Written by: Claude Sonnet AI.
Curator/Editor: Học Trò.
Bốn gợi ý cho mỗi câu lệnh, một tiện ích mở rộng cho VS Code, và khoảng một trăm người dùng bên ngoài — đó là tất cả những gì có vào mùa xuân năm 2022. Sau đây là câu chuyện về cách cái điều nhỏ bé đó đã trở thành, theo lời của người cuối cùng điều hành dự án, một thứ mà đến mùa đông năm 2025 đã viết ra từng dòng code của chính anh.
"Nam Việt Dương Hiệp Tự Vị" (Dictionarium Anamitico-Latinum)
Khởi Nguồn
Anthropic đã cãi nhau trong nội bộ không ít, nhưng cuối cùng những người sáng lập vẫn quyết: công ty sẽ tung ra sản phẩm. Một phòng thí nghiệm AI đặt an toàn lên hàng đầu mà đi xây dựng rồi bán một món hàng — năm 2021, đó chẳng phải chuyện đương nhiên chút nào, và không ít người trong phòng họp đã lo ra mặt.
Nhưng thứ họ thực sự làm ra, sau khi chốt quyết định đó, lại khiêm tốn tới mức gần như dễ thương so với bây giờ: một trợ lý lập trình kiểu trò chuyện, đóng gói thành tiện ích mở rộng cho VS Code, mỗi câu lệnh trả lời bằng bốn gợi ý chỉnh sửa khác nhau, ai thích cái nào thì chọn cái đó. Ben Mann, một trong những người đồng sáng lập Anthropic, tới giờ vẫn tả nó bằng đúng mấy chữ giản dị vậy — một cửa sổ chat, bốn lựa chọn, muốn lấy cái nào thì lấy.
Nhưng phía sau cái giao diện khiêm tốn đó, một canh bạc nghiên cứu tham vọng hơn nhiều đang âm thầm chạy. Ngay từ đầu năm 2022, Shauna Kravec — người giờ đứng đầu mảng học tăng cường (reinforcement learning) của Anthropic — đã nghĩ tới một chuyện khó hơn hẳn gợi ý tự động hoàn thành: làm sao để mô hình tự làm công việc kỹ thuật phần mềm, hoàn toàn tự chủ, không cần ai cầm tay chỉ việc từng bước.
Cô cùng các cộng sự xây nền tảng mã nguồn học tăng cường đầu tiên của công ty, tìm ra cách huấn luyện agent nói chung — vì, như cô nói, họ đoán con đường dẫn tới AI mang tính chuyển hóa (transformative AI) phải đi ngang qua việc tự động hóa phần lớn công việc kỹ thuật phần mềm. Còn Dawn Drain, gia nhập Anthropic năm 2021, dành nguyên ba năm đầu theo đuổi một phiên bản hẹp hơn của cùng mục tiêu đó: một mô hình lập trình giỏi ít nhất bằng chính cô.
Bản thân việc huấn luyện khởi đầu nhỏ tới mức gần như mắc cỡ. Mô hình có viết nổi một hàm đơn giản không? Rồi tiếp: nó có viết được hàm đó và tự kiểm tra xem đầu ra của mình đúng hay sai không? Mô hình thời đầu, theo mọi lời kể, dở tệ ở khoản này — dở tới mức tiến bộ phải đo từng chút một.
Cái khó nhất, hóa ra, không nằm ở bản thân mô hình, mà nằm ở phần khung hỗ trợ (scaffolding) bao quanh nó. Muốn mô hình thực sự hành động — chạy code, đọc kết quả, rồi làm tiếp — phải giải quyết cả đống vấn đề chẳng dính dáng gì tới mô hình hóa ngôn ngữ: chạy code trong sandbox nào, giữ sandbox đó an toàn ra sao, truyền dữ liệu vào/ra làm sao để cả hệ thống khỏi treo vì hết giờ chờ. Drain và một đồng nghiệp bên RL bỏ ra khối công sức trong năm 2022 chỉ để làm cho một shell chạy liên tục trong container hoạt động ổn định, đoán trước được. Theo lời Kravec, đó gần như đúng y bài toán thiết kế khung (harness design) mà dân xây agent tới năm 2026 vẫn còn vật lộn — cái khó không hề biến mất, nó chỉ dời lên một bậc cao hơn.
Cái trợ lý công khai đầu tiên đó kiếm được một lượng người dùng khiêm tốn nhưng có thiệt — cỡ một trăm người dùng bên ngoài hồi mùa xuân năm 2022 — trước khi bị xếp qua một bên. Ben Mann nghỉ phép vì mới có con, quay lại giúp ra mắt bản đầu tiên của API Anthropic, còn cái trợ lý lập trình thì trôi dần ra khỏi tâm điểm một dạo.
Nhưng nó chưa bao giờ thực sự hết quan trọng. Ở phía nghiên cứu, tách hẳn khỏi bất cứ sản phẩm nào đã ra mắt, cái việc khó hơn — dạy mô hình lập trình kiểu agentic — vẫn cứ âm thầm tiếp diễn, nằm bên dưới mọi thứ khác mà Anthropic đang xây.
Tia Lửa
Cuối năm 2022, hướng nghiên cứu ngả sang một thứ lỏng lẻo và mở hơn hẳn bài tập điền-vào-hàm: những agent hành động được mà cần ít người cầm tay hơn. Suốt năm 2023, từng mảnh cứ lần lượt xuất hiện — khả năng gọi hàm còn thô sơ, chút ít khả năng tìm kiếm, vài mảnh nhỏ nhưng hữu ích. Mảnh quan trọng nhất, theo Kravec, là trao cho mô hình một công cụ bash cùng khả năng tự mò mẫm tìm kiếm trong môi trường xung quanh nó. Hai thứ đó, hơn bất kỳ bổ sung riêng lẻ nào khác, chính là cái làm cho lập trình agentic thực sự chạy được.
Dawn Drain bỏ ra cái mà giờ chính cô gọi là một khoảng thời gian dài tới mức mắc cỡ, cho một vấn đề nghe tưởng chừng nhỏ xíu: dạy Claude viết diff, vì diff có vẻ là cách tự nhiên nhất để biểu diễn một chỉnh sửa văn bản. Công sức đó, cùng những nỗ lực tương tự khác, cuối cùng kết tinh thành một công cụ nội bộ tên clide — cái tên mà một đồng nghiệp, Eli Tran-Johnson, thật ra đã đặt từ trước cho một dự án tiền thân.
Clide là công cụ dòng lệnh để trò chuyện với Claude về chỉnh sửa code và mấy việc lập trình thường ngày. Theo mọi lời kể trong nội bộ, nó cồng kềnh, khởi động chậm rì, đầy những câu lệnh kỳ quặc phải biết trước mới xài được — vậy mà ai đụng vào nó cũng đồng ý nó vừa kỳ lạ vừa có chút gì đó ma thuật, vì rõ ràng đó là một cái nhìn thoáng qua về thứ chưa từng tồn tại ở đâu khác. Ben Mann cứ hì hục với nó trong giờ rảnh chỉ vì mê nó.
Dawn Drain còn xây một tính năng cho phép quạt ra cả trăm Claude Haiku chạy song song, để một câu hỏi duy nhất về nguyên một thư mục — thứ chẳng bao giờ nhét vừa trong một cửa sổ ngữ cảnh bình thường — vẫn trả lời được. Cô nhớ mấy đồng nghiệp cứ hỏi hoài sao cô tìm đâu ra được mấy công cụ hay vậy.
Adam Wolff, sau này thành người quản lý đầu tiên của Claude Code, thêm vào một trong những tính năng cuối cùng của clide trước khi chuyển qua nhóm Labs mới lập: một cách để công cụ đoán ra người lập trình đang tính làm gì từ một thay đổi dang dở, chưa xong, mà chẳng có quyền truy cập bash nào hết — agentic theo nghĩa hạn hẹp nhất, nhưng vẫn tính là agentic. Lần đầu nó thực sự chạy được, theo lời anh kể, anh nhảy cà tưng quanh bếp nhà mình, không tin nổi vào mắt mình.
Ben Mann lập nhóm Labs vào tháng Một năm 2024 vì anh phát hiện một khoảng trống trên thị trường chưa ai lấp: lập trình agentic thứ thiệt, chứ không phải thêm một plugin tự động hoàn thành nữa. Tới tháng Chín năm đó, khi Boris Cherny gia nhập Labs, bản năng của anh là bắt đầu từ chuyện nhỏ — anh đề nghị xây một trình kiểm lỗi cú pháp (linter). Mann gạt phắt đi, bảo không, đây chính là lúc phải nhắm tới chuyện lớn hơn.
Cherny khi đó đã có màn "cải đạo" của riêng mình với clide rồi. Xấu thì xấu thiệt, đầy câu lệnh khó hiểu, nhưng nó vẫn cho cảm giác như một thông điệp gửi về từ tương lai. Có lần anh tự tay viết trọn một pull request, vậy mà bị Adam Wolff từ chối, gợi ý cứ để clide làm giùm — và khi anh dán cái vấn đề gốc vào công cụ đó, nó tự viết lại một bản sửa gọn gàng năm-mười dòng, cú sốc đó ở lại với anh mãi. Anh với Ben Mann, nói cho cùng, đã tận mắt thấy từng mảnh riêng lẻ chạy được hết rồi. Cái còn thiếu chỉ là một người chịu ngồi ráp chúng lại thành một khối hoàn chỉnh.
Nhiệm vụ khởi đầu thực sự của Cherny mơ hồ tới mức chỉ gói trong mấy chữ "tự động hóa việc lập trình," nghĩa là việc đầu tiên anh phải làm là học cách dùng chính API của Anthropic — thứ anh chưa từng đụng tới trước đó. Từ cuộc mày mò đó, ra đời một bản demo thô sơ anh đặt tên Claude CLI: một chương trình, trong số nhiều thứ khác, biết được anh đang nghe bài gì chỉ bằng cách chụp màn hình ứng dụng Apple Music rồi đọc nó. Xây cái đó mất khoảng hai ngày — việc mà sau này chính Claude Code làm xong trong chừng hai phút.
Anh đăng nó lên một kênh Slack nội bộ, được hai ba lượt thích. Igor Kofman, một thành viên khác của Labs, nhớ mình tin chắc ngay lập tức đây là hướng đi đúng, dù gần như chẳng ai khác hiểu rõ họ đang nhìn cái gì — kể cả, theo lời Cherny tự thú, chính Cherny. Ngày hôm sau anh đăng bài, bước vào công ty đã thấy đồng nghiệp Robert Boyce dùng nó viết code của chính mình, mấy dòng diff đỏ-xanh quen mắt nhấp nháy trên màn hình. Đó, theo lời Cherny, là điều điên rồ nhất — hữu ích rõ ràng, chối cũng chẳng được.
Từ đó anh không rời tay khỏi nó nổi nữa. Anh làm việc suốt mấy cuối tuần liền; bạn bè cứ hỏi sao dạo này biến mất tăm. Igor Kofman cũng trải qua một cú tỉnh ngộ song song của riêng anh. Ban đầu anh tới Anthropic với hy vọng đem sức mạnh AI đặt vào tay những người không phải kỹ sư, với suy nghĩ rằng bản thân việc lập trình đã là bài toán có người khác lo rồi.
Chừng ba tháng sau, anh đảo ngược hẳn nhận định đó — lập trình, anh quyết định, không phải chuyện phụ có thể lướt qua. Nó nằm ngay trên con đường trọng yếu dẫn tới mọi thứ khác mà Anthropic muốn xây.
Đội Ngũ
Những người quy tụ quanh bản demo của Cherny xuất thân từ những nơi chẳng có gì chung, và hóa ra điều đó lại quan trọng. Adam Wolff học ngành điện ảnh, không phải khoa học máy tính; anh kể bước ngoặt của mình bắt nguồn từ việc đọc số báo đầu tiên của tạp chí Wired năm 1993, rồi quyết định ngay tại chỗ: phải dọn tới Vùng Vịnh, phải là một phần của bất cứ chuyện gì đang xảy ra ở đó.
Anh khởi nghiệp làm nhà thiết kế trò chơi, sau thành lập trình viên, rồi cuối cùng góp tay xây React — khung web định hình cách nguyên một thế hệ kỹ sư suy nghĩ về giao diện người dùng. Tình cờ thay, chính trải nghiệm đó cho anh cảm nhận trực tiếp hiếm có về chuyện gì xảy ra khi một ý tưởng kỹ thuật nhỏ xíu bắt đầu được những người chưa từng quan tâm tới bản thân ý tưởng đó đem ra dùng. Cherny phải năn nỉ anh không chỉ một lần để anh nhận làm người quản lý đầu tiên của Claude Code; Wolff muốn tiếp tục làm người đóng góp cá nhân (individual contributor), chỉ chịu xuôi sau một hồi bị nài nỉ và, theo lời anh kể, vài lon bia.
Con đường của Igor Kofman tới với đội ngũ bắt đầu từ mấy chục năm trước, cách xa hàng ngàn dặm. Anh học lập trình bằng BASIC hồi cỡ bảy tuổi, ở Ukraine, trên một cái máy tính chắc nhập từ phương Tây, nạp chương trình từ băng cassette — có lẽ, anh đoán, là một chiếc Commodore 64. Chương trình thứ thiệt đầu tiên của anh là trò chơi dạy đứa em trai năm tuổi làm toán: trả lời đúng "hai cộng hai" thì được thưởng bằng nhạc.
Fiona Fung, giờ đứng đầu tổ chức Claude Code và Cowork, có câu chuyện khởi đầu riêng với một ngôn ngữ dạy học tên Turing, xây ở Đại học Toronto, nơi cô làm ra trò chơi đầu tiên của mình — một trải nghiệm cô vẫn kể lại ít giống kỹ thuật hơn là nghệ thuật, một cách kể chuyện.
Cat Wu gia nhập Anthropic mùa hè năm 2024 và, giống Adam Wolff trước đó, gần như tự chiêu mộ chính mình. Cô bắt đầu dùng bản demo Claude CLI còn thô của Cherny để xây môi trường học tăng cường, ngạc nhiên thấy nó giúp mình làm việc nhanh hơn biết bao nhiêu; cô gửi cho anh những đoạn phản hồi dài, chi tiết, và nhanh không kém, anh quay lại báo đã sửa xong lỗi hay thêm tính năng cho phân nửa những gì cô yêu cầu. Cô trở thành, theo cách cô tự đánh giá, một trong những người dùng tích cực nhất của công cụ này ở bất cứ đâu trong công ty — tích cực tới mức cuối cùng Cherny chỉ đơn giản mời cô gia nhập luôn.
Meaghan Choi lại tới từ một hướng hoàn toàn khác: lần đầu cô đụng tới dự án là khoảng tháng Mười Hai năm 2024, và phản ứng đầu tiên khi thấy Claude CLI ở dạng nguyên sơ, chưa qua thiết kế, là nó rõ ràng có thể thành một thứ thiệt thụ chỉ cần chút chú ý về thiết kế thôi — một đề xuất khá lạ, vì thiết kế cho giao diện dòng lệnh không phải việc thường thấy trong ngành. Cô xin chạy thử một đợt "design spike" hai tuần để tìm hiểu.
Sid Bidasaria, gia nhập Labs tháng Tám năm 2024, chưa từng xây công cụ nào cho lập trình viên trước đó, trong một sự nghiệp xây trên nguyên tắc không ở yên một chỗ quá lâu — dự án CLI của Cherny đơn giản là chuyện thú vị nhất đang diễn ra ngay lúc anh tới, nên anh nhảy vào liền.
Xây Dựng
Tới tháng Mười năm 2024, Cherny đã đẩy dự án đi nhanh hết mức một người có thể làm hợp lý, cứ nói hoài với sếp mình, Raphael Lee, rằng anh cần thêm kỹ sư. Cuối cùng gần như cả nhóm Labs của Anthropic nhập vào cái sẽ trở thành Claude Code, phần còn lại của Labs tách ra thành nhóm MCP riêng; phần lớn tăng trưởng đến từ chuyển nội bộ và một số ít tuyển dụng ngoài được chọn kỹ, chứ không phải một đợt tuyển ồ ạt.
Adam Wolff và Cherny kéo về hai hướng thực sự khác nhau trong chuyện nên mở rộng đội nhanh cỡ nào — Cherny thúc thêm người, Wolff thì ghìm hết sức có thể — vì Wolff đã học bài học đau hồi chứng kiến React lớn lên ở Facebook: quy mô làm mọi thứ về quy trình, văn hóa, tầm nhìn chung khó hơn hẳn, dù rõ ràng nó cũng thêm hỏa lực. Anh cũng coi cái đội nhỏ xíu đó như một thử nghiệm sống, sớm, cho đúng kiểu chuyển biến năng suất mà Claude Code sau này sẽ gây ra ở khắp mọi nơi khác: chỉ với một nhúm kỹ sư, nhóm vẫn tung tính năng và sửa lỗi với tốc độ anh chưa từng thấy trước giờ.
Nhìn lại, Cherny đi tới chỗ nghĩ rằng chính cái giới hạn đó là một trong những lý do quan trọng nhất khiến dự án thành. Một đội nhỏ không có cửa thiết kế thừa mứa bất cứ thứ gì, buộc phải tháo vát vì cần thiết, và — quan trọng nhất — chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài dựa vào chính Claude để đi đủ nhanh mà theo kịp.
Suốt phần lớn năm 2024, thiệt ra chỉ có Cherny, Sid Bidasaria, và Ben Mann trong những lúc rảnh hiếm hoi, cho tới khi đèn xanh bật lên vào tháng Mười Hai và sáu bảy người khác nhảy vào từ Labs cùng những chỗ khác cho một đợt chạy nước rút hai tuần cuối, dồn hết sức. Ngay trong hai tuần đó, đội xây xong một lượng đáng ngạc nhiên những gì người dùng sau này sẽ công nhận là cốt lõi của Claude Code — quy trình báo lỗi, quy trình đăng nhập. Đợt chạy nước rút đó, theo lời Bidasaria nhớ lại, là lúc dự án hết cảm giác như một thử nghiệm và bắt đầu cảm giác như một sản phẩm thứ thiệt.
Một khi đã thành hình gần như trọn vẹn, đội vận hành nó mà gần như không vướng chút gánh nặng quy trình nào mà một sản phẩm hệ trọng cỡ này thường phải mang — không giới hạn PR, không cổng kiểm duyệt chính thức, sửa lỗi xong là tung ngay. Cherny đã xây một hạ tầng tự-cập-nhật vững và những chỉ số sử dụng tốt thiệt từ sớm, nên một lời than của người dùng có thể biến thành bản sửa lỗi tung ra trong vài phút, chứ không phải đợi tới chu kỳ phát hành sau.
Phản hồi đổ về ngay khi có người dùng thiệt, Cherny và Bidasaria trả lời bình luận ngay khi chúng vừa xuất hiện, thường xong một pull request ngay trong ngày, có khi trong giờ, vì một công cụ dòng lệnh không phải vướng kiến trúc web phía máy chủ nào thì đúng là có thể đi nhanh cỡ đó — như Bidasaria nói, nó chỉ là một ứng dụng phía khách hàng (client application), mà còn là loại đơn giản nữa.
Ben Mann có một giả thuyết vì sao cái nhịp lặp lại này không chỉ khả thi mà còn cần thiết. Xây trên nền một mô hình tự nó đang cải thiện theo chu kỳ đoán trước được, nghĩa là bạn phải tung ra thứ gì đó hôm nay chỉ chạy được nửa vời, để nó sẵn sàng đón cú cải tiến của mô hình kế tiếp rồi bỗng dưng chạy tốt gần hết thời gian — rồi mô hình sau nữa lại đẩy nó xa hơn nữa. Chuyện này đòi một sức chịu đựng khác thường trước việc bị sai công khai, lặp đi lặp lại, vì đó chính là cái giá thiệt của việc luôn giữ thế sẵn sàng cho mô hình chưa ra mắt. Phải xây cho hiện tại, mà mắt vẫn không rời khỏi cái sắp tới.
Ra Mắt
Giai đoạn tiếp cận sớm trước khi ra mắt công khai chẳng có gì hân hoan hết. Cat Wu tả sự đón nhận là hờ hững, nói nhẹ nhất có thể — người ta thấy ý tưởng nền tảng thuyết phục thiệt, nhưng bản thân công cụ vẫn còn đầy lỗi.
Vậy mà Anthropic vẫn ra mắt nó bên ngoài, vào tháng Hai năm 2025, dưới một cái tên mới: Claude Code, thay cho nhãn nội bộ "Claude CLI" — theo đề nghị của Alex Isken bên Marketing sản phẩm, chọn cái tên đó chỉ vì nghe gọn và đơn giản.
Vài chi tiết nhỏ mà đáng nhớ xuất hiện đúng vào phút chót. Một đêm khuya trước khi ra mắt, Igor Kofman nảy ra ý gắn cho công cụ một logo nghệ thuật ASCII, rồi cùng Claude xây phần chữ thành hình chữ ký (wordmark) viết hoa toàn bộ, giờ ai cũng nhận ra — một khoảnh khắc thích thú nhỏ, có chủ đích, cài vào màn hình đăng nhập. Còn cái Meaghan Choi thích nhất lại còn nhỏ hơn: đem nhân vật linh vật nhỏ biệt danh "Clawd" — vốn do Sam McAllister tạo ra cho lần ra mắt Claude 3.5 Sonnet — vào thẳng terminal, kiểu chi tiết vui nhộn mà một sản phẩm đã ra mắt hiếm khi có chỗ dành cho.
Sự đón nhận từ bên ngoài tới từ những người tình cờ sẵn sàng đúng lúc cho nó. Austin Ray, dân dùng dòng lệnh cả đời, làm về trải nghiệm nhà phát triển AI ở công ty fintech Ramp, đọc được một bài về bản xem trước nghiên cứu mới rồi thử; chỉ năm phút sau anh đã quyết nó sẽ đổi thay mọi chuyện, và dành mấy tuần sau đó đi từ bàn này qua bàn khác ở Ramp, biểu đồng nghiệp cài nó vào, mở terminal lên, rồi cứ vậy mô tả bất cứ chuyện gì họ đang làm. Anh, Cherny, và Cat Wu rơi vào một nhịp phản hồi hàng tuần, dần thành một sự hợp tác liên tục giữa một người dùng bên ngoài kiên trì với những người thiệt sự xây ra công cụ.
Kyle Easterly, một nhà tư vấn học lập trình lần đầu hồi nhỏ bằng cuốn hướng dẫn tệp batch DOS trong chuyến đi nhà lưu động (motorhome) với ông bà, đang giữa chừng xây phần mềm cho một tổ chức phi lợi nhuận nhỏ ở Alaska — Hội đồng Sống Độc lập Toàn bang, chuyên tổ chức hội thảo chuyển tiếp cho học sinh khuyết tật — thì Claude Code ra mắt, và anh đổi công cụ ngay giữa chừng dự án. Jarred Sumner, người sáng lập môi trường chạy JavaScript Bun, ném vào nó một bài toán khó thiệt ngay từ sớm — triển khai nén websocket từ một đặc tả kỹ thuật — ấn tượng tới mức anh tổ chức lại luôn cách nhóm mình sắp xếp việc quanh chuyện dùng nó; sau này khi công ty anh nổ ra tranh cãi về việc có nên cấm hẳn công cụ này không, chính anh là người đảm bảo chuyện đó không xảy ra.
Không phải ai cũng thấy nó hữu ích ngay. Tristan Hume, làm về kỹ thuật hiệu năng ở Anthropic, ngày ngày vật lộn với những vấn đề sâu, thiếu tài liệu về nhân xử lý tăng tốc (accelerator kernel), đòi đúng kiểu điều tra mở mà Claude Code thời đầu chưa giỏi — riêng lát cắt công việc hẹp cụ thể đó, công cụ đơn giản là chưa tới tầm.
Meaghan Choi giờ coi sự xuất hiện của dòng mô hình Claude 4, mấy tháng sau khi ra mắt, là bước ngoặt thiệt sự cho thiết kế: trước bản phát hành đó, chẳng có mấy chỗ để thiết kế gì hết, vì mô hình nền chưa đủ sức gánh cái sản phẩm mà đội thiệt sự muốn xây. Một khi nó đủ sức rồi, mọi thứ đổi gần như chỉ sau một đêm.
Cherny chỉ ra hai lực hội tụ cùng lúc để giải thích cho cú cất cánh đột ngột sau đó — một bước đột phá mô hình thiệt sự, cộng thêm một mô hình kinh doanh đăng ký thuê bao mới giúp công cụ bền vững ở quy mô lớn. Còn Dawn Drain, như thường lệ, đưa ra cách đọc bớt màu mè hơn: cô không nghĩ Claude Code nợ nhiều tới vậy với những lựa chọn thiết kế cụ thể của clide như người ta hay tưởng — một khi mô hình vượt qua ngưỡng năng lực thiệt sự, hình hài đúng của sản phẩm dành cho nó có xu hướng tự nó hiện ra.
Kyle Easterly đóng khung cùng sự chuyển biến đó theo góc nhìn cá nhân — hồi năm 2022 anh chưa hình dung nổi Claude Code sẽ thành cái gì, nhưng khoảnh khắc thấy nó làm ra trọn vẹn một ứng dụng chạy được từ đầu tới cuối, anh tự suy ra được phần còn lại. Ngay trong nội bộ đội, quy mô của những gì theo sau cũng là một bất ngờ thiệt sự; Sid Bidasaria nói thẳng anh chưa từng ngờ sản phẩm sẽ lớn tới mức này, và chính điều đó vẫn khiến anh ngạc nhiên.
Thế Giới Mới
Cherny theo dõi sự chuyển đổi của chính mình bằng những con số về việc viết code, mà những con số đó cũng chính là một dòng thời gian sơ lược cho cả ngành công nghiệp quanh anh. Tháng Hai năm 2025, Claude Code chịu trách nhiệm cho cỡ mười phần trăm lượng code anh tự phát hành. Tới tháng Năm, con số đó nhảy lên ba, bốn chục phần trăm, và anh nhớ mình ngồi trong một căn phòng phía sau tại hội nghị nhà phát triển Code with Claude của Anthropic, gõ code trong lúc mô hình Sonnet 4 ra mắt trên sân khấu, rồi nghĩ: mô hình này thiệt sự đã tới rồi — agentic hơn, giỏi hơn hẳn ở công việc, theo kiểu bạn vừa chạm vào là biết liền.
Tới mùa đông sau đó, anh không còn viết tay dòng code nào nữa; tất cả đều từ Claude Code mà ra. Cái quỹ đạo đó khớp gần như y chang quỹ đạo thương mại của chính công cụ này: sẵn có rộng rãi vào tháng Năm năm 2025, đạt doanh thu quy đổi hàng năm một tỷ đô la vào tháng Mười Một năm đó — sáu tháng sau khi ra mắt — rồi vài tuần sau, vào tháng Mười Hai năm 2025, Anthropic mua luôn công ty của Jarred Sumner, Bun, để đưa cái môi trường chạy JavaScript mà chính Claude Code lệ thuộc vào về hẳn nội bộ.
Hai câu chuyện này liên quan nhau hơn vẻ ngoài của chúng: đội của Sumner đã dùng chính Claude Code, dưới sự chỉ đạo của anh, viết lại toàn bộ mã nguồn Bun từ ngôn ngữ hệ thống cấp thấp Zig sang Rust — một dự án mà trước đây phải ngốn hơn một năm công sức kỹ thuật, vậy mà giờ chạy, phần lớn tự động, trong đúng mười một ngày.
Kyle Easterly có một khung nhìn về hai kiểu lập trình viên anh thấy đang thích nghi khác nhau với sự chuyển biến này: kiểu yêu chính việc viết code vì bản thân nó, chăm nó như một khu vườn riêng, và kiểu — thuộc phe của chính anh — có cái sướng thiệt sự tới từ chuyện có ai đó ngoài kia dùng và thích cái đã xây ra, bất kể ai hay cái gì đã gõ nên nó.
Shauna Kravec kể chuyện chạy một "bầy" cá nhân gồm cả chục thực thể Claude cùng lúc, đọc tài liệu, cập nhật hệ thống nội bộ, kéo ngữ cảnh từ Slack — rồi nói, trớ trêu thay, dù là một trưởng nhóm nghiên cứu gần như không tự tay viết code suốt bao năm, giờ cô lại viết nhiều code hơn hồi trước, chỉ vì bắt đầu một việc gì giờ dễ hơn nhiều. Igor Kofman nghĩ bước chuyển trừu tượng hóa kế tiếp đã hiện rõ trên đường chân trời: không phải quản một đống thực thể Claude riêng lẻ trực tiếp nữa, mà quản cái gì đó quản tụi nó.
Không phải ai cũng thích nghi êm xuôi — Tristan Hume thấy đồng nghiệp giành được đòn bẩy khổng lồ nhờ chạy Claude trên các tác vụ nền, rồi nhận ra mình chẳng có thiết lập tương đương, tốn mất cỡ một tuần làm việc bình thường chỉ để dựng một môi trường phát triển mới theo kịp. Chính Cherny kể một ngày làm việc bình thường lúc này có cả vợ và chó ngồi kế bên trên sofa, trong khi anh ghi nhận 88 lượt commit trước khi hết ngày.
Sự chuyển biến đáng nói nhất có lẽ lại là cái lặng lẽ nhất. Cat Wu nhớ lúc mới ra mắt, gần như ai cũng đọc từng yêu cầu cấp quyền mà Claude Code đưa ra trước khi duyệt — từng tệp đụng tới, từng lệnh chạy, xét riêng từng cái một.
Tới năm 2026, chính nghiên cứu của Anthropic về cách công cụ này thiệt sự được dùng đã xác nhận đúng điều cô quan sát thấy từ đó tới giờ: qua cỡ 400.000 phiên làm việc được khảo sát từ tháng Mười năm 2025 tới tháng Tư năm 2026, tỷ lệ công việc chỉ để sửa code bị lỗi tụt từ một phần ba tổng số phiên xuống dưới một phần năm, trong khi thời gian để Claude trực tiếp vận hành phần mềm khác tăng từ mười bốn lên hai mươi mốt phần trăm, và giá trị ước tính của một phiên làm việc trung bình tăng hơn một phần tư chỉ trong bảy tháng đó thôi. Phần lớn người dùng bây giờ, theo lời Wu, đơn giản là tự động chấp thuận hầu hết yêu cầu mà chẳng buồn kiểm tra từng cái — không phải vì bất cẩn, mà vì, theo cách cô hiểu, Claude tới giờ đã thiệt sự kiếm được lòng tin đó rồi.
Tương Lai
Adam Wolff đã trải qua một phiên bản của quỹ đạo này rồi. React, anh chỉ ra, khởi đầu chỉ là một lập luận khoa học máy tính khá hẹp — rằng lập trình hàm (functional programming) là cách hay hơn để biểu diễn trạng thái giao diện, so với mấy cách truyền thông điệp (message-passing) có trước nó.
Tới khi có một triệu người dùng mỗi ngày, nó đâu còn là lập luận đó nữa; nó thành một logo, một thương hiệu, một cảm giác, và cái hiểu biết cụ thể mà người dùng bình thường thiệt sự trân quý có khi còn chẳng lần ngược gọn gàng về được ý tưởng ban đầu. Anh chờ Claude Code cũng đi con đường tương tự — dù người dùng nào đó nghĩ nó về cơ bản là cái gì, là terminal, là tính cách của một mô hình cụ thể, hay một mẹo prompt ưa thích, chẳng câu trả lời cụ thể nào trong số đó còn quan trọng mấy một khi sản phẩm đã lớn vượt qua cái điểm mà bất kỳ điều nào trong số chúng có thể định nghĩa nó.
Austin Ray cố tình xây một cách chống lại cái trôi dạt đó ở Ramp, vun trồng một văn hóa nội bộ công khai, nơi ai cũng chia sẻ cái gì hiệu quả cái gì không, thay vì để mấy mẹo khó học được kẹt trong đầu một người — tích lũy tri thức bộ tộc (tribal knowledge), theo lời anh, mới chính là lợi thế thiệt sự.
Fiona Fung, sau hơn một thập kỷ làm công cụ cho nhà phát triển, thẳng thắn nhìn nhận giới hạn khả năng đoán trước của chính mình: cô không giả bộ biết tháng tới ra sao, và nghĩ tư thế đúng đắn duy nhất còn lại là giữ sự tò mò, chú ý sát tới chuyện người dùng thiệt sự, cả trong lẫn ngoài công ty, đang làm gì với nó.
Tristan Hume thử ranh giới ngoài cùng của những gì công cụ bây giờ làm được, bằng cách để Claude tự xây từ đầu một giải pháp thay thế hoàn toàn cho Jupyter Notebooks, không ai giám sát, tự kiểm tra giao diện của chính nó trên trình duyệt trong lúc làm — và nó thành công thiệt, theo nghĩa hẹp là phần mềm chạy được. Có điều anh không thích dùng nó, và kết luận rằng mình đang chờ một phiên bản tương lai có đủ gu để biết, mà chẳng cần ai nhắc, cái mình thiệt sự cần.
Ví dụ của Kyle Easterly về chuyện gì mới trở nên khả thi cố tình nhỏ xíu: một tổ chức phi lợi nhuận ở Alaska trước giờ chẳng bao giờ đủ tiền thuê làm phần mềm riêng, giờ có thể lấy mấy cuốn sổ ghi tay giao nhiên liệu từ North Slope, biến chúng thành một ứng dụng máy tính bảng đàng hoàng — kiểu dự án mà chẳng ngân sách tài trợ nào từng chi nổi, giờ thành sự thiệt.
Trường hợp khép lại của Shauna Kravec là trường hợp lớn nhất trong tất cả: cô lập luận rằng những lời hứa thiệt sự mang tính chuyển hóa mà người ta hay nói về AI — đẩy nhanh nghiên cứu, chữa ung thư, đặt chân lên mặt trăng — không thể tới từ một mô hình chỉ trả lời khi được hỏi. Nó đòi một mô hình biết tự hành động, mở, trong thế giới thiệt, và đó đúng là khả năng mà cả cung đường từ clide tới Claude Code đã đuổi theo ngay từ đầu.
Nền tảng của chính cô là vật lý lý thuyết, một lĩnh vực nơi tiến bộ đo bằng thập kỷ, nghẽn cổ chai vì những thứ đắt đỏ chậm chạp để xây như máy gia tốc hạt; đo trên cơ sở đó, cô chờ hai năm tới sẽ nén những gì trước đây phải mất lâu hơn nhiều vào từng khoảng ba tháng, và thú nhận cô không chắc có ai — kể cả bản thân cô — thiệt sự sẵn sàng cho cái mức chóng mặt mà nhịp độ đó sẽ mang lại, nhìn từ bên trong.
Cuộc đời của chính Igor Kofman vẽ lại gần trọn cả cung đường đó, thu nhỏ. Má anh từng gỡ lỗi mấy chương trình khoa học đục trên thẻ đục lỗ; ba anh chỉ học lập trình sau khi có người tặng một chiếc Commodore cho một trung tâm thanh niên ở Kyiv, rồi hai cha con cùng học qua một cuốn hướng dẫn lập trình ở nhà. Tới mùa đông năm 2025, Kofman không còn tự tay viết dòng code nào nữa.
Boris Cherny cũng với tới một khoảng thời gian tương tự khi anh muốn đặt Claude Code vào một thứ gì lớn hơn lịch sử năm năm của riêng nó: một máy đục thẻ IBM 029, chẳng khác mấy cái mà chính ông anh từng dùng ở Liên Xô, nằm ở một đầu đường thẳng chạy qua một trong những trình soạn thảo văn bản đầu tiên — một chương trình vẫn cài sẵn, âm thầm, trên mọi chiếc Mac bán ra hôm nay — rồi cứ tiến hóa mãi, thế hệ này gấp vào thế hệ kia, với Claude Code chỉ đơn giản là cái điểm mà đường thẳng đó đã tới được tới giờ, chứ không phải điểm nó dừng lại.
Đáng để đặt hình ảnh đó cạnh chỗ câu chuyện này bắt đầu: một tiện ích mở rộng cho VS Code đưa ra bốn gợi ý mỗi câu lệnh, do một công ty vừa cãi nhau nội bộ xong về chuyện có nên tung sản phẩm hay không xây nên. Chẳng có gì trong phiên bản đầu tiên đó đoán trước được nó sẽ thành cái gì.
Cái thay đổi không phải một ý tưởng đơn lẻ — mà là mấy năm trời làm cái việc thiết kế khung chẳng có gì hào nhoáng, một nhóm nhỏ những người không ngừng hì hục với một công cụ nội bộ xấu xí trong giờ rảnh của riêng họ, và một mô hình mà, vào đúng một thời điểm cụ thể chẳng mấy ai để ý, cuối cùng đã đủ tốt để hình hài đúng của sản phẩm tự nó lộ ra.
Ghi chú về nguồn
Bài viết này trích dẫn và diễn giải các cuộc phỏng vấn với Ben Mann, Shauna Kravec, Dawn Drain, Boris Cherny, Adam Wolff, Raphael Lee, Igor Kofman, Cat Wu, Meaghan Choi, Sid Bidasaria, Fiona Fung, Austin Ray, Kyle Easterly, Jarred Sumner, và Tristan Hume — do Anthropic ghi lại từ tháng Hai đến tháng Năm năm 2026 và công bố dưới dạng The Making of Claude Code, nguồn chính cho bài viết này. Chi tiết bổ sung về sự nghiệp trước-Anthropic của Boris Cherny, việc anh được giới thiệu lập trình từ nhỏ trên một chiếc máy tính TI-83, và cơ chế của các quy trình làm việc động (dynamic workflows) cùng việc viết lại Bun, đến từ một cuộc trò chuyện bên lò sưởi được ghi lại, Boris Cherny: Building Claude Code, và từ tập podcast Developing Dev kể về lịch sử sự nghiệp của anh, cả hai đều nằm trong bộ sưu tập này. Bản demo ra mắt nghiên cứu-xem-trước gốc nằm trong Introducing Claude Code, cũng thuộc bộ sưu tập này. Các con số về quỹ đạo thương mại của Claude Code và vụ mua lại Bun lấy từ thông báo của chính Anthropic, Anthropic acquires Bun as Claude Code hits $1B (3 tháng Mười Hai, 2025); số liệu về hành vi sử dụng trong phần "Thế Giới Mới" lấy từ báo cáo nghiên cứu của Anthropic How Claude Code is used in practice.
Written by: Claude Sonnet AI.
Curator/Editor: Học Trò.
Mọi trích dẫn đều phải ghi chú với dòng trên và nói rõ bài khảo luận được lấy từ trang https://hoctroviet.blogspot.com/
No comments:
Post a Comment