Translated by: Claude Sonnet AI.
Curator/Editor: Học Trò.
Daniel Aloi — 20 tháng Sáu, 2005
Nguồn: Cornell Chronicle
Một khối lượng lớn báo giấy đã ố vàng, ghi lại thời kỳ chiến tranh của Việt Nam, đang được lưu trữ cho hậu thế, nhờ các dự án vi phim hợp tác do Thư viện Carl A. Kroch của Đại học Cornell cùng nhiều cơ quan khác thực hiện.
"Điều khiến tôi thấy rõ nhất là chúng tôi có quá nhiều đầu báo khác nhau từ thời kỳ này, và việc có quá nhiều đầu báo ra đời cùng trong một khoảng thời gian như vậy," bà Carole Atkinson, trợ lý dịch vụ công cộng của Bộ sưu tập Á châu, nói khi xem qua một loạt báo từ Sài Gòn thập niên 1960 trong Phòng đọc Á châu Severinghaus của thư viện. "Chúng tôi hiện có 13 tờ để trên bàn đây, và đã chụp vi phim 70 đầu báo rồi. Có những tờ mà không nơi nào khác còn giữ."
Công việc đang tiến hành này là một phần của Dự Án Vi Phim Đông Nam Á (Southeast Asia Microform Project — SEAM), thành lập năm 1970 và do Trung Tâm Thư Viện Nghiên Cứu (Center for Research Libraries — CRL) ở Chicago quản lý. Kho tư liệu của SEAM — bao gồm luận án, các bộ sưu tập bản thảo và hàng trăm đầu báo lịch sử khác nhau từ khắp các nước Đông Nam Á — được cho các thư viện và đại học thành viên CRL mượn phục vụ nghiên cứu. Cornell hiện có bộ sưu tập tư liệu in ấn tiếng Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam, bà Atkinson cho biết.
Sau khi báo được chụp vi phim tại chỗ bởi công ty Challenge Industries, Cornell gửi một bản sao vi phim đến Chicago để CRL đưa vào danh mục lưu trữ của mình. Để giải tỏa chỗ chứa trong các kho của thư viện, bản gốc sau đó sẽ được tái chế.
"Tôi biết thật khó nghĩ đến chuyện chúng bị vứt bỏ — có những trường hợp chúng tôi chỉ còn vài số báo," bà Atkinson nói. "Nhưng dù sao việc chụp vi phim vẫn quan trọng, vì chúng đang bắt đầu xuống cấp." Bà nói thêm rằng bà sẽ giữ lại ít nhất một số của mỗi đầu báo.
Phần lớn các số báo được chụp vi phim cho CRL kể từ khi bà Atkinson phụ trách dự án này năm 1996 là từ năm 1960 đến 1975, với một vài trường hợp có niên đại từ 1951 và một số khác kéo dài đến thập niên 1980. Thư viện cũng đã thu thập nhiều tạp chí định kỳ Đông Nam Á khác qua đặt mua dài hạn và nhiều nguồn khác trong nhiều năm qua, bà Atkinson cho biết.
Cornell còn hợp tác với Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ (Library of Congress) trong một dự án tương tự, nhằm kết hợp kho tư liệu báo chí Việt Nam của hai cơ quan để có được trọn bộ đầy đủ của từng đầu báo.
"Cả hai bên đều có những bộ báo dài của một số đầu báo Việt Nam," có khi lên tới bảy đến mười năm, bà Atkinson nói. Trong số 10 bộ báo dài đã được Cornell gửi đến Washington để chụp vi phim, bảy bộ đến từ Hà Nội, trong đó có một bộ báo Tiền Phong trải dài từ 1975–2003 và Quân Đội Nhân Dân từ 1981 đến 2004. Cornell cũng nhận lại một bản sao phim của Thư Viện Quốc Hội cho kho lưu trữ của mình, bà Atkinson cho biết.
Trang nhất của các tờ báo này rất đa dạng về hình thức trình bày, tác động thị giác và nội dung. Một số số báo đầu thập niên 1960 của các tuần báo chính quyền, sinh viên và Phật giáo miền Nam Việt Nam hiện đang được chụp vi phim — với những đầu báo như Nắng Thép, Việt-Chiến, Công Lý và Sinh Viên — có in tranh biếm họa hoặc ảnh của các nhân vật chính trị như Richard Nixon, John F. Kennedy, Lyndon Johnson, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Henry Cabot Lodge Jr., lãnh đạo miền Nam Việt Nam Nguyễn Văn Thiệu và lãnh đạo Bắc Việt Cộng sản Hồ Chí Minh. Một số báo Quốc Gia (báo của chính quyền) ra ngày 2 tháng Mười Hai, 1963, đăng tin về vụ ám sát Kennedy ngày 22 tháng Mười Một tại Dallas.
"TẠM NGƯNG CHIẾN Ở MIỀN TRUNG," là dòng tít lớn chạy ngang trang nhất báo Công Lý, số ra ngày 21–27 tháng Mười Một, 1964. Dòng tít này là một lời kêu gọi chính quyền ngừng chiến, theo lời bà Yến Bùi, người gốc Việt Nam và là người phụ trách danh mục lâu năm các ấn phẩm tiếng Việt tại Thư viện Kroch. Một hình vẽ bàn tay bộ xương bên cạnh dòng tít tượng trưng cho những người đã chết trong chiến tranh.
"Xem qua những tờ báo này, tôi thấy cuốn hút không cưỡng được, dù tôi không đọc được tiếng Việt," bà Atkinson nói. "Tôi thường mang chúng sang cho Yến xem để biết một tựa đề hay dòng tít nói gì."
Bà Bùi cho biết nhiều sinh viên Việt Nam đến Cornell chính vì kho sưu tập này, và bà thường có những chuyến đi hằng năm về Việt Nam để tìm thêm báo cũ tại các hiệu sách và chợ trời. "Dù giá cao, chúng tôi vẫn mua," bà Bùi nói, người sẽ làm hướng dẫn viên khi một đoàn làm phim truyền hình từ Việt Nam đến thăm khuôn viên Cornell ngày 23–24 tháng Sáu để quay tư liệu cho một bộ phim tài liệu do nhà nước bảo trợ về thương mại Mỹ-Việt.
No comments:
Post a Comment