỉnh mỗi buổi chiều — với những tên tuổi lớn như Sóng Thần, Tin Sáng, Trắng Đen, Chính Luận, cùng báo chuyên đề cho giới trẻ (Tuổi Ngọc, Tuổi Hoa) và phụ nữ (Phụ Nữ Diễn Đàn). Đó là chưa kể vô số tạp chí văn học — Sáng Tạo, Văn, Bách Khoa, Vấn Đề, Khởi Hành, Nghệ Thuật, Tân Văn... — những tên sẽ trở lại nhiều lần trong phần cộng đồng hải ngoại bên dưới.

Sau 30-4-1975: chiến dịch "bài trừ văn hóa phẩm đồi trụy, phản động"

Đây là mắt xích giải thích vì sao bản gốc giấy ngày nay hiếm và vì sao công việc vi phim/số hóa lại cấp bách. Theo Wikipedia tiếng Việt, mục "Chiến dịch bài trừ văn hóa đồi trụy, phản động", chiến dịch được phát động tại Sài Gòn ngày 23-5-1975: các đội thanh niên diễu hành, hô khẩu hiệu đả đảo "văn hóa ngoại lai, đồi trụy, mất gốc, phản động", đi thu gom sách báo — nhà sách và tư nhân cũng tự nộp một khối lượng lớn. Đến ngày 26-10-1975, báo Sài Gòn Giải Phóng công bố danh sách 56 tác giả có tác phẩm bị cấm lưu hành vì bị coi là đồi trụy/phản động. Cùng chủ đề, loạt bài "Từ những cuộc đốt sách sau 1975" trên TRE Magazine ghi lại ký ức của những người chứng kiến việc sách bị đốt/tịch thu ngay trên hè phố Sài Gòn.

Song song đó, theo báo cáo của CLIR (Council on Library and Information Resources) do Judith Henchy biên soạn — "Preservation and Archives in Vietnam" — bộ sưu tập của Thư Viện Quốc Gia VNCH (khi đó vừa dọn vào tòa nhà mới) đã bị chuyển ra Hà Nội sau 1975, và "một phần các bộ sưu tập sau đó được trả lại Thành phố Hồ Chí Minh" ("some of the collections were later returned to Ho Chi Minh City"). Các phông tài liệu chính quyền Việt Nam Cộng Hòa — tức văn khố nhà nước, không chỉ sách báo xuất bản công khai — nay nằm tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II ở TP.HCM, nhưng báo cáo này ghi nhận: "các nhà nghiên cứu nước ngoài hiện bị từ chối tiếp cận hồ sơ của [chính quyền] Cộng Hòa" ("Foreign researchers are currently denied access to the records of the Republic, which now reside in National Archives II in Ho Chi Minh City").

Nói cách khác: một phần đáng kể bản gốc vẫn còn tồn tại về mặt vật lý trong nước, nhưng không tồn tại về mặt tiếp cận đối với phần lớn giới nghiên cứu — đó là lý do các bản vi phim/số hóa nằm ngoài Việt Nam, dù chỉ là bản sao, lại có giá trị nghiên cứu thực tế cao hơn nhiều so với vị trí địa lý của chúng gợi ý.

1. Trong nước Việt Nam hiện nay

1.1. Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM — hậu thân của Thư Viện Quốc Gia VNCH

Đây chính là tòa nhà 14 tầng ở số 69 Lý Tự Trọng (tên cũ: 69 Gia Long), Quận 1 — nguyên là Thư Viện Quốc Gia của Việt Nam Cộng Hòa, khánh thành cuối năm 1971 để gộp chung Thư Viện Quốc Gia cũ và Tổng Thư Viện. Sau 1975 đổi tên là Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (1978). Theo mục Wikipedia tiếng Việt về thư viện này (vi.wikipedia.org), quá trình gộp kho khá phức tạp qua nhiều đợt (1949 đổi tên "Thư viện Nam phần" với 56.000 cuốn; 1950 lên ~70.000 cuốn; 1955 tiếp nhận 52.000 hiện vật, trong đó 17.000 cuốn quý và 35.000 tài liệu ký gửi, chuyển từ Thư Viện Quốc Gia Hà Nội vào Nam).

Về công tác bảo tồn hiện nay, bài đăng trên cổng thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch — "Thư viện Khoa học Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh: Công tác số hóa tài liệu đạt nhiều kết quả nổi bật" (2025) — cho các con số cụ thể:

Đã số hóa hơn 4 triệu trang tài liệu quý hiếm kể từ khi bắt đầu chương trình số hóa năm 1998, với tốc độ 250.000–300.000 trang/năm.
Dự án VALEASE (từ 2006): số hóa 540.000 trang tài liệu di sản tiếng Pháp chọn lọc từ khối tư liệu Đông Dương.
Dự án cơ sở dữ liệu chuyên đề (2019–2022): ưu tiên "tài liệu hiếm, tài liệu hạn chế, tài liệu có giá trị nghiên cứu đang xuống cấp".
Tư liệu Hán Nôm: khoảng 847.878 trang (từ 2009 đến nay); tư liệu văn hóa Chăm (Ninh Thuận): khoảng 16.427 trang.

Bài viết không nêu rõ URL truy cập công khai cho các bộ số hóa này, và cũng không xác nhận cụ thể tỷ lệ nào trong khối "tài liệu hạn chế" đó là ấn phẩm miền Nam giai đoạn 1954–1975 — nhưng cụm từ "tài liệu hạn chế" (tức có giới hạn truy cập) khớp với những gì các nguồn hải ngoại vẫn mô tả về một "kho hạn chế" chứa sách báo chế độ cũ tại thư viện này. Cổng tra cứu công khai của thư viện là thuvientphcm.gov.vn và trang thư viện số/thư viện điện tử tại phucvu.thuvientphcm.gov.vn.

1.2. Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (TP.HCM)

Theo trang giới thiệu chính thức của Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (luutru.gov.vn), Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (số 2 Lê Duẩn, Quận 1, TP.HCM) hiện bảo quản khoảng 14.000 mét giá tài liệu, bao gồm:

Phông tài liệu các cơ quan thời phong kiến và Pháp thuộc ở Nam Kỳ (kế thừa trực tiếp từ Phủ Toàn quyền Đông Dương, vốn từng đặt "Nha Lưu trữ" tại 17A Lê Duẩn từ 1858–1945).
Phông các cơ quan trung ương của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa và các cơ quan Hoa Kỳ tại miền Nam trước 1975.
Phông Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và các tổ chức cách mạng trước 1975.
Phông các cơ quan Nhà nước CHXHCN Việt Nam tại phía Nam từ sau 30-4-1975 đến nay.

Đây chủ yếu là văn khố hành chính (hồ sơ, công văn, nghị định...) hơn là sách/báo xuất bản công khai, nhưng vẫn nằm trong phạm vi "sách báo và tài liệu miền Nam" theo nghĩa rộng mà câu hỏi đặt ra, và là nơi báo cáo CLIR nói trên xác nhận quyền tiếp cận của nhà nghiên cứu nước ngoài bị hạn chế.

1.3. Thư viện Quốc gia Việt Nam (Hà Nội) và thư viện báo chí số

Thư viện Quốc gia Việt Nam tại Hà Nội — cơ quan thư viện trung ương hiện nay — công bố tổng khối tài liệu khoảng 2,5 triệu đơn vị và một bộ sưu tập số khoảng 5–10 triệu trang (con số dao động giữa các nguồn), trong đó có 5.280 bản viết tay Hán Nôm và 68.500 đơn vị tư liệu Đông Dương (tổng hợp từ kết quả tìm kiếm về nlv.gov.vn) — nhưng đây chủ yếu là tư liệu Đông Dương thời Pháp thuộc (trước 1954), không phải xuất bản phẩm Việt Nam Cộng Hòa.

Thư viện này vận hành một cổng báo chí số tại baochi.nlv.gov.vn. Qua các kết quả tra cứu thử (ví dụ số báo Nhân Dân ngày 30-3-1975, hay Sài Gòn Giải Phóng ngày 8-12-1988), có thể thấy kho này số hóa các đầu báo của miền Bắc và báo chí sau 1975 ở miền Nam (như Sài Gòn Giải Phóng, ra đời sau ngày giải phóng) — chứ chưa thấy bằng chứng cụ thể nào cho thấy báo chí Việt Nam Cộng Hòa (1954–1975) — như Chính Luận, Tin Sáng, Sóng Thần, Thần Chung... — được đưa vào kho số này. (Ghi chú phương pháp: máy chủ baochi.nlv.gov.vn từ chối kết nối trực tiếp trong lần thử truy cập cho bài khảo sát này, nên nhận định trên chỉ dựa trên kết quả tìm kiếm gián tiếp, chưa phải khảo sát trực tiếp toàn bộ danh mục — cần kiểm chứng thêm nếu dùng làm căn cứ nghiên cứu.)

2. Ngoài Việt Nam: các thư viện đại học và viện nghiên cứu

Đây là nơi tập trung khối lượng vi phim lớn nhất, có tổ chức bài bản nhất, và (quan trọng) có kênh cho mượn liên thư viện.

2.1. Đại học Cornell — bộ sưu tập lớn nhất ngoài Việt Nam

Cornell University Library, qua John M. Echols Collection on Southeast Asia (đặt tại Kroch Library — asia.library.cornell.edu), được xem là nơi giữ bộ sưu tập ấn phẩm tiếng Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam. Theo bài phóng sự của Cornell Chronicle năm 2005, "Microfilm project preserves war-era Vietnamese newspapers":

Cornell giữ khoảng 120 tờ báo địa phương và toàn quốc từ thời chiến tranh Việt Nam, phần lớn dưới dạng vi phim.
Từ 1996, bà Carole Atkinson (trợ lý dịch vụ công cộng, Asia Collections) phụ trách một dự án vi phim hóa hợp tác 4 năm giữa Cornell và SEAM (Southeast Asia Microform Project), kết quả là hơn 200 đầu báo được vi phim (thực hiện bởi công ty địa phương Challenge Industries).
Trong số báo được nhắc tên: Nang Thep, Viet-Chien, Cong Ly, Sinh Vien (các tuần báo miền Nam), Quoc Gia (báo chính quyền).
Cornell cũng gửi 10 lô báo lớn sang Thư viện Quốc hội để họ vi phim hộ, 7 trong số đó xuất xứ Hà Nội (gồm trọn Tiền Phong 1975–2003 và Quân Đội Nhân Dân 1981–2004); đổi lại Cornell nhận một bản copy phim từ LC cho kho của mình.
Vi phim được lưu tại Library Annex của Cornell; các LibGuide liên quan: Periodicals, Newspapers, Media — Vietnam War, Southeast Asia Newspaper Indexes.

2.2. Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ (Library of Congress)

LC có mục lục Việt Nam riêng (loc.gov/newspapers, lọc theo Vietnam) và từng vi phim trực tiếp một số đầu báo Sài Gòn qua chương trình Foreign Newspaper Microfilm Project:

The Times of Viet Nam — vi phim các số 2-1-1960 đến 1-11-1963 (loc.gov/item/sn95048005).
Saigon Daily News — Dịch vụ Photoduplication của LC vi phim các số 21-11-1963 đến 14-6-1969, trên 12 cuộn phim (loc.gov/item/sn97058229).
The Saigon Post — vi phim bởi Đại học Chicago, hiện có tại Center for Research Libraries, phủ các số 31-12-1963 đến 24-4-1975 — tức gần trọn giai đoạn cho tới ngày Sài Gòn thất thủ (loc.gov/item/sn97058200).

LC còn có bộ sưu tập vi phim báo chí Đông Nam Á với hơn 525 đầu báo/tạp chí/định kỳ bằng nhiều ngôn ngữ (kể cả tiếng Việt) — xem hướng dẫn Southeast Asian Serials on Microfilm at the Library of Congress. Phòng đọc Á Châu (Asian Reading Room, phòng LJ-150, tòa nhà Thomas Jefferson) là nơi tra cứu trực tiếp; cũng có dịch vụ "Ask a Librarian" cho câu hỏi cụ thể về đầu báo nào đó.

2.3. Center for Research Libraries (CRL) và dự án SEAM

Southeast Asia Microform Project (SEAM), thành lập năm 1970, do Center for Research Libraries (Chicago) quản lý, là dự án hợp tác giữa nhiều thư viện thành viên để cùng vi phim hóa và chia sẻ (cho mượn liên thư viện) hàng trăm đầu báo Đông Nam Á, trong đó có rất nhiều đầu báo Việt Nam. Có thể tra cứu trực tiếp catalogue CRL lọc theo báo chí + tiếng Việt tại catalog.crl.edu (Newspapers, Vietnamese) hoặc lọc theo địa danh "Ho Chi Minh City" (catalog.crl.edu, geographic facet%22&type=AllFields)).

CRL cũng vận hành một cổng số hóa mở, miễn phí — "Southeast Asian Newspapers (Open Access)" trên nền tảng Global Press Archive của East View (eastview.com/resources/gpa/crl-sean). Tuy nhiên, cần lưu ý: ba đầu báo tiếng Việt/Pháp hiện có trong bộ mở này — Đông-Pháp thời-báo (1923–1928), Gia Định báo (1865–1909), France-Indochine (1922–1940) — đều thuộc thời trước 1954, tức trước giai đoạn Việt Nam Cộng Hòa. Nói cách khác, phần vi phim báo chí miền Nam 1954–1975 của CRL vẫn tồn tại (qua catalog.crl.edu ở trên) nhưng chưa được đưa vào cổng mở miễn phí này — muốn xem phải qua thư viện thành viên CRL cho mượn liên thư viện.

2.4. Đại học Washington (Seattle)

Theo LibGuide "Vietnam News" của UW (guides.lib.uw.edu), thư viện này giữ báo Việt Nam trên vi phim (kể cả cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản giai đoạn 1954–1995) và Sài Gòn Giải Phóng (dạng CD, 1975–2009, không đầy đủ, và vi phim). Đây chủ yếu là báo miền Bắc/sau-1975; không có bằng chứng UW giữ vi phim báo Việt Nam Cộng Hòa quy mô lớn tương đương Cornell. UW còn có mục "Archival Collections at UW Libraries" đáng xem thêm cho tài liệu lưu trữ khác về Đông Nam Á.

2.5. Northern Illinois University — Southeast Asia Digital Library (SEADL)

Donn V. Hart Southeast Asia Collection tại NIU có khoảng 170.000 đầu sách/tài liệu về 11 nước Đông Nam Á, và một thư viện số công khai — Southeast Asia Digital Library (SEADL) — bao gồm sách, bản thảo, định kỳ, video, lịch sử truyền khẩu đã số hóa. Trang riêng cho Việt Nam: Vietnam: General Information và Vietnam: Online Research Resources. Đây là một trong số ít nơi có giao diện số hóa công khai, tìm kiếm được trực tuyến (khác với phần lớn vi phim CRL/LC/Cornell chỉ xem được tại chỗ hoặc qua mượn liên thư viện).

2.6. Đại học Yale

Yale có chương trình Đông Nam Á học lâu đời nhất Hoa Kỳ (từ 1947). Bộ sưu tập đáng chú ý nhất liên quan Việt Nam là Maurice Durand Collection — mạnh về văn học/lịch sử/văn minh Đông Dương thế kỷ 18–20, gồm ấn phẩm, bản chuyển tự, ảnh, ghi chú nghiên cứu và vi phim (xem Southeast Asia Collection tại Yale, LibGuide chính). Yale cũng có quyền truy cập bộ Archives Unbound (Gale) liên quan Việt Nam và bộ Southeast Asian Newspapers (CRL/East View) nói ở mục 2.3.

2.7. Vietnam Center and Sam Johnson Vietnam Archive (Texas Tech University)

Đây là kho tài liệu về chiến tranh Việt Nam lớn nhất Hoa Kỳ (vietnam.ttu.edu), nhưng phần báo chí tiếng Việt của họ nghiêng hẳn về phía miền Bắc: trang "Vietnamese Language Publications" (vietnam.ttu.edu/resources/vietnamese.php) liệt kê khoảng 72 feet dài giá sách báo cộng sản miền Bắc (Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân, Cứu Quốc, Lao Động, Văn Nghệ, Tiền Phong, v.v.), và trang cho biết hiện không có dự án số hóa định kỳ nào cho các ấn phẩm này (thỉnh thoảng chỉ mua quyền truy cập bản điện tử có sẵn rồi dẫn link). Trung tâm còn giữ bộ tài liệu dịch/tổng hợp báo chí nước ngoài JPRS (vietnam.ttu.edu/resources/jprs.php) — có trích dẫn từ báo chí, tạp chí nhiều nguồn (kể cả miền Nam) nhưng dưới dạng bản dịch/tóm lược tình báo, không phải bản gốc.

3. Cộng đồng người Việt hải ngoại: những "thư viện một người" tự phát

Đây là mảng phong phú và ít được biết đến nhất — nhưng theo bài khảo sát công phu hai kỳ của nhà văn/nhà báo Trùng Dương (nguyên Chủ nhiệm/Chủ bút nhật báo Sóng Thần trước 1975), đăng trên tạp chí Nghiên Cứu Việt Mỹ (Đại học Oregon) — "Di sản sách báo Miền Nam Việt Nam trên mạng, phần 1" và "phần 2" — đây chính là mảng đã cứu được nhiều nhất những gì có nguy cơ biến mất hẳn. Đặc điểm chung: hầu hết do cá nhân hay một nhóm nhỏ, làm âm thầm, tự túc, phi lợi nhuận, không có ngân sách hay sự bảo trợ định chế nào.

3.1. Kho Chứa Sách Xưa (Huỳnh Chiếu Đẳng)

URL: ndclnh-mytho-usa.org/KhoChuaSachCu.htm
Người phụ trách: ông Huỳnh Chiếu Đẳng (trang "Quán Ven Đường").
Nội dung: sách miền Nam trước 1975 và nhiều đầu báo cũ hơn nữa — Sóng Thần (trọn bộ, xem mục 3.1.1 dưới), Phụ Nữ Tân Văn, Tiếng Dân, Thần Chung, An Hà Nhật Báo, Chính Luận (1964–1975), Đông Pháp Thời Báo, Đuốc Nhà Nam.
Đặc điểm: không có chức năng tìm kiếm, tổ chức như một "kho" hơn là thư viện có mục lục; liên lạc qua email huy017@gmail.com.

3.1.1. Dự án số hóa riêng: nhật báo Sóng Thần

Một trong những câu chuyện chi tiết và cảm động nhất mà Trùng Dương thuật lại: ông Võ Phi Hùng (cựu học sinh Petrus Ký, 1967–74, hiện ở Virginia, kỹ sư điện) đã:

Mượn liên thư viện (interlibrary loan) 7 cuộn vi phim 35mm báo Sóng Thần từ chính kho vi phim của Đại học Cornell (mục 2.1 ở trên — một minh chứng cụ thể cho thấy vi phim của các đại học Mỹ thực sự đã "chảy ngược" về phục vụ cộng đồng gốc Việt).
Scan lại toàn bộ tại thư viện công cộng Fairfax (Virginia) bằng máy Uscan, sau nâng cấp lên máy ScanPro 3000.
Ráp lại được xấp xỉ 1.000 số báo, trải dài từ 1971 đến 1975 — gần trọn đời tờ báo.
Bản scan đầu tiên giữ độ phân giải thấp để tiết kiệm dung lượng; sau đó ông Ngy Thanh (cựu ký giả Sóng Thần) bổ sung các bản chụp độ phân giải cao hơn.

Ông Uyên Thao, nguyên Tổng Thư ký tòa soạn Sóng Thần, cũng được nhắc đến trong vai trò liên quan đến việc phục hồi/phổ biến lại tờ báo.

3.2. Việt Nam Thư Quán

URL: vnthuquan.net
Loại hình: thư viện điện tử phi lợi nhuận, khoảng 14.672 tác phẩm trên 734 trang, trong đó rất nhiều là sách miền Nam trước 1975.
Phương thức số hóa: chủ yếu do thành viên diễn đàn tự đánh máy lại (không phải scan), từ nhiều nguồn khác nhau hoặc do chính tác giả hiến tặng.
Định dạng: Text, PDF, ePub, Audio, hình ảnh — chỉ đọc trực tuyến.
Có "Tháng Sách Toàn Quốc" (tháng 10) — mỗi ngày giới thiệu một tác giả nổi tiếng của miền Nam giai đoạn 1954–1975.
Tuyên bố sứ mệnh của trang: cố gắng khôi phục lại một phần trong ước tính khoảng 30.000 đầu sách / 180 triệu ấn bản miền Nam bị tiêu hủy sau 1975 (theo cách trang này tự mô tả).

3.3. Viet Messenger — mục "Truyện Miền Nam Trước 1975"

URL: vietmessenger.com/books/?nhom=miennam&author=all
Chuyên mục dành riêng cho tiểu thuyết/truyện miền Nam trước 1975, tìm theo tên tác giả hoặc tên sách.
Yêu cầu đăng ký tài khoản để đọc; trang có cơ chế chống sao chép (đóng dấu bản quyền chồng lên chữ, tắt chức năng in).
Kết hợp cả bản đánh máy lại lẫn bản scan nguyên gốc.

3.4. Tủ Sách Talawas

URL: talawas.org/talaDB/talaDBFront.php?rb=08
Thành lập năm 2001, chủ biên: nhà văn Phạm Thị Hoài.
Từ một trang văn học mở rộng sang các đề tài chính trị-xã hội, chuyển thành dạng diễn đàn/blog từ 2009.
Ngừng cập nhật từ cuối 2010, nhưng kho lưu trữ (gồm nhiều sách miền Nam trước 1975 được đánh máy lại) vẫn còn truy cập được.

3.5. Tủ Sách Di Sản Văn Chương Miền Nam (Trần Hoài Thư)

URL: tranhoaithu42.com/cac-tap-chi-van-hoc-nghe-thuat-mien-nam
Người sáng lập: nhà văn Trần Hoài Thư, cùng vợ là bà Ngọc Yến.
Đối tượng sưu tầm: các tạp chí văn học nghệ thuật miền Nam — Chính Văn, Khởi Hành, Nghệ Thuật, Tân Văn, Vấn Đề, Sáng Tạo, cùng nhiều đầu sách văn học khác.
Hoạt động song song với tạp chí in định kỳ Thư Quán Bản Thảo (đã ra khoảng 100 số) — vẫn tiếp tục phát hành.
Giao diện: dạng blog, có tính năng lật trang qua nền tảng issuu.com cho một số ấn bản; có tìm kiếm nhưng còn hạn chế.
Đây có lẽ là nỗ lực cá nhân công phu và có hệ thống nhất trong việc cứu vãn tạp chí văn học miền Nam — mảng dễ thất truyền nhất vì tạp chí văn nghệ vốn ít được các thư viện lớn (vốn ưu tiên báo chính trị/thời sự) vi phim hóa đầy đủ.

3.6. Thư Viện Người Việt — trọn bộ tạp chí Bách Khoa

URL: nguoi-viet.com/ThuVienNguoiViet/thuvien-NV.php
Đơn vị chủ quản: nhật báo Người Việt (Westminster, California).
Sản phẩm nổi bật nhất: trọn bộ tạp chí bán nguyệt san Bách Khoa — được coi là tạp chí sống thọ nhất của miền Nam trước 1975 (1957–1975, tổng cộng 426 số). Bộ sưu tập đầy đủ 426 số này được gom vào một đĩa DVD, là công sức của nhà văn/nhà báo Phạm Phú Minh cùng quản thủ thư viện Phạm Lệ Hương.
Có thể đọc trực tuyến dạng lật trang (flipbook) và tải PDF.

3.7. Thư Viện Viện Việt Học

URL: viethoc.com/viet-hoc-thu-quan-1
Phạm vi: lịch sử, địa lý, văn học, ngôn ngữ học, giáo dục, văn minh Việt Nam, kể cả tư liệu về lịch sử người Việt hải ngoại.
Không cần đăng ký; tiếp tục nhận hiến tặng tài liệu.

3.8. Tủ Sách Tiếng Việt

URL: tusachtiengviet.com
Hiện có khoảng 1.000 đầu sách/tạp chí, gần như toàn bộ là scan từ ấn bản gốc (không phải đánh máy lại), tập trung xuất bản phẩm miền Nam trước 1975.
Không cần đăng ký, tải về không giới hạn, có chức năng tìm kiếm hiệu quả; cập nhật gần như mỗi tuần, do một nhóm cộng tác viên ẩn danh thực hiện.
Hiện vật đáng chú ý: bộ 5 tập Nhà Văn Hiện Đại của Vũ Ngọc Phan (bản in lần 3, 1959) — bản mà nhà xuất bản Đại Nam (California) từng tái bản đầu thập niên 1980, các bản in lại sau này trong nước bị coi là đã kiểm duyệt/cắt xén.

3.9. Các diễn đàn/tạp chí văn học hải ngoại liên quan

Da Màu — damau.org — nơi đăng lại chính hai bài khảo sát của Trùng Dương nói trên.
Diễn Đàn Thế Kỷ — diendantheky.net — phê bình văn học và các bài khảo cứu lưu trữ liên quan.
Nam Kỳ Lục Tỉnh — namkyluctinh.org — nơi đăng bài khảo cứu lịch sử thư viện của Lâm Vĩnh Thế (mục 0 ở trên) và các bài tranh luận thời sự liên quan (ví dụ bài "Thư viện Mỹ thay sách trước 1975 bằng sách mới của CSVN?" — phản ánh mối lo của cộng đồng hải ngoại rằng ngay cả bản sao lưu ở các thư viện Mỹ cũng không hẳn vĩnh viễn an toàn nếu không có ai theo dõi, tuy bài này thuộc dạng ý kiến/tranh luận nên cần đọc với sự phản biện, không nên coi là xác nhận sự việc đã xảy ra).

4. Bảng tổng hợp

Nơi lưu trữ	Loại hình	Diện tài liệu chính	Truy cập
Thư viện KHTH TP.HCM (cựu Thư Viện Quốc Gia VNCH)	Bản gốc giấy + số hóa nội bộ	Sách/báo miền Nam, tư liệu Đông Dương, Hán Nôm	Hạn chế; số hóa >4 triệu trang nhưng chưa rõ cổng truy cập công khai cho khối 1954–1975
Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II	Văn khố hành chính bản gốc	Hồ sơ chính quyền VNCH, ~14.000 mét giá	Rất hạn chế, nhất là với người nước ngoài
Thư viện Quốc gia VN (Hà Nội) / baochi.nlv.gov.vn	Số hóa	Chủ yếu báo miền Bắc + sau 1975; chưa rõ có báo VNCH hay không	Trực tuyến, nhưng phạm vi chưa xác minh đầy đủ
Cornell (Echols Collection)	Vi phim + bản gốc	~120–200+ đầu báo, gồm nhiều báo miền Nam	Tại chỗ / mượn liên thư viện
Library of Congress	Vi phim	Times of Viet Nam, Saigon Daily News, Saigon Post, 525+ đầu SEA	Phòng đọc Á Châu, LJ-150
CRL / SEAM	Vi phim (mượn liên thư viện)	Hàng trăm đầu báo Đông Nam Á, nhiều báo Việt	Qua thư viện thành viên CRL
CRL Southeast Asian Newspapers (mở)	Số hóa, mở miễn phí	Chỉ 3 đầu báo, đều trước 1954	Công khai trực tuyến
Đại học Washington	Vi phim/CD	Chủ yếu báo miền Bắc & SGGP sau 1975	Tại chỗ
NIU – SEADL	Số hóa, công khai	Sách, tạp chí, tư liệu Đông Nam Á, có mục Việt Nam	Trực tuyến, tìm kiếm được
Yale (Maurice Durand Collection)	Vi phim + bản gốc	Văn học/lịch sử Đông Dương TK 18–20	Tại chỗ
Texas Tech – Vietnam Center	Bản gốc, không số hóa định kỳ	Chủ yếu báo miền Bắc; JPRS trích dịch đa nguồn	Tại chỗ
Kho Chứa Sách Xưa	Số hóa cá nhân	Sách + báo miền Nam (Sóng Thần trọn bộ, v.v.)	Công khai, không tìm kiếm
Việt Nam Thư Quán	Đánh máy lại	~14.672 tác phẩm	Công khai, đọc trực tuyến
Viet Messenger	Scan + đánh máy	Tiểu thuyết miền Nam trước 1975	Cần đăng ký
Tủ Sách Talawas	Đánh máy lại	Sách miền Nam trước 1975 (kho lưu trữ tĩnh)	Công khai
Trần Hoài Thư – Di Sản Văn Chương Miền Nam	Scan cá nhân	Tạp chí văn học miền Nam	Công khai
Thư Viện Người Việt	Số hóa (DVD gốc)	Trọn bộ Bách Khoa 426 số (1957–1975)	Công khai, đọc + tải PDF
Viện Việt Học	Hỗn hợp	Nghiên cứu VN nói chung	Công khai
Tủ Sách Tiếng Việt	Scan	~1.000 đầu sách/tạp chí miền Nam	Công khai, tải không giới hạn

5. Nhận định tổng quan

Bản gốc vật lý vẫn còn nhiều hơn người ta tưởng, nhưng phân tán và khó tiếp cận. Ít nhất hai định chế trong nước — Thư viện KHTH TP.HCM và Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II — thừa hưởng trực tiếp kho của Thư Viện Quốc Gia VNCH và bộ máy hành chính miền Nam, nghĩa là bản gốc giấy của rất nhiều đầu sách/báo/hồ sơ vẫn tồn tại trên lãnh thổ Việt Nam. Nhưng theo báo cáo CLIR, quyền tiếp cận — nhất là với người nghiên cứu nước ngoài — bị giới hạn nghiêm ngặt, và không có cổng số hóa công khai nào (tính đến thời điểm khảo sát này) cho riêng khối tài liệu 1954–1975.

Vi phim ở các đại học Mỹ là "vòng an toàn" đáng tin cậy nhất về mặt thể chế, nhưng lại thiên lệch: Cornell/LC/CRL vi phim hóa rất kỹn cho báo chí chính trị-thời sự (nhờ nhu cầu nghiên cứu khoa học chính trị/quan hệ quốc tế thời Chiến tranh Lạnh), nhưng tạp chí văn học nghệ thuật miền Nam (Sáng Tạo, Nghệ Thuật, Khởi Hành...) gần như vắng bóng trong các bộ sưu tập lớn này — trớ trêu thay, mảng đó lại được cứu chủ yếu bởi một nhà văn hải ngoại làm việc đơn độc (Trần Hoài Thư).

Cộng đồng hải ngoại — không phải định chế nào — là lực lượng năng động nhất trong hai thập niên gần đây. Điều này thể hiện rõ nhất qua chi tiết ông Võ Phi Hùng mượn vi phim Sóng Thần từ chính Cornell về scan lại: bản vi phim của đại học lớn chỉ thực sự "sống lại" với công chúng khi có một cá nhân bỏ công đưa nó ra khỏi kho lưu trữ đóng kín để phổ biến rộng rãi, miễn phí, trên mạng.

Không có một "bản đồ" trung tâm nào cho toàn bộ nỗ lực này. Mỗi trang hải ngoại hoạt động độc lập, không liên kết dữ liệu với nhau, khiến việc tìm một tựa sách/số báo cụ thể đòi hỏi phải dò qua nhiều trang khác nhau — đúng như hai bài khảo sát của Trùng Dương đã phải làm để tổng hợp lại bức tranh này.

Nguy cơ vẫn còn. Các trang cá nhân phụ thuộc vào tuổi thọ và sức khỏe của người phụ trách (phần lớn đã cao tuổi, thuộc thế hệ trực tiếp sống qua giai đoạn 1954–1975); không có cơ chế kế thừa/bảo trì rõ ràng nếu người sáng lập ngừng hoạt động. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với các bộ sưu tập thể chế (Cornell, LC, CRL) vốn có ngân sách và nhân sự kế thừa lâu dài.