Các sách khác trên Google Play liên quan đến Nôm, Nho, Hán-Việt

Written by: Claude Sonnet AI.

Curator/Editor: Học Trò.

---

Sách gốc được hỏi tới — Dictionarium Anamitico-Latinum et Latino-Anamiticum (Pigneau de Béhaine khởi thảo, Taberd hoàn thành, in 1838) — là một trong nhiều bản/nhiều tập của cùng một công trình mà Google đã số hóa. Tìm quanh cuốn này trên Google Play Books cho ra một kho khá lớn sách cùng dòng: từ điển, văn phạm, sách giáo khoa chữ Hán, và một ít văn học/thơ ca — hầu hết đều là công trình của giáo sĩ và học giả Pháp/Bồ thời thuộc địa (thế kỷ 17–20), được Google quét lại từ các thư viện đại học (chủ yếu Harvard, Bayerische Staatsbibliothek, Bibliothèque nationale de France).

Nhận xét quan trọng đặt trước bảng liệt kê: tìm bằng từ khóa không dấu như "chu nom", "han nom", hay tên riêng "Đại Nam Quấc Âm Tự Vị" trên Google Play hầu như không ra kết quả đúng — công cụ tìm kiếm của Google Play Books không xử lý tốt tiếng Việt không dấu hay Hán tự. Vì vậy bảng dưới đây gần như hoàn toàn là những gì tìm được bằng từ khóa Latin/Pháp (đúng ngôn ngữ các sách này được biên mục). Nói cách khác: kho này nghiêng hẳn về phía các nhà truyền giáo/học giả phương Tây ghi chép tiếng Việt, không phải các bản Nôm gốc của người Việt (không tìm ra bản Kiều Nôm, Lục Vân Tiên Nôm, hay Đại Nam Quấc Âm Tự Vị của Huình-Tịnh Paulus Của trên Google Play qua các từ khóa đã thử).

---

1. Cùng một công trình — các bản/tập khác của Dictionarium Anamitico-Latinum

Tựa đề	Tác giả	Link
Dictionarium Anamitico-Latinum et latino-Anamiticum... Cochin-Chinese Vocabulary	Jean Louis Taberd	play.google.com/…BzBoAAAAcAAJ
Dictionarium Anamitico-Latinum... [With] Appendix, đính chính bởi J.S. Theurel	Taberd	play.google.com/…irMTAAAAQAAJ
Dictionarium Anamitico-Latinum et latino-Anamiticum: Latino-Anamiticum, tập 2	Taberd	play.google.com/…CDBoAAAAcAAJ
Dictionarium anamitico-latinum ex opere ill. et rev. Taberd	"Constans Taberd"	play.google.com/…sTeOZUWvMqEC
Dictionarium Anamitico-Latinum	Pierre Pigneau de Béhaine	play.google.com/…JEFpAAAAcAAJ
Dictionarium Anamitico-Latinum et Latino-Anamiticum (sách gốc được hỏi)	Pigneau de Béhaine	play.google.com/…3azqbFHriw0C
Dictionarium Latino-Anamiticum & anamitico-Latinum, tập 1	Taberd	play.google.com/…sQnxotou7GQC
Dictionarium Latino-Anamiticum & anamitico-Latinum, tập 2	Taberd	play.google.com/…6n42746yxPgC
Dictionarium Latino-Anamiticum	Taberd	play.google.com/…eihHAAAAcAAJ

Chín mục trên nhiều khả năng chỉ là 2-3 lần in khác nhau (Serampore 1838 phần Anamitico-Latinum, và phần Latino-Anamiticum in riêng), bị các thư viện quét thành nhiều bản ghi khác nhau trên Google Books. Đáng chú ý: bản irMTAAAAQAAJ có phần Appendix do Jean-Simon Theurel hiệu đính — Theurel sau này tự làm một cuốn từ điển riêng (mục 2 bên dưới).

2. Trước Taberd — Alexandre de Rhodes (1651), nền móng chữ Quốc Ngữ

Tựa đề	Tác giả	Link
Dictionarium annamiticum, lusitanum et latinum (bản đầy đủ, "ope Sacrae Congregationis de Propaganda Fide")	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…rmA2UEt0ZREC
Dictionarium Annnamiticum [sic] Lusitanum et Latinum	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…uGhkAAAAMAAJ
Dictionarium Annamiticum	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…2AdHAAAAcAAJ
Catechismus pro iis, qui volunt suscipere baptismum (song ngữ Latin/Việt, văn bản Quốc Ngữ cổ nhất còn lưu hành rộng)	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…QwMQRJVAIU0C
Catechismvs Pro ijs, qui volunt sussipere Baptistvm (bản khác)	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…P7hWAAAAcAAJ
Tunchinensis Historiae libri duo (sử Đàng Ngoài, tiếng Latin)	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…6UxDAAAAcAAJ
Tvnchinensis Historiae Libri Dvo (bản khác)	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…GxWRJap5LkMC
Tunchinensis Historiæ libri duo (bản khác)	Alexandre de Rhodes	play.google.com/…uBllAAAAcAAJ

Đây là bộ ba văn kiện làm nên "khởi điểm" chữ Quốc Ngữ được công nhận rộng rãi: cuốn từ điển ba thứ tiếng (Việt-Bồ-Latin) và cuốn Phép Giảng Tám Ngày (Catechismus) in cùng năm 1651 tại Roma. Không trực tiếp là Nôm/Hán, nhưng là tài liệu nền cho bất kỳ ai muốn hiểu vì sao Taberd 180 năm sau viết theo khuôn của Rhodes.

3. Từ điển Việt-Pháp thế kỷ 19–20 (thời kỳ Pháp thuộc)

Tựa đề	Tác giả	Ghi chú	Link
Dictionnaire Annamite-Française (Việt→Pháp)	J.F.M. Génibrel	có ghi chữ Hán cho các từ gốc Hán-Việt	play.google.com/…S1ZIAQAAMAAJ
Dictionnaire annamite-français (bản khác)	Génibrel	cùng nội dung	play.google.com/…IcMuAAAAYAAJ
Petit dictionnaire annamite-français	Génibrel	bản rút gọn	play.google.com/…QcMVAAAAYAAJ
Dictionnaire annamite-français, tập 2 (N-X)	Jean Bonet	tiếng chính thức lẫn khẩu ngữ	play.google.com/…NE7NCKYvndQC
Dictionnaire annamite-français (bản khác)	Jean Bonet		play.google.com/…qXVtDHxS40QC
Petit dictionnaire annamite-français	P.G. Vallot	dựa khuôn mẫu từ điển "Giám mục Adran" (tức Pigneau de Béhaine)	play.google.com/…1HdFAQAAMAAJ
Dictionnaire annamite-français	Victor Barbier		play.google.com/…NXYkk0kTgkUC
Dictionnaire annamite-français	"J.M.J."		play.google.com/…W8MdAAAAYAAJ
Dictionnaire français annamite	V. Barbier	chiều ngược lại	play.google.com/…D6AOAQAAIAAJ
Nouveau dictionnaire français-annamite	J. Masseron		play.google.com/…Wxpj7Z0APgQC
Petit dictionnaire français-annamite, phần 4	Trương Vĩnh Ký		play.google.com/…2kg0AQAAMAAJ
Dictionnaire tày-annamite-français	François Marie Savina	tiếng Tày, không phải Kinh — nhưng cùng thời/cùng dòng biên soạn	play.google.com/…z6EIAQAAMAAJ
Dictionnaire étymologique Chinois-Annamite latin-français, phần 1 (10 bộ thủ đầu)	Guillaume Pauthier	từ nguyên Hán-Việt, gần với hướng "Nho" nhất trong nhóm này	play.google.com/…q7JFAAAAcAAJ

4. Văn phạm và sách học tiếng An Nam

Tựa đề	Tác giả	Link
Grammaire de la langue annamite	Trương Vĩnh Ký	play.google.com/…m40yAQAAMAAJ
Grammaire de la langue Annamite	Gabriel Aubaret	play.google.com/…gsXlAAAAMAAJ
Grammaire annamite: kèm từ vựng Pháp-Việt/Việt-Pháp	Louis Gabriel Galderic Aubaret	play.google.com/…-EkpAAAAYAAJ
Vocabulaire français-annamite	Gabriel Aubaret	play.google.com/…H7s_AAAAIAAJ
Vocabulaire Français-Annamite et Annamite-Français	Gabriel Aubaret	play.google.com/…yWBKAQAAMAAJ
Cours élémentaire d'annamite	Alfred Bouchet	play.google.com/…1f59Bj5E3wwC
Éléments de grammaire annamite	Édouard Diguet	play.google.com/…KN87AQAAMAAJ
Cours complet de langue Annamite	P.G. Vallot	play.google.com/…YRkTAAAAYAAJ

5. Luật và văn kiện hành chính (dịch từ chữ Hán)

Tựa đề	Tác giả	Ghi chú	Link
Code annamite (Hoàng Việt Luật Lệ), tập 1	Gabriel Aubaret (dịch)	dịch từ nguyên bản chữ Hán	play.google.com/…2PwlJwxm7w0C
Code annamite (Hoàng Việt Luật Lệ), tập 2	Gabriel Aubaret (dịch)		play.google.com/…Qs1fJU2lvrcC
Codes annamites	(soạn giả triều Nguyễn)	có bản dịch song song Quốc Ngữ và chữ Hán	play.google.com/…HQtCAQAAMAAJ
Annales impériales de l'Annam, tập 1	Abel des Michels (dịch)		play.google.com/…2SU2AQAAMAAJ

6. Sách học chữ Hán / Hán-Việt (gần "Nho" nhất trong kho này)

Tựa đề	Tác giả	Ghi chú	Link
Tam tự kinh (Three-Character Classic), có chú giải và phiên âm Việt	Vương Ứng Lân (chú giải Vương Tân Thăng)		play.google.com/…V8wOAAAAQAAJ
Tam tự kinh (bản khác)	biên tập Abel des Michels		play.google.com/…So8wAAAAYAAJ
Prononciation figurée des caractères chinois en mandarin annamite	Trần Nguơn Hanh	bản viết tay	play.google.com/…-uT8eQRZ5-kC
Pronunciation figurée des caractères chinois en mandarin annamite (bản khác)	Legrand de la Liraye		play.google.com/…BDQwAAAAYAAJ
Recueil des compositions données aux examens de langue annamite et de caractères chinois au Tonkin	Jean Nicolas Chéon	bài thi khoa cử thời Pháp thuộc	play.google.com/…B25HAAAAYAAJ
Thiên tự đãi âm ca — từ vựng Hán-Việt-Pháp 1.000 chữ, thể văn vần	Edmond Nordemann		play.google.com/…a9cuAAAAYAAJ
Chrestomathie annamite — 180 bài đọc tiếng Bắc + từ điển bách khoa minh họa	Edmond Nordemann		play.google.com/…_VVIAQAAMAAJ
Méthode d'écriture annamite	Edmond Nordemann		play.google.com/…UWBFAQAAMAAJ
Y phương diễn âm ca — sách thuốc Đông y viết theo thể vần, dịch Pháp	Edmond Nordemann	245 vị thuốc	play.google.com/…BclHFfq5imAC
Manuel de la langue chinoise écrite	Abel des Michels		play.google.com/…Z3kuAAAAYAAJ
Du système des intonations chinoises et de ses rapports avec celui des intonations annamites	Abel des Michels		play.google.com/…ZS4iAAAAMAAJ
Les six intonations chez les Annamites	Abel des Michels		play.google.com/…DDpBAQAAMAAJ

7. Văn học, truyện kể, thơ ca dân gian (phần mỏng nhất của kho)

Tựa đề	Tác giả	Ghi chú	Link
Huấn ca — thơ ca dân gian, chia đoạn có mục lục dịch Pháp	Nguyễn Chại		play.google.com/…_WzyJrDtAlwC
Huit contes en langue cochinchinoise (8 truyện, kèm bài tập hội thoại)	Abel des Michels		play.google.com/…krATAAAAQAAJ
Contes plaisants Annamites, bản dịch Pháp	Abel des Michels		play.google.com/…AIkIHGQgx1cC
Contes plaisants annamites (bản khác)	Abel des Michels		play.google.com/…kxhCAQAAMAAJ
Truyện chơi văn chương — chrestomathie cochinchinoise, tập 1	Abel des Michels	tuyển văn bản Nam Kỳ	play.google.com/…PaU-AAAAYAAJ
Dialogues cochinchinois — có bản dịch Pháp/Anh/Latin song song	Abel des Michels		play.google.com/…C6Gu-YECHyIC
Dialogues en langue cochinchinoise	Abel des Michels		play.google.com/…U6VFAAAAcAAJ

Tìm riêng "Kim Vân Kiều" hay "Lục Vân Tiên" (bằng tiếng Pháp, ghép với "annamite") trên Google Play Books không ra kết quả nào — hai áng văn Nôm nổi tiếng nhất không có mặt trong kho số hóa này qua các từ khóa đã thử.

8. Tiểu sử liên quan

Tựa đề	Tác giả	Link
Petrus J.-B. Trương-vĩnh-Ký: un savant et un patriote cochinchinois	Jean Bouchot	play.google.com/…XBUOAQAAIAAJ

---

Tổng kết

Khoảng 60 đầu sách được tìm thấy, tất cả đều miễn phí trên Google Play Books, phần lớn là bản scan từ thư viện Harvard/Bayerische Staatsbibliothek/BnF của các công trình Pháp/Bồ thời truyền giáo và thuộc địa (1651–đầu thế kỷ 20). Ba tác giả xuất hiện nhiều nhất ngoài Taberd/Pigneau de Béhaine: Alexandre de Rhodes (nền móng Quốc Ngữ), Gabriel Aubaret và Abel des Michels (văn phạm, luật, truyện kể dịch Pháp — des Michels đặc biệt phong phú về mảng văn học/hội thoại Nam Kỳ), và Edmond Nordemann (các sách vần Hán-Việt-Pháp ở Bắc Kỳ). Không có bản Nôm nguyên tác nào (Kiều, Lục Vân Tiên, Đại Nam Quấc Âm Tự Vị...) xuất hiện — kho Google Play nghiêng hẳn về phía ghi chép/từ điển hóa tiếng Việt bởi người phương Tây, không phải văn bản Nôm do người Việt viết ra.

---

Process — tìm sách liên quan trên Google Play Books date: 2026-09-15

---

Cách làm

Người dùng đưa một link Google Play Books (https://play.google.com/store/books/details?id=3azqbFHriw0C) và hỏi có sách nào khác trên Google về Nôm/Nho/Hán/tiếng Việt cổ, dạng từ điển hay văn học.

Bước 1 — Xác định sách gốc

Dùng WebFetch mở thẳng link đó. Google Play Books server-render đủ để WebFetch đọc được tựa, tác giả, năm in, mô tả mà không cần trình duyệt thật. Ra ngay: đây là Dictionarium Anamitico-Latinum et Latino-Anamiticum (Pigneau de Béhaine khởi thảo, Taberd hoàn thành, in 1838) — trùng khớp với cuốn sách đã dùng cho dự án _Taberd_OCR_Plan.md / loop-preface trong cùng thư mục này (xem memory taberd-preface-loop-project). Nhận ra sự trùng khớp này trước khi tìm giúp chọn đúng nơi lưu kết quả (thư mục Dictionarium Anamitico-Latinum\, không phải một thư mục mới).

Bước 2 — Tìm bằng WebFetch trên URL search của Google Play

https://play.google.com/store/search?q=<từ khóa>&c=books cũng server-render đủ để đọc bằng WebFetch — không cần mở Chrome. Tiết kiệm hẳn một vòng tải công cụ trình duyệt.

Từ khóa có tác dụng: tên tựa sách bằng tiếng Latin/Pháp đúng như cách các thư viện biên mục ("Dictionarium Anamitico-Latinum", "dictionnaire annamite français", "Dictionarium Annamiticum Lusitanum Latinum", "annamite grammaire langue", "annamite chinois caractères", tên riêng như "Truong Vinh Ky", "Nordemann annamite", "Abel des Michels annamite"...). Mỗi từ khóa lần lượt hé ra một cụm tác giả/chủ đề mới — cách làm là gõ liên tiếp nhiều biến thể rồi gộp kết quả lại, không có một truy vấn nào phủ hết.

Từ khóa KHÔNG có tác dụng — bài học quan trọng nhất của phiên này:

• "chu nom vietnamese" → ra sách học tiếng Việt hiện đại và một cuốn về chữ Nhật cổ, không liên quan.
• "han nom" → ra toàn bộ truyện tranh/series không liên quan (Star Wars, truyện tranh Hàn...).
• "Dai Nam Quoc Am Tu Vi" (không dấu) → ra một series manga Tây Ban Nha "Capitán China 2040", hoàn toàn sai.
• "Kim Van Kieu annamite", "Luc Van Tien poeme annamite" → "No book results found".
• "Legrand de la Liraye annamite" (tên đầy đủ, không rút gọn) → "No book results found"; chỉ ra kết quả khi bỏ "Liraye" ra khỏi câu truy vấn khác đã có ("annamite chinois caractères").

Kết luận rút ra: công cụ tìm kiếm của Google Play Books không xử lý tốt (a) tiếng Việt bỏ dấu, (b) tên riêng đầy đủ/dài, (c) tên tác phẩm Nôm nổi tiếng bằng tiếng Việt hiện đại. Nó xử lý tốt nhất tên sách/tác giả bằng đúng ngôn ngữ biên mục gốc (Latin, Pháp). Đây là lý do bảng kết quả cuối cùng nghiêng hẳn về phía tài liệu phương Tây — không phải vì kho Google Play thiếu tài liệu Nôm gốc, mà rất có thể vì cách tìm bằng từ khóa La-tinh/Pháp đơn giản là không chạm tới được nhóm tài liệu đó (nếu có). Đã nói rõ giới hạn này trong bảng kết quả thay vì ngầm coi "không tìm thấy" là "không tồn tại".

Bước 3 — Gộp, khử trùng lặp, phân loại

Sau ~14 lượt WebFetch (1 lượt đọc sách gốc + 13 lượt tìm kiếm), gom được khoảng 60 tựa sách khác nhau. Loại các kết quả rõ ràng không liên quan (manga, tiểu thuyết hiện đại lẫn vào vì trùng tên tác giả — ví dụ tìm "Truong Vinh Ky" ra cả sách tôn giáo hiện đại không liên quan). Phân nhóm theo chủ đề (cùng-một-công-trình, Alexandre de Rhodes, từ điển Việt-Pháp thế kỷ 19, văn phạm, luật dịch, sách học chữ Hán, văn học/truyện kể, tiểu sử) rồi viết thành bảng có link trực tiếp tới từng trang Google Play (https://play.google.com/store/books/details?id=<id>).

Vị trí lưu file

Lưu vào Dictionarium Anamitico-Latinum\ (thư mục cha của cả pipeline OCR Taberd), không phải Working Folders\, vì đây là tài liệu tham khảo trực tiếp liên quan tới cuốn sách đang được xử lý ở đó — không phải một dự án CamNghi/FMC/tra cứu Hán-Nôm thuộc phạm vi CLAUDE.md của Working Folders.