Phạm Duy — "Từ đôi": khảo sát từ láy / từ ghép song tiết trong 100 Tình Khúc

Ý tưởng: tiếp nối cách khảo sát đã làm cho Lê Uyên Phương

(_LeUyenPhuong_TuGhep_Analysis.md) và Trịnh Công Sơn

(TCS_TuGhep_Analysis.md), bài này áp cùng phương pháp — đếm **cặp âm

tiết liền kề (bigram) và đo độ "dính" bằng PMI** (pointwise mutual

information) — cho phần lời ca Phạm Duy trong file "100 Tình Khúc Của

Một Đời Người". Mục tiêu vẫn là tìm ra những "từ đôi" thật sự — cặp hai

âm tiết chỉ có nghĩa (hoặc mang nghĩa cụ thể hơn hẳn) khi đứng chung, so

với những cặp chỉ tình cờ đứng cạnh nhau vì lý do ngữ pháp. Cách tính

PMI cụ thể, cùng toàn bộ quy trình dựng kho ngữ liệu và các lỗi/nhiễu dữ

liệu phát hiện được trong lúc làm, nằm ở file PhamDuy_TuGhep_Process.md

đi kèm — ở đây chỉ trình bày kết quả dưới dạng bảng đếm, không dựng

lại nguyên văn câu hát nào ngoài các cụm 2 âm tiết cần thiết để lập

bảng.

Khác biệt về bản chất kho ngữ liệu so với hai bài trước: kho Lê Uyên

Phương là 21 bài (2 tập nhạc cụ thể, ~3.950 âm tiết), kho Trịnh Công Sơn

là toàn bộ 240 bài của một sự nghiệp (~38.700 âm tiết). Kho Phạm Duy ở

đây không phải toàn bộ sự nghiệp (Phạm Duy để lại hơn 1.000 ca khúc)

mà là **100 bài đã được chính người biên soạn chọn làm "100 tình khúc

của một đời người"** — một tuyển tập tinh, gần như thuần tình ca (dù vẫn

có một số bài mang chất quê hương/lịch sử như Tình Hoài Hương, Về Miền

Trung, Nương Chiều, Quê Nghèo, Việt Nam! Việt Nam!). Vì vậy quy mô

(19.767 âm tiết) nằm giữa hai bài trước, nhưng **bản chất là một chọn

lọc chủ quan** (theo con mắt người tuyển) chứ không phải một lát cắt

trung tính như "toàn bộ 240 bài" của Trịnh Công Sơn.

0. Kho ngữ liệu

100 bài hát, trích từ file `100 Tình Khúc Của Một Đời Người - 100

Bai Nhac Pham Duy.txt (thư mục PhamDuy_References\PhamDuy`). File gốc

thực ra chứa 101 khối

...

, nhưng bài "Còn Gì Nữa Đâu" xuất

hiện y hệt hai lần liên tiếp (toàn bộ lời giống nhau tuyệt đối) —

rõ ràng là lỗi dán trùng khi dựng file, không phải một dị bản khác. Đã

loại bỏ bản sao thứ hai trước khi đếm, đưa kho về đúng 100 bài như

tên gọi. Nhiều bài trong tuyển tập này là thơ phổ nhạc (Hữu Loan, Cung

Trầm Tưởng, Phạm Thiên Thư, Nguyễn Tất Nhiên, Phạm Văn Bình, Vũ Hữu

Định, Minh Đức Hoài Trinh, Lưu Trọng Lư, Kim Tuấn, Linh Phương, Hoàng

Cầm, Nguyễn Tấn Phát, Xuân Diệu, Guillaume Apollinaire, Đỗ Quý Toàn, Huy

Cận, Lê Minh Ngọc, Paul Verlaine, Huyền Chi, Thế Lữ, Lê Lan, Nguyên Sa —

34/100 bài có dòng "(Thơ: ...)" ghi tên tác giả) — các dòng ghi tên tác

giả thơ này bị loại khỏi kho đếm, giống cách loại dòng "Trịnh Công Sơn,

[năm]" ở bài Trịnh Công Sơn.

1. Tổng quan

• Tổng số âm tiết lời ca đã trích: 19.767
• Tổng số cặp âm tiết liền kề (bigram) hình thành: 19.667
• Số cặp khác nhau: 12.822, trong đó 78,0% (9.997 cặp) chỉ xuất

hiện đúng 1 lần — tỷ lệ nằm giữa bài Trịnh Công Sơn (72,0%) và bài Lê

Uyên Phương (~80%), đúng như dự đoán từ quy mô kho (100 bài, ở giữa

21 và 240) — thêm một bằng chứng cho thấy cả ba nhạc sĩ đều không lặp

lại cụm từ máy móc trên diện rộng.

• Số cặp đạt ngưỡng "xuất hiện ≥2 lần": 2.825.

2. Các "từ đôi" nổi bật nhất theo PMI (230 cặp, PMI ≥ 9,0 và xuất hiện ≥2 lần)

Áp ngưỡng lọc PMI ≥ 9,0 — cùng mức đã dùng cho bài Trịnh Công Sơn,

chọn lại vì lý do tương tự: đó là mức "dính" mà ở hai bài trước tương

ứng với các từ ghép/láy chắc chắn nhất, và áp cho kho Phạm Duy cho ra

330 cặp thô — một quy mô vừa đủ để đọc và phân loại thủ công **toàn

bộ**, không lấy mẫu, giống cách làm ở bài Lê Uyên Phương (chỉ khác về

số lượng, không khác về phương pháp).

Sau khi loại các cụm ngữ pháp thuần túy (số từ, đại từ chỉ định, cụm

giới từ+danh từ, cụm chủ-vị thông thường), tên riêng (địa danh như Nha

Trang, Miền Trung, Đà Giang; nhân vật huyền thoại/nhân danh như Hằng

Nga, chú Cuội, Ẩn Lan; Việt Nam, Paris), các cụm hô ngữ/vocalise (điệu

hò "hò hố hò hô hà hớ hơ" ở bài Về Miền Trung, đệm "ý y y"/"ô ố" ở Thu

Ca Điệu Ru Đơn, "tình tang tính tính" ở Cây Đàn Bỏ Quên, "khoan khoan hò

ơi" ở Tiếng Đàn Tôi), và một loại nhiễu **mảnh vỡ do một từ ghép thật bị

từ liền kề "cắt ngang"** (cùng loại nhiễu đã gặp ở bài Trịnh Công Sơn,

ví dụ "cỏ nõn" cắt ngang từ láy thật "nõn nà", hay "ấm lũy" cắt ngang từ

ghép thật "lũy tre") — còn lại 230 cặp được giữ trong bảng chính

dưới đây. Toàn bộ 100 cặp bị loại, cùng lý do loại từng cặp, nằm ở file

Process mục 4.

Một trường hợp đặc biệt — "diêu bông" (xuất hiện 10 lần, từ bài "Lá

Diêu Bông" phổ thơ Hoàng Cầm) — bị loại khỏi bảng chính dù đạt cả PMI

lẫn tần suất, vì lý do khác hẳn mọi cặp bị loại còn lại: đây không phải

cụm ngữ pháp hay mảnh vỡ, mà là một **danh từ do chính nhà thơ sáng tạo

ra**, không có nghĩa từ điển (cột "Nghĩa (từ điển)" không thể điền được

cho một chiếc lá không tồn tại trong thực tế hay trong bất kỳ từ điển

nào). Trường hợp này được bàn riêng ở mục 5 bên dưới.

Cột "Nghĩa" là định nghĩa từ điển thông thường, không trích từ bài hát

nào. Dấu † đánh dấu một cặp có khả năng là biến âm/lỗi chính tả của

nguồn (xem chú thích tại dòng đó).

Từ đôi	Loại	Nghĩa (từ điển)	Số lần	PMI
cuống quít	từ láy	hối hả, luống cuống vì gấp gáp	2	13.28
nhát chém	từ ghép thuần Việt	một đường dao/gươm chém xuống	2	13.28
chênh vênh	từ láy	cheo leo, không vững chãi	2	13.28
bâng khuâng	từ láy	xao xuyến mơ hồ, buồn nhẹ	2	13.28
cắp rổ	khác (cụm động từ cố định)	kẹp rổ vào bên hông mà đi	2	13.28
trăn trối	từ láy	lời dặn dò lúc sắp chết	2	13.28
quạnh quẽ	từ láy	vắng vẻ, hiu quạnh	2	13.28
nõn nà	từ láy	mềm mại, trắng trẻo tươi non	2	13.28
quấn quýt	từ láy	gắn bó khăng khít không rời	2	13.28
bộ đội	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	quân đội, lực lượng vũ trang	2	12.69
le lói	từ láy	phát sáng yếu ớt, lập lòe	2	12.69
cửu long	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tên sông Cửu Long (giữ vì mang nghĩa "chín rồng")	2	12.69
phũ phàng	từ láy	tàn nhẫn đến mức gây đau đớn	3	12.69
mỏng manh	từ láy	yếu ớt, dễ vỡ	3	12.69
tự do	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	không bị ràng buộc	2	12.69
dịu dàng	từ láy	êm ái, nhẹ nhàng	3	12.69
thạch thảo	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tên một loài hoa (aster)	3	12.69
độ lượng	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	khoan dung, rộng lượng	2	12.69
líu lo	từ láy	tiếng chim hót ríu rít	2	12.69
tê tái	từ láy	đau đớn thấm thía	2	12.69
giống nòi	từ ghép đồng nghĩa	dòng dõi, chủng tộc	2	12.69
giun dế	từ ghép thuần Việt	các loài côn trùng nhỏ dưới đất, gọi chung	2	12.69
ngấp nghé	từ láy	nhìn dòm gần đạt tới, sắp sửa	2	12.69
phiêu lãng	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	phiêu bạt, lãng du đây đó	2	12.28
lẻ loi	từ láy	cô đơn, một mình	4	12.28
pháo nổ	từ ghép thuần Việt	tiếng pháo nổ mừng cưới hỏi	2	12.28
ngại ngùng	từ láy	do dự, e dè	2	12.28
âu yếm	từ láy	trìu mến, vuốt ve dịu dàng	3	12.28
ê chề	từ láy	chán chường đến cùng cực	3	12.28
quyến luyến	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lưu luyến, vấn vương không nỡ rời	3	12.28
rực rỡ	từ láy	sáng chói, đẹp nổi bật	2	12.28
dao nhọn	từ ghép thuần Việt	dao có mũi nhọn sắc	2	12.28
lông măng	từ ghép thuần Việt	lông tơ mềm mới mọc	2	12.28
phôi pha	từ láy	phai nhạt dần theo thời gian	2	12.11
miếng trầu	từ ghép thuần Việt	một miếng trầu để ăn/mời	2	12.11
tiêu điều	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	hoang vắng, tàn tạ	2	12.11
vuốt ve	từ ghép đồng nghĩa	âu yếm, mơn trớn nhẹ nhàng	2	12.11
hững hờ	từ láy	thờ ơ, lạnh nhạt	3	11.96
hạnh phúc	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	niềm vui trọn vẹn trong đời sống	5	11.96
cần lao	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lao động cần cù, vất vả	2	11.96
gác trọ	từ ghép thuần Việt	căn phòng thuê ở tầng gác	2	11.96
triền miên	từ láy	kéo dài liên tục không dứt	3	11.96
mồ hôi	từ ghép thuần Việt	chất lỏng tiết ra khi lao động/nóng	2	11.96
nghỉ ngơi	từ ghép đồng nghĩa	ngừng làm việc để thư giãn	2	11.96
oan khiên	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	oan trái, tai họa do nghiệp báo	2	11.96
chập chờn	từ láy	lúc ẩn lúc hiện, không ổn định	6	11.69
tả tơi	từ láy	rách nát, tơi tả	4	11.69
phơi phới	từ láy	phấn khởi, tràn đầy sức sống	4	11.69
dĩ vãng	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	quá khứ đã qua	5	11.69
thướt tha	từ láy	mềm mại, duyên dáng khi di chuyển	2	11.69
uyên ương	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đôi lứa yêu nhau (như đôi chim uyên ương)	4	11.69
tơi bời	từ láy	tan tác, hỗn loạn	2	11.69
ưu phiền	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lo âu, phiền muộn	5	11.69
kỷ niệm	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	điều đáng nhớ trong quá khứ	3	11.69
e thẹn	từ ghép đồng nghĩa	thẹn thùng, ngượng ngùng	2	11.69
nông phu	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	người làm ruộng	2	11.69
gia đình	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tập hợp cha mẹ con cái	3	11.54
bồi hồi	từ láy	xao xuyến, bồn chồn	5	11.47
xao xuyến	từ láy	rung động trong lòng	4	11.47
dạt dào	từ láy	tràn đầy, mãnh liệt	3	11.47
xôn xao	từ láy	náo động, rộn ràng	3	11.47
trìu mến	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	yêu thương, quý mến	2	11.47
thổn thức	từ láy	nức nở, xúc động trong lòng	2	11.47
phất phơ	từ láy	đung đưa nhẹ theo gió, lang thang vô định	5	11.43
thủ đô	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	thành phố trung tâm hành chính một nước	2	11.37
lồng ngực	từ ghép thuần Việt	phần khung xương chứa tim phổi	2	11.37
thiết tha	từ láy	tha thiết, nồng nhiệt	3	11.28
lắng đọng	từ ghép đồng nghĩa	đọng lại sâu trong lòng	2	11.28
lê thê	từ láy	kéo dài dằng dặc	2	11.28
vĩ cầm	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đàn violon	3	11.28
chuồn chuồn	từ láy	loài côn trùng cánh mỏng, đuôi dài (tên vốn láy đôi)	2	11.28
lả lơi	từ láy	phóng túng, ve vãn buông thả	3	11.22
mịt mùng	từ láy	mờ mịt, không rõ	3	11.11
nâng niu	từ láy	giữ gìn, chăm chút cẩn thận	5	11.11
bỗng dưng	từ láy	tự nhiên, bất ngờ không rõ lý do	2	11.11
nghẹn ngào	từ láy	xúc động đến mức khó nói	6	11.11
ngơ ngác	từ láy	hoang mang, không hiểu chuyện gì	2	11.11
ngẩn ngơ	từ láy	thẫn thờ, mất hồn	5	11.11
ghế đá	từ ghép thuần Việt	ghế làm bằng đá (ở công viên)	3	11.11
tràn trề	từ láy	đầy tràn, dư dật	2	11.11
tượng đá	từ ghép thuần Việt	pho tượng tạc bằng đá	3	11.11
đắng cay	từ ghép đồng nghĩa	khổ sở, chua xót	3	11.06
lững lờ	từ láy	chậm rãi trôi nổi, không vội	2	10.96
khép nép	từ láy	e dè, rụt rè	3	10.96
cảm ơn	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lời bày tỏ lòng biết ơn	2	10.96
lả lướt	từ láy	mềm mại, duyên dáng khi bay lượn	2	10.96
nương náu	từ ghép đồng nghĩa	ẩn náu, nương tựa	2	10.96
lung lay	từ láy	dao động, không vững	2	10.96
lờ lững	từ láy	(đảo của lững lờ) chậm rãi trôi	2	10.96
tạ ơn	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	bày tỏ lòng biết ơn	2	10.96
khốn khổ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	khổ sở cùng cực	3	10.96
rung rinh	từ láy	lay động nhẹ nhàng	7	10.96
bỡ ngỡ	từ láy	ngạc nhiên, chưa quen	7	10.96
thánh giá	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	biểu tượng cây thập tự của Kitô giáo	2	10.89
thái hòa	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	thái bình, hòa hợp	2	10.89
trầu cay	từ ghép thuần Việt	miếng trầu vị cay nồng	2	10.89
đơn vị	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tổ chức/nhóm quân đội cơ sở	2	10.82
ngoại ô	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	vùng ven đô thị	3	10.82
lặng thinh	từ ghép đồng nghĩa	im lặng hoàn toàn	2	10.82
bơ vơ	từ láy	lạc lõng, không nơi nương tựa	8	10.82
vẩn vơ	từ láy	mơ hồ, không rõ mục đích	2	10.82
đơn côi	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cô đơn, một mình	2	10.82
tủi hờn	từ ghép đồng nghĩa	tủi thân và hờn dỗi	2	10.82
giận hờn	từ ghép đồng nghĩa	giận dỗi	4	10.82
lặng lẽ	từ láy	âm thầm, không ồn ào	4	10.82
nghĩa trang	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	khu đất chôn cất, nghĩa địa	3	10.73
thức dậy	từ ghép thuần Việt	tỉnh giấc, dậy sau khi ngủ	3	10.73
hành quân	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	di chuyển đội quân	6	10.69
mơn man	từ láy	vuốt ve nhẹ nhàng	3	10.69
bùi ngùi	từ láy	buồn nhẹ, cảm động	2	10.69
ngậm ngùi	từ láy	buồn thương, nuối tiếc	2	10.69
chít khăn	từ ghép thuần Việt	quấn khăn (tang) lên đầu	2	10.69
nhẹ nhàng	từ láy	êm ái, không nặng nề	3	10.69
ban phép	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	ban cho phép màu/ơn lành	2	10.69
than van	từ ghép đồng nghĩa	than thở, than vãn	2	10.69
tương lai	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	thời gian sắp tới	4	10.66
học trò	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	học sinh	5	10.58
lũy tre	từ ghép thuần Việt	hàng rào tre quanh làng	5	10.58
réo tên	khác (cụm động từ cố định)	gọi vang tên ai đó	2	10.58
vòm tre	từ ghép thuần Việt	mái che tạo bởi cành tre	3	10.58
lung linh	từ láy	sáng mờ ảo, lay động	3	10.54
oán trách	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	giận và trách móc	3	10.54
trầm ngâm	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	yên lặng suy nghĩ	3	10.54
đoàn quân	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	một toán quân đội	2	10.52
ngóng trông	từ ghép đồng nghĩa	chờ đợi tha thiết	2	10.47
khói lam	từ ghép thuần Việt	làn khói bếp xanh lam buổi chiều quê	4	10.47
tương tư	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	nhớ nhung, thầm yêu một chiều	3	10.47
công viên	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	nơi công cộng có cây xanh để dạo chơi	3	10.47
chuyến xe	từ ghép thuần Việt	một lượt xe chở khách	2	10.47
mịt mù	từ láy	mờ mịt, không thấy rõ	5	10.43
hờn căm	từ ghép đồng nghĩa	(đảo của căm hờn) căm giận, oán hờn	3	10.40
lấp lánh	từ láy	sáng lóe liên tục	2	10.37
mê mải	từ láy	say mê, miệt mài quên cả xung quanh	2	10.37
hư vô	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	trống rỗng, không còn gì (triết học)	2	10.37
gác chuông	từ ghép thuần Việt	tháp treo chuông nhà thờ/chùa	2	10.37
hái dâu	khác (cụm động từ cố định)	hái lá dâu để nuôi tằm	2	10.37
chói chan	từ láy	rực rỡ, tràn ngập ánh sáng	2	10.37
lạnh lùng	từ láy	thờ ơ, lạnh nhạt	5	10.37
thực dân	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	kẻ đi xâm chiếm, cai trị thuộc địa	3	10.37
vời vợi	từ láy	xa xăm, cao vợi	2	10.37
tuyệt vời	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	hoàn hảo, xuất sắc	2	10.37
nghênh đón	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đón tiếp	2	10.37
hoàng hôn	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lúc mặt trời lặn	7	10.28
lan huệ	từ ghép thuần Việt	hoa lan và hoa huệ, hình ảnh đôi lứa trong ca dao	6	10.28
thấp thoáng	từ láy	hiện ra mờ nhạt, không liên tục	4	10.26
rưng rưng	từ láy	nước mắt chực trào ra	3	10.25
báo tin	từ ghép thuần Việt	đưa tin	2	10.23
vội vã	từ láy	gấp gáp, hấp tấp	2	10.23
đìu hiu	từ láy	vắng vẻ, hiu quạnh	3	10.19
bát ngát	từ láy	rộng lớn mênh mông	2	10.19
góp chung	từ ghép đồng nghĩa	hợp sức lại cùng nhau	2	10.15
băng giá	từ ghép thuần Việt	lạnh giá như băng	2	10.15
giang hồ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cuộc đời phiêu bạt đây đó	2	10.11
thoát thai	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	sinh ra từ, bắt nguồn từ	3	10.11
lửa thiêu	từ ghép thuần Việt	lửa đốt cháy	2	10.11
nhân loại	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	loài người	3	10.11
quen thuộc	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đã biết rõ, không xa lạ	2	10.11
vườn rau	từ ghép thuần Việt	khu vườn trồng rau	2	10.11
ngọt bùi	từ ghép đồng nghĩa	ngọt ngào và bùi, chia sẻ vui buồn	3	10.11
ngước mặt	khác (cụm động từ cố định)	ngẩng mặt lên nhìn	2	10.11
lạc loài	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cô độc, không hợp với xung quanh	3	10.08
vấn vương	từ láy	vướng bận tình cảm, khó dứt	3	10.08
mênh mông	từ láy	rộng lớn không bờ bến	13	10.07
bụi đỏ	từ ghép thuần Việt	lớp bụi đất đỏ trên đường	4	10.05
phút giây	từ ghép đồng nghĩa	khoảnh khắc ngắn ngủi	2	9.96
lạnh lẽo	từ láy	lạnh và vắng vẻ	3	9.96
bình minh	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lúc mặt trời mọc	4	9.96
mùi sữa	từ ghép thuần Việt	mùi thơm của sữa (cỏ non)	2	9.96
nhựa sống	từ ghép thuần Việt	sức sống mãnh liệt	2	9.96
giây phút	từ ghép đồng nghĩa	(đảo của phút giây) khoảnh khắc	2	9.96
gối chăn	từ ghép thuần Việt	chăn và gối, đời sống vợ chồng	2	9.96
kinh kỳ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	kinh đô, chốn đế đô	2	9.96
canh khuya	từ ghép thuần Việt	đêm khuya	2	9.89
say sưa	từ láy	đắm chìm, mê mải	3	9.89
hạc trắng	từ ghép thuần Việt	con hạc lông trắng	2	9.89
biên giới	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	ranh giới giữa hai nước	6	9.86
viễn xứ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	xứ xa, quê người	3	9.86
chơi vơi	từ láy	lơ lửng, hụt hẫng	12	9.84
đoạn trường	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đau khổ như đứt từng khúc ruột	2	9.82
rạng đông	từ ghép thuần Việt	lúc trời hửng sáng, bình minh	2	9.82
đỏ hoe	từ ghép thuần Việt	đỏ nhạt (mắt vì khóc)	2	9.79
chiến thắng	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	thắng trận	4	9.75
xương máu	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	sự hy sinh, mất mát lớn lao	3	9.73
lễ chùa	từ ghép thuần Việt	đi lễ ở chùa	2	9.69
mở cửa	khác (cụm động từ cố định)	mở cửa ra	2	9.69
tháng hạ	từ ghép thuần Việt	tháng mùa hè	6	9.69
bác ái	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lòng thương yêu rộng khắp	2	9.69
lửa thiêng	từ ghép thuần Việt	ngọn lửa linh thiêng	2	9.69
run run	từ láy	rung động nhẹ vì xúc động/lạnh	2	9.66
nói năng	từ ghép đồng nghĩa	cách ăn nói	2	9.63
thùy dương	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cây liễu rủ	5	9.63
trâu bò	từ ghép đồng nghĩa	gia súc kéo cày nói chung	2	9.63
phố phường	từ ghép đồng nghĩa	đường phố, khu phố	2	9.63
điêu tàn	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đổ nát, tan hoang	2	9.63
tươi ròn †	từ láy/biến âm	tươi tắn, giòn giã sức sống (có thể là biến âm/lỗi chính tả của "tươi giòn" hoặc "tươi rờn")	2	9.63
hiu hắt	từ láy	buồn tẻ, thưa thớt ánh sáng	2	9.61
thi sĩ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	nhà thơ	3	9.58
ngọt ngào	từ láy	dịu dàng, êm ái	3	9.52
lâu đài	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tòa nhà lớn, cung điện	2	9.52
dắt dìu	từ ghép đồng nghĩa	dẫn dắt, đưa đường chỉ lối	2	9.52
ân cần	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	chăm sóc chu đáo	2	9.50
vương vấn	từ láy	(đảo của vấn vương) vướng bận không dứt	2	9.50
hiền hoà	từ ghép đồng nghĩa	hiền lành, ôn hòa	2	9.47
cách biệt	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	xa cách hẳn nhau	2	9.47
thân hình	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cơ thể, vóc dáng	3	9.47
gian dối	từ ghép đồng nghĩa	lừa dối, không thật	3	9.47
ôm ấp	từ ghép đồng nghĩa	ôm giữ trong lòng	2	9.45
nức nở	từ láy	khóc thổn thức từng cơn	6	9.42
đê mê	từ láy	ngất ngây, sung sướng đến mất cảm giác	3	9.37
dăm ba	từ ghép thuần Việt	một vài, một số ít (số từ ước lượng cố định)	2	9.37
oán thù	từ ghép đồng nghĩa	hờn oán và thù hận	3	9.37
chinh chiến	từ ghép đồng nghĩa	chiến tranh	3	9.34
phố xá	từ ghép đồng nghĩa	đường phố, khu buôn bán	4	9.31
trinh nữ	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	thiếu nữ còn trong trắng	4	9.30
lý tưởng	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	mục đích cao đẹp theo đuổi	2	9.30
thơm tho	từ láy	có mùi thơm dễ chịu	4	9.28
điệu ru	từ ghép thuần Việt	giai điệu dùng để ru	3	9.28
thời gian	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	khoảng thời gian trôi qua	7	9.23
âm thầm	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	lặng lẽ, không phô bày	3	9.23
vực sâu	từ ghép thuần Việt	hố sâu thăm thẳm	2	9.23
mỉm cười	khác (cụm động từ cố định)	cười nhẹ, không thành tiếng	2	9.23
nho nhỏ	từ láy	hơi nhỏ (giảm nhẹ)	5	9.23
thần tiên	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cõi siêu nhiên, tốt đẹp	15	9.19
chiến binh	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	người lính	4	9.17
viễn phương	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	phương xa	2	9.11
cúi đầu	khác (cụm động từ cố định)	gập đầu xuống	2	9.07
cao ngất	từ ghép thuần Việt	cao vút, cao chót vót	2	9.05
chào đón	từ ghép đồng nghĩa	tiếp đón nồng nhiệt	2	9.05
dòng sữa	từ ghép thuần Việt	dòng chất lỏng như sữa (ẩn dụ đêm thơm)	2	9.03
lớp sóng	từ ghép thuần Việt	từng đợt sóng	2	9.03

3. Những "từ đôi" lặp lại nhiều nhất bất kể PMI (tần suất thô, ≥10 lần)

Khác với mục 2 (đo độ "dính" thống kê), mục này chỉ đơn thuần xếp theo

số lần xuất hiện tuyệt đối, không quan tâm PMI. Ngưỡng ≥10 lần được

chọn theo kinh nghiệm (không suy ra thuần túy theo tỷ lệ so với ngưỡng

≥18 của bài Trịnh Công Sơn hay ≥5 của bài Lê Uyên Phương, vì hai kho đó

khác nhau cả về quy mô lẫn về độ đa dạng chủ đề) — mục tiêu là giữ một

danh sách có kích thước và độ thú vị tương đương hai bài trước. Danh

sách thô đầy đủ (mọi cặp ≥10 lần kể cả cụm ngữ pháp/hô ngữ/mảnh vỡ điệp

khúc) nằm ở file Process mục 5; ở đây chỉ giữ những cặp là từ ghép/từ

láy/thành ngữ thật.

"Mùa thu" và "thương nhớ" đồng hạng nhất bảng (36 lần) — không có gì

bất ngờ với "thương nhớ" trong một tuyển tập tình ca, nhưng "mùa thu"

đứng ngang hàng cho thấy thiên nhiên bốn mùa (đặc biệt mùa thu — Mùa Thu

Chết, Mùa Thu Paris, Nước Mắt Mùa Thu, Nghìn Thu, Thu Ca Điệu Ru Đơn đều

có trong 100 bài) là một trục hình ảnh lớn ngang tầm với chủ đề tình cảm

trực tiếp.

Từ đôi	Loại	Nghĩa (từ điển)	Số lần
mùa thu	từ ghép thuần Việt	mùa thu	36
thương nhớ	từ ghép đồng nghĩa	nhớ và thương	36
nước mắt	từ ghép thuần Việt	chất lỏng chảy ra khi khóc	30
trở về	từ ghép đồng nghĩa	quay về chốn cũ	26
quê hương	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	nơi mình sinh ra và lớn lên	22
con đường	từ ghép thuần Việt	đường đi	21
tình yêu	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	tình cảm yêu đương	19
một mình	từ ghép thuần Việt (cụm cố định)	chỉ có một mình, cô độc	19
giọt mưa	từ ghép thuần Việt	hạt nước mưa	19
trăm năm	từ ghép thuần Việt (thành ngữ)	trọn một đời người	19
giấc mơ	từ ghép thuần Việt	cơn mơ khi ngủ	18
cuộc tình	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	mối tình	18
mùa hè	từ ghép thuần Việt	mùa hạ	18
tiếng hát	từ ghép thuần Việt	giọng hát, lời ca	16
trở lại	từ ghép đồng nghĩa	quay lại lần nữa	15
thần tiên	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	cõi siêu nhiên, tốt đẹp	15
ngày mai	từ ghép thuần Việt	ngày sắp tới, tương lai gần	14
ra đi	từ ghép đồng nghĩa	rời khỏi, lên đường	14
người yêu	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	người mình yêu	13
yêu đương	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	chuyện tình cảm nam nữ	13
mênh mông	từ láy	rộng lớn không bờ bến	13
mãi mãi	từ láy (điệp)	luôn luôn, không bao giờ dứt	13
xa xôi	từ láy	ở rất xa	12
ánh trăng	từ ghép thuần Việt	ánh sáng của mặt trăng	12
mái tóc	từ ghép thuần Việt	tóc trên đầu (như mái nhà che đầu)	12
chơi vơi	từ láy	lơ lửng, hụt hẫng	12
gánh thóc	từ ghép thuần Việt	gánh lúa đã tuốt hạt	12
năm xưa	từ ghép thuần Việt	những năm trước đây, ngày trước	11
trăng vàng	từ ghép thuần Việt	ánh trăng màu vàng	11
cuộc đời	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	đời sống, kiếp người	11
người tình	Hán-Việt/Hán-Nôm ghép	người yêu	11
lá vàng	từ ghép thuần Việt	lá cây đã úa vàng (mùa thu)	11
ngày tháng	từ ghép đồng nghĩa	thời gian trôi qua	11
trả lời	từ ghép thuần Việt (cụm động từ cố định)	đáp lại câu hỏi	11
ước mơ	từ ghép đồng nghĩa	mong ước, mơ mộng	11
ngây thơ	từ láy	trong sáng, chưa từng trải	10
mùa đông	từ ghép thuần Việt	mùa lạnh nhất trong năm	10
yên vui	từ ghép đồng nghĩa	yên ổn và vui vẻ	10
nhớ thương	từ ghép đồng nghĩa	nhớ và thương	10

Đáng chú ý: "Việt Nam" (23 lần) và "diêu bông" (10 lần) đều

không xuất hiện trong bảng trên dù đạt ngưỡng tần suất — lý do nêu ở

mục 2 (tên riêng) và mục 5 (danh từ tự tạo) bên dưới.

4. "Từ đôi" đặc trưng riêng theo từng bài (100 bài)

Dùng công thức tỷ trọng-so-với-nền (log-ratio) như hai bài trước: mỗi

bài, những cặp âm tiết nào có tỷ trọng trong bài đó cao vượt hẳn mức nền

toàn kho (chỉ xét cặp xuất hiện ≥2 lần trong chính bài đó, sau khi lọc

bằng danh sách ~50 từ chức năng thường gặp — đại từ, liên từ, giới từ,

trợ từ), lấy tối đa 3 cặp điểm cao nhất mỗi bài — cùng cách làm và cùng

mức độ tin cậy có chủ ý thấp hơn mục 2 như đã nêu ở bài Trịnh Công

Sơn (bảng này dùng bộ lọc tự động, không đọc tay từng bài, nên còn lẫn

một số mảnh vỡ ranh giới câu, ví dụ "đội lâu" ở bài đầu tiên là mảnh vỡ

của "bộ đội" + "lâu rồi", hay "cái nằm" ở Bài Ca Sao là mảnh vỡ của cụm

số đếm lặp "chín cái nằm dài" — người đọc cần tự đối chiếu lại nguồn nếu

muốn dùng một dòng cụ thể làm bằng chứng). 5/100 bài không có cặp nào

lặp lại ≥2 lần trong nội bộ bài đó (thường là bài ngắn hoặc lời biến hoá

liên tục, không lặp cụm) — để trống ở cột thứ hai.

Đúng như nhận xét đã có ở hai bài trước, phần lớn "từ đôi đặc trưng

riêng bài" ở đây không phải từ ghép có sẵn trong từ điển mà là

cụm-khóa/điệp ngữ do chính bài đó tạo ra — ví dụ "đừng bỏ"/"mình

đừng" ở Đừng Bỏ Em Một Mình, "hãy yêu"/"yêu chàng"/"chàng hãy" ở Hãy Yêu

Chàng (điệp khúc lặp nguyên câu 12 lần), hay "lá diêu"/"diêu bông" ở Lá

Diêu Bông.

Bài hát	Cặp âm tiết đặc trưng (số lần)
Áo Anh Sứt Chỉ Đường Tà	bộ đội (2); đội lâu (2); tóc nàng (4)
Bài Ca Sao	chín cái (2); cái nằm (10); thuở mẹ (4)
Bên Cầu Biên Giới	bên giòng (2); cầu biên (2); biên giới (3)
Bên Ni Bên Nớ	bên ni (3); sương rơi (2); rơi ngoài (2)
Cành Hoa Trắng	(không có cặp lặp lại trong bài)
Cây Đàn Bỏ Quên	đàn tình (2); tính tính (4); tính tình (4)
Chiều Về Trên Sông	chiều buông (2); hãy cất (2); cất tiếng (2)
Chú Cuội	đàn con (2); chú cuội (2); trâu ăn (2)
Chuyện Tình Buồn	ngày nhà (2); pháo nổ (2); nhát chém (2)
Cỏ Hồng	đồi cỏ (2); nghiêng nghiêng (2); cao thanh (2)
Còn Chút Gì Để Nhớ	cao phố (2); xin cảm (2); cảm ơn (2)
Con Đường Tình Ta Đi	chuyện tình (2); đứng ở (2); đường cũ (2)
Còn Gì Nữa Đâu	thương đau (2)
Dạ Lai Hương	lũ chúng (2); nhẹ bàn (2); chân hương (2)
Đêm Xuân	tàn xin (2); xin đừng (3); đừng nhạt (2)
Đố Ai	biết sông (2); ơ ời (2); ời ơ (2)
Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng	vàng nhớ (2); nhau thôi (2); rằng xưa (3)
Đừng Bỏ Em Một Mình	đừng bỏ (16); mình đừng (8); lạnh quá (2)
Đừng Xa Nhau	đừng xa (3); nhau đừng (5); đừng quên (3)
Đường Chiều Lá Rụng	vàng bay (2); vàng rơi (2); vàng êm (2)
Đường Em Đi	dài thêm (2)
Em Hiền Như Ma Soeur	mưa nói (2); nói năng (2); năng chi (2)
Em Lễ Chùa Này	lễ lễ (2); lễ chùa (2); vườn chùa (2)
Gánh Lúa	gánh lúa (3); rạng đông (2); quang gánh (2)
Giết Người Trong Mộng	trả thù (2); thù duyên (2); kiếp phũ (2)
Gió Thoảng Đêm Hè	thoảng đêm (4); hè gió (2); khuya gió (2)
Giọt Mưa Trên Lá	lá nước (2); tiếng khóc (2); yêu lần (2)
Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu	áo nhuộm (3); nhuộm hoàng (3); hôn áo (2)
Hạ Hồng	mùa hè (18); hè thôi (2); thôi đôi (4)
Hãy Yêu Chàng	hãy yêu (21); yêu chàng (27); chàng hãy (12)
Hẹn Em Năm 2000	vã trăm (2); nửa đời (2); trăm năm (7)
Hẹn Hò	nước chảy (2); rơi mưa (2); mưa rơi (4)
Hoa Rụng Ven Sông	tóc rối (2); bước chân (2); trăng vàng (2)
Hoa Xuân	thấy hoa (2); xuân hoa (4); vui xuân (2)
Khi Tôi Về	con cò (2); cò lại (2); lại bay (2)
Khối Tình Trương Chi	đêm năm (7); êm dần (2); cung nam (2)
Kiếp Nào Có Yêu Nhau	đừng nhìn (5); nhìn chi (2); hoa xanh (3)
Kiếp Sau	ngàn thơ (2); sông thương (2); nghe trắc (2)
Kỷ Niệm	mơ thành (2); vội về (3); không đòi (2)
Kỷ Vật Cho Em	giờ trở (5); lại xin (5); xin trả (10)
Lá Diêu Bông	lá diêu (8); diêu bông (10); nay tao (3)
Làm Sao Mà Quên Được	(không có cặp lặp lại trong bài)
Mẹ Trùng Dương	sóng vỗ (2); mẹ hiền (2)
Mộ Khúc	trời nhẹ (2); chẳng hiểu (2); sương trinh (2)
Mộng Du	mơ hồ (2)
Mùa Thu Chết	cụm hoa (2); hoa thạch (2); nay mãi (2)
Mùa Thu Paris	thu paris (4); quán nhỏ (2); viên lá (2)
Mùa Xuân Yêu Em	đồng cỏ (2); yêu quý (2); trời hôm (2)
Nắng Chiều Rực Rỡ	chớ buồn (2); giây phút (2); ước nguyện (3)
Nếu Một Mai Em Sẽ Qua Đời	(không có cặp lặp lại trong bài)
Ngậm Ngùi	mộng bình (2); tiếng thùy (2); bình thường (3)
Ngày Đó Chúng Mình	ngày đôi (4); tiếng thơ (2); đôi môi (3)
Ngày Em Hai Mươi Tuổi	hai mươi (4); mươi tuổi (4); tuổi tay (2)
Ngày Tháng Hạ	tháng hạ (6); ngày tháng (6)
Ngày Trở Về	ngày trở (8); thương binh (2); sống đời (3)
Ngày Xưa Hoàng Thị	đường mưa (3); xưa tan (3); mang bụi (3)
Nghìn Năm Vẫn Chưa Quên	gặp mười (2); nhau không (2); tạ ơn (2)
Nghìn Thu	nghìn thu (6); về bên (2)
Nghìn Trùng Xa Cách	trùng xa (4); trả hết (5); nghìn trùng (4)
Người Về	tới nhớ (3); nhớ tới (6)
Nha Trang Ngày Về	trang ngày (2); lớp sóng (2); nha trang (3)
Nhớ Người Ra đi	hát hành (3); quân xa (3); không nhớ (3)
Nụ Tầm Xuân	vườn cà (2); nụ tầm (3); tầm xuân (3)
Nước Mắt Mùa Thu	mắt mùa (7); khóc than (2); thu khóc (7)
Nước Mắt Rơi	mắt rơi (3); nước mắt (12)
Nước Non Ngàn Dặm Ra Đi	non ngàn (2); ngàn dặm (2); lòng muôn (2)
Nương Chiều	lúc chiều (3); ới chiều (6); chiều ới (2)
Phượng Yêu	xin yêu (2); yêu bằng (3); bằng tiếng (2)
Quê Nghèo (Bao Giờ Anh Lấy Được Đồn Tây)	mơ thấy (2)
Rồi Đây Anh Sẽ Đưa Em Về Nhà	về nhà (2); biển đông (2); đông vỗ (2)
Tạ Ơn Đời	mang ơn (2); ơn đời (4)
Tâm Sự Gửi Về Đâu	thầm hỏi (2); nhớ nhà (2); lý tưởng (2)
Thà Như Giọt Mưa	mưa vỡ (2); đá thà (2); mưa khô (2)
Thu Ca Điệu Ru Đơn	thu nức (3); nở ơ (3); ớ tiếng (3)
Thương Ai Nhớ Ai	khăn thương (4); hoa thương (4); thương nhớ (16)
Thương Tình Ca	dìu nhau (6); đưa nhau (3)
Thuyền Viễn Xứ	sương khói (2); đà giang (2); cô lý (2)
Tiễn Em	xe tiễn (4); buồn thế (4); thế trời (4)
Tiếng Đàn Tôi	mông lả (2); khoan khoan (4); khoan hò (4)
Tiếng Sáo Thiên Thai	cao xanh (2); xanh ngắt (2); ngắt ô (2)
Tiếng Thu	không nghe (3)
Tìm Nhau	tỏ tìm (2); cổ tìm (2); gặp nhau (8)
Tình Ca	yêu tiếng (2); ruộng đồng (2); rừng cao (2)
Tình Cầm	trăng vàng (2)
Tình Hoài Hương	cô mình (2); về về (2); ơ ớ (2)
Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài	thuở ấy (4); vừa thôi (2); làm thơ (2)
Tôi Còn Yêu Tôi Cứ Yêu	yêu mãi (3); yêu đời (2); tiêu điều (2)
Tôi Đang Mơ Giấc Mộng Dài	đừng lay (2); thấy màu (2); nhìn thấy (3)
Trả Lại Em Yêu	yêu khung (2); mây trời (2); nỗi đau (2)
Trên Đồi Xuân	cỏ nõn (2); nõn nà (2); thở quê (2)
Tuổi Mộng Mơ	tuổi mười (8); mười ba (2); ban phép (2)
Tuổi Ngọc	hồng xin (2); tóc tơ (2); tơ xanh (2)
Tuổi Thần Tiên	tuổi thần (11); thần tiên (12); quê hương (2)
Về Miền Trung	miền trung (4); đêm hôm (2); hát xao (2)
Vết Sâu	trời oan (2); oan khiên (2); khiên mang (2)
Viễn Du	(không có cặp lặp lại trong bài)
Việt Nam! Việt Nam!	nam hai (2); hai câu (2); câu nói (2)
Xuân Ca	dài xuân (2); xuân xuân (5); xuân ới (10)
Xuân Thì	(không có cặp lặp lại trong bài)
Yêu Là Chết Ở Trong Lòng	yêu đương (10); biết yêu (9); yêu nhau (4)

5. Ba ví dụ minh họa cách tính (chọn từ chính kho Phạm Duy)

Hai bài trước dùng "vòng tay"/"dung nhan"/"huy hoàng" (Lê Uyên Phương)

và "dã tràng"/"hoạn nạn" (Trịnh Công Sơn) làm ví dụ đối lập tần suất

cao/thấp. Ở đây chọn ba ví dụ tương đương, thêm một trường hợp đặc biệt

không nằm trong bảng chính:

• "mênh mông" — cặp có tần suất cao nhất trong toàn bảng mục 2 (13

lần). Số liệu:

• P(mênh,mông) = 13/19.667 = 0,000661
• P(mênh) = 16/19.767 = 0,000809 · P(mông) = 15/19.767 = 0,000759
• P(mênh) × P(mông) = 0,000000614 → tỉ số ≈ 1.076 → PMI = log2(1.076) ≈

10,07

• "mênh" xuất hiện 16 lần toàn kho nhưng chỉ 13 lần đi với "mông"

(3 lần còn lại là "mênh mang" ở một bài khác); "mông" xuất hiện 15

lần, cũng chỉ 13 lần đi với "mênh" (2 lần là mảnh vỡ "mông lả" đã bị

loại ở mục 2 Process). Vì cả hai vế đều "rò rỉ" sang vài ngữ cảnh

khác chứ không tuyệt đối 100% chỉ đi với nhau, PMI của "mênh mông"

(10,07) thấp hơn khá nhiều so với các cặp đứng đầu bảng (13,28) dù

tần suất tuyệt đối cao nhất — đúng hiệu ứng đã nêu ở hai bài trước:

PMI đo độ "dính tương đối", không phải độ phổ biến tuyệt đối.

• "cuống quít" và "trăn trối" — hai trong số chín cặp đồng hạng nhất

bảng PMI (13,28), mỗi cặp chỉ xuất hiện đúng 2 lần và cả hai âm tiết

mỗi bên cũng chỉ xuất hiện đúng 2 lần toàn kho (nghĩa là **cả bốn âm

tiết "cuống", "quít", "trăn", "trối" đều 100% chỉ đi với đúng một đối

tác duy nhất** trong phạm vi 100 bài này):

• P(cuống,quít) = 2/19.667 = 0,0001017; P(cuống) = P(quít) =

2/19.767 = 0,0001012 → tỉ số ≈ 9.932 → PMI = log2(9.932) ≈ 13,28

• Về mặt từ vựng, "cuống quít" là từ láy hoàn chỉnh (không có nghĩa gì

khi tách "cuống" hay "quít" riêng ra trong ngữ cảnh này), còn "trăn

trối" là trường hợp tương tự — hai ví dụ rõ ràng cho loại "từ đôi vô

nghĩa khi tách rời" đúng như câu hỏi gốc đặt ra cho cả loạt bài này.

Cũng như "hoạn nạn" ở bài Trịnh Công Sơn, mẫu chỉ 2 lần khiến PMI bị

"thổi phồng" — không thể khẳng định "cuống" hay "trăn" không bao giờ

đứng một mình trong toàn bộ sự nghiệp Phạm Duy, chỉ có thể nói trong

phạm vi 100 bài này, chúng luôn đi cùng đối tác nêu trên.

• "diêu bông" — trường hợp đặc biệt, không nằm trong bảng chính.

"Lá Diêu Bông" (thơ Hoàng Cầm) là một chiếc lá không tồn tại, một

hình ảnh siêu thực do nhà thơ bịa ra để nói về một mối tình cầu không

thể với tới ("Từ thuở ấy Em cầm chiếc lá đi đầu non"). "Diêu" xuất

hiện đúng 10 lần trong toàn kho, và cả 10 lần đều đi với "bông"

(100% — giống mức độ "dính" của "cuống"/"trăn" ở trên), nhưng "bông"

lại xuất hiện tới 23 lần (13 lần còn lại là "bông hoa" ở bài khác) —

tính ra:

• P(diêu,bông) = 10/19.667 = 0,000508
• P(diêu) = 10/19.767 = 0,000506 · P(bông) = 23/19.767 = 0,001164
• P(diêu) × P(bông) = 0,000000589 → tỉ số ≈ 864 → PMI = log2(864) ≈

9,75 — đủ cao để vượt ngưỡng 9,0 của mục 2, và tần suất 10 lần

cũng vượt ngưỡng 10 của mục 3. Lý do duy nhất "diêu bông" bị loại

khỏi cả hai bảng chính không phải vì thống kê yếu, mà vì **"diêu"

không phải một âm tiết/hình vị có nghĩa trong tiếng Việt** — nó chỉ

tồn tại trong duy nhất bài thơ này, không tra được ở bất kỳ từ điển

nào. Đây là bằng chứng thống kê mạnh nhất có thể có cho việc "diêu

bông" là một danh từ hoàn toàn do nhà thơ sáng tạo, khác hẳn

"dã tràng" ở bài Trịnh Công Sơn (một con vật/thành ngữ có thật, chỉ

tình cờ có độ "dính" cao) — ở đây độ "dính" tuyệt đối bắt nguồn từ

việc "diêu" chưa từng, và sẽ không bao giờ, xuất hiện ở bất kỳ ngữ

cảnh nào khác ngoài "diêu bông".

6. Nhận xét

• Phân loại theo cấu tạo (230 cặp ở mục 2): **84 cặp (36,5%) là từ

láy, 70 cặp (30,4%) là Hán-Việt/Hán-Nôm ghép, 41 cặp (17,8%)

là từ ghép thuần Việt, 28 cặp (12,2%) là từ ghép đồng nghĩa**, và

7 cặp (3,0%) thuộc nhóm "khác" (cụm động từ cố định như "cắp rổ",

"hái dâu", "réo tên", "ngước mặt", "mỉm cười", "cúi đầu", "mở cửa").

So sánh ba bài: tỷ trọng từ láy của Phạm Duy (36,5%) nằm giữa Lê

Uyên Phương (43%, thuần tình ca) và Trịnh Công Sơn (28,7%, toàn sự

nghiệp nhiều chủ đề) — hợp lý vì kho Phạm Duy ở đây tuy là tuyển tập

tình ca nhưng vẫn có một số bài quê hương/chiến chinh xen vào (khác

Lê Uyên Phương thuần tình ca, giống một phần Trịnh Công Sơn). Tỷ trọng

Hán-Việt/Hán-Nôm (30,4%) gần sát Trịnh Công Sơn (30,9%) và cao hơn hẳn

Lê Uyên Phương (28%) — phản ánh phần nào việc gần 1/3 số bài trong

tuyển tập là thơ phổ nhạc của các nhà thơ tiền chiến/hiện đại (Hữu

Loan, Cung Trầm Tưởng, Phạm Thiên Thư, Huy Cận, Thế Lữ, Xuân Diệu…),

vốn có xu hướng dùng từ Hán-Việt trang trọng hơn lời ca thuần túy.

• Mảng từ vựng chiến tranh/quân sự (bộ đội, đơn vị, đoàn quân, hành

quân, chiến binh, chiến thắng, thực dân, xương máu, nghĩa trang) xuất

hiện rải rác dù đây là tuyển tập "tình khúc" — chủ yếu đến từ những

bài có bối cảnh thời chiến làm nền cho câu chuyện tình (Áo Anh Sứt Chỉ

Đường Tà — thơ Hữu Loan viết về một người lính mất vợ; Nhớ Người Ra

Đi; Ngày Trở Về; Vết Sâu — về một thương binh) — khác hẳn bài Lê Uyên

Phương (không có mảng này) nhưng tinh tế hơn Trịnh Công Sơn (từ vựng

chiến tranh ở Trịnh Công Sơn đến từ hẳn một mảng đề tài phản chiến

riêng, ở đây chỉ là bối cảnh cho một câu chuyện tình cụ thể).

• "Mùa thu" và "thương nhớ" đồng hạng nhất bảng tần suất thô (36

lần, mục 3) — khác hẳn Trịnh Công Sơn ("quê hương" dẫn đầu, phản ánh

toàn sự nghiệp) và Lê Uyên Phương ("bàn tay/vòng tay", tình cảm cụ thể

qua thân thể). Ở Phạm Duy trong tuyển tập tình khúc này, cảm xúc trừu

tượng ("thương nhớ") đi cùng một mùa cụ thể trong bốn mùa ("mùa thu")

đứng ngang hàng nhau — phù hợp với vị trí "nhạc sĩ của tứ thời/tứ

quý" đã được ghi nhận trong nhiều bài viết trước đây, nay được xác

nhận lại bằng con số thống kê từ chính một tuyển tập tình ca.

• "Việt Nam" (23 lần, mục 1) đứng cao hơn hẳn "quê hương" (22 lần)

về tần suất tuyệt đối, dù bị loại khỏi cả hai bảng chính vì là tên

riêng — một phát hiện thú vị tự thân: ngay trong một tuyển tập được

đóng khung là "100 tình khúc" (tình ca đôi lứa), tên đất nước vẫn xuất

hiện nhiều hơn từ ghép "quê hương" xét về số lần tuyệt đối, phần lớn

đến từ các bài như "Việt Nam! Việt Nam!", "Tình Hoài Hương", "Nhớ

Người Ra Đi", "Nước Non Ngàn Dặm Ra Đi" — cho thấy ranh giới giữa

"tình ca" và "quê hương ca" trong sự nghiệp Phạm Duy mỏng hơn nhãn

"tình khúc" của tuyển tập này gợi ý.

• "Diêu bông" (mục 5) là phát hiện đối lập thú vị nhất so với "dã

tràng" của bài Trịnh Công Sơn: cả hai đều đạt độ "dính" gần tuyệt đối

ở một chiều, nhưng "dã tràng" là một hình ảnh có thật (con vật + thành

ngữ dân gian) được Trịnh Công Sơn dùng lại nhiều lần, còn "diêu bông"

là một từ hoàn toàn không tồn tại ngoài bài thơ/bài hát này — một

minh chứng bằng số cho năng lực "chế tác ngôn ngữ" đặc biệt của thơ

Hoàng Cầm mà Phạm Duy chọn phổ nhạc, khác hẳn cách hai nhạc sĩ kia

dùng vốn từ có sẵn của tiếng Việt dù láy/ghép chặt đến đâu.

• 34/100 bài là thơ phổ nhạc — tỷ lệ này giải thích một phần vì sao

tỷ trọng Hán-Việt cao và vì sao nhiều cặp mang tính văn chương/cổ điển

hơn (đoạn trường, giang hồ, thoát thai, oan khiên, thánh giá, thùy

dương) xuất hiện dày hơn so với hai bài trước — đây là điểm khác biệt

về nguồn gốc lời ca mà bài Lê Uyên Phương và Trịnh Công Sơn (lời do

chính nhạc sĩ viết toàn bộ) không có.

• Giới hạn cần nêu rõ (song song mục 9 hai bài trước): (1) đây là

trích lời ở mức "đọc nhanh" từ file nguồn có sẵn, không đối chiếu

từng chữ với bản in gốc từng bài — cặp "tươi ròn" ở mục 2 được đánh

dấu † vì nghi ngờ là biến âm/lỗi chính tả; (2) mục 4 dùng bộ lọc

tự động thay vì đọc tay từng bài, độ chính xác thấp hơn có chủ ý; (3)

ngưỡng PMI ≥ 9,0 và tần suất ≥10 ở mục 2–3 là lựa chọn thực dụng, chắc

chắn còn sót một số từ ghép thật dưới ngưỡng; (4) quan trọng nhất —

100 bài này là một tuyển tập đã qua chọn lọc chủ quan (không phải

toàn bộ hay một lát cắt ngẫu nhiên trong sự nghiệp Phạm Duy), nên mọi

con số thống kê ở đây phản ánh "gu chọn bài của người tuyển 100 Tình

Khúc", không hẳn phản ánh toàn bộ vốn từ của Phạm Duy qua hơn 1.000 ca

khúc đã viết.