T.Vấn & Bạn Hữu: Một Ngôi Nhà Văn Học Việt Đã Sáng Đèn Suốt Hai Mươi Năm

Written by: Claude Sonnet AI 5.0.

Curator/Editor: Học Trò.

Trên mạng có vô số trang web tự xưng là "diễn đàn văn học", nhưng phần lớn chỉ tồn tại vài năm rồi lặng lẽ tắt tiếng khi người sáng lập hết hứng hoặc hết sức. t-van.net — tên đầy đủ là "T.Vấn & Bạn Hữu", với dòng chữ nhỏ bên dưới logo: "Văn Học và Đời Sống" — là một ngoại lệ hiếm hoi. Trang đã hoạt động liên tục từ đầu năm 2006 đến nay, nghĩa là bước sang năm thứ hai mươi, và vẫn đăng bài đều đặn mỗi tuần với nhịp độ ổn định đáng kinh ngạc cho một trang web không có ban biên tập trả lương, không quảng cáo, không đi xin tài trợ — chỉ có một người chủ trương ký tên T.Vấn và một mạng lưới hơn trăm cây bút cộng tác trải khắp cộng đồng người Việt hải ngoại. Bài viết này đi một vòng quanh ngôi nhà văn học ấy, giới thiệu từng "góc" của nó, và mời độc giả tự mình bước vào.

Một trang không quảng cáo bản thân, chỉ lặng lẽ làm việc

Điều đầu tiên đập vào mắt khi ghé t-van.net là sự vắng mặt hoàn toàn của những thứ vẫn thường thấy ở các trang "cá nhân hóa" — không có tiểu sử hoành tráng của người sáng lập, không có lời kêu gọi quyên góp, không có banner quảng cáo. Trang chỉ đơn giản trình bày bài mới nhất lên đầu, và một hệ thống chuyên mục (menu "Thể Loại") chia nội dung thành từng "góc" rất rõ ràng: Góc Văn, Góc Thơ, Góc Nhạc, Góc Tranh, cùng với Giới Thiệu Tác Phẩm, Truyện Tù Cải Tạo, Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu, Ghi Chép, Tù Khúc, Vòng Quanh Thế Giới Ảo, và gần đây thêm một chuyên mục khá bất ngờ tên là ChatGPT. Ở cuối trang, mục Lưu Trữ (Archive) cho thấy toàn bộ chiều dài lịch sử của trang: mỗi tháng, kể từ tháng 1 năm 2006, đều có một dòng lưu trữ ghi lại số bài đã đăng — hai mươi năm, hàng chục nghìn bài viết, không đứt quãng.

Người giữ vai trò trung tâm — biên tập, chọn bài, thường xuyên tự viết hoặc tự dịch — ký tên T.Vấn. Trang không công khai nhiều về danh tính cá nhân của ông ngoài cái tên ấy, và có lẽ đó cũng là một phần tinh thần của trang: cái tôi của người chủ trương lùi lại phía sau, nhường chỗ cho hơn một trăm "bạn hữu" — nhà văn, nhà thơ, dịch giả, họa sĩ, nhạc sĩ — được liệt kê trên trang Bạn Hữu. Trong danh sách ấy có những tên tuổi quen thuộc với độc giả văn học hải ngoại nhiều thập niên: Phan Nhật Nam, Lê Tất Điều, Trần Hoài Thư (qua các cuộc phỏng vấn), Song Thao, Hoàng Xuân Sơn, Trần Vấn Lệ, Khuất Đẩu, Đặng Tiến, Vương Trùng Dương, Trịnh Y Thư, cùng hàng chục cây bút khác — một mạng lưới cộng tác viên đủ lớn để trang có thể duy trì nhịp đăng bài đều đặn suốt hai mươi năm mà không cạn nguồn.

Góc Văn: nơi văn xuôi hải ngoại vẫn tiếp tục được viết

Góc Văn là nơi đăng tùy bút, truyện ngắn, hồi ức, và các bài bình luận văn học của thân hữu trang — có thể coi là chuyên mục trung tâm nhất. Chỉ trong vài ngày đầu tháng 9 năm 2026, chuyên mục này đã đăng liền một loạt bài đáng chú ý: Lê Lạc Giao viết về tiểu thuyết Tổ Quốc Trăm Năm của Tô Đăng Khoa trong bài Tô Đăng Khoa: Đọc Tổ Quốc Trăm Năm; Trần Thị Nguyệt Mai viết về nhà văn kiêm hạm trưởng Vũ Thất qua bài Vũ Thất & Đời Thủy Thủ; và đặc biệt là Song Thao — một trong những cây bút tùy bút được nhiều người biết đến nhất của cộng đồng hải ngoại — với bài cảm nhận Cảm "Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi" của Luân Hoán, viết về tác phẩm mới của nhà thơ Luân Hoán. Lâm Hảo Dũng góp phần thứ 39 của loạt hồi ức dài kỳ Phụ Lục Quanh Đời (39) — cho thấy đây không phải là bài viết rời rạc mà là những dự án theo đuổi lâu dài, tích lũy qua nhiều năm. Ở một mạch khác, Tiểu Lục Thần Phong (bút danh khác của một cây bút quen thuộc trên trang) chuyển thể một bài viết về nỗi đau mất mẹ của Lãng Thanh thành Không Trọn Phận Con/Nhớ Má — một trong những bài mang giọng điệu riêng tư, xúc động nhất trong đợt bài này.

Điều đáng nói là Góc Văn không giới hạn ở "văn học nghiêm túc" theo nghĩa hàn lâm. Nó cũng đăng bài như của Trần Trung Tá giới thiệu tuyển tập thơ nhiều tác giả Tiếng Ma Giữa Sahara, hay Thiên Di với tản văn — thơ pha trộn Mưa Bụi/Những Đóa Vô Ưu, cho thấy ranh giới giữa các "góc" trên trang khá mềm mại, đúng tinh thần một tạp chí văn nghệ hơn là một thư viện phân loại cứng nhắc.

Lùi lại thêm vài ngày trong chuyên mục, có thể thấy dàn cây bút của Góc Văn còn rộng hơn nhiều so với những gì xuất hiện ngay trang nhất. Vương Trùng Dương — cây bút quen thuộc với thể loại "chuyện vãn", tản văn pha hồi ức và bình luận xã hội — góp bài Chuyện Vãn: Cà Phê Phố Núi Pleiku, gợi lại không khí một vùng cao nguyên qua tách cà phê. Nguyễn Kỳ Dzương kể chuyện đời thường bằng giọng dí dỏm trong Chuyện Xưa Như Trái Đất, còn Ngộ Không Phí Ngọc Hùng — cũng chính là người phụ trách loạt biên khảo dài kỳ "Chữ Nghĩa Làng Văn" nổi tiếng của trang — góp thêm tản văn Ba Ngày Liêu Xiêu…. Ái Điểu góp tản văn giàu chiêm nghiệm Góp Nhặt Cát Bụi, và Ngân Bình — cây bút chuyên viết truyện ngắn về thân phận phụ nữ — có bài Con Đường Gai Góc.

Ba cây bút khác đáng nói riêng vì độ đa dạng và chiều sâu tư liệu trong bài viết của họ. Lê Hữu — định cư tại Seattle từ năm 1994, tác giả cuốn khảo cứu Âm Nhạc Của Một Thời (2011) — là người viết về âm nhạc và văn chương miền Nam trước 1975 sâu sắc bậc nhất trên trang, dù bài của ông thường được xếp vào Góc Văn chứ không phải Góc Nhạc. Ông vừa viết về ca khúc vừa viết về thơ, thường lần theo xuất xứ một bài hát hay một câu thơ nổi tiếng để kể lại cả một câu chuyện văn hóa đứng sau nó — như trong bài Từ "Áo Lụa Hà Đông" Đến "Tám Phố Sài Gòn", lần theo hành trình một câu thơ của Nguyên Sa trở thành ca khúc bất hủ, hay bài Hoài Khanh Và Bài Thơ "Ngồi Lại Bên Cầu". Ông cũng không ngại đụng đến những đề tài còn gây tranh cãi trong giới yêu nhạc, như bài Nhạc Vàng Boléro, Sến Hay Không Sến? bênh vực dòng nhạc bolero khỏi định kiến "sến súa" vẫn thường bị gán cho nó, và bài Nhạc Việt Miền Nam, Di Sản Văn Hóa Bất Diệt Của Chính Thể Việt Nam Cộng Hòa, lập luận rằng nền tân nhạc miền Nam trước 1975 xứng đáng được nhìn nhận như một di sản văn hóa độc lập, không chỉ là "nhạc thời chiến". Ông còn viết cả truyện ngắn đời thường như Lá Gan Của Cô Còn Tốt Lắm!, cho thấy bút lực không chỉ dừng ở khảo cứu.

Hoàng Quân lại mang một giọng văn khác hẳn — nhẹ nhàng, thiên về hồi ức tuổi học trò và những chuyến đi, với các bài như Ngày Khai Trường, Buổi Học Đầu Tiên, hay bài du ký Mơ Gió Ca – Mallorca, Tây Ban Nha kể lại một chuyến đi châu Âu; thỉnh thoảng bà cũng thử sức ở một thể loại khác hẳn qua bài Truyện Trinh Thám Buồn. Còn Phan Tấn Hải là cây bút có phạm vi đề tài rộng nhất trong số những cộng tác viên thường xuyên: ông vừa là người biên tập loạt sách Phật học song ngữ của cư sĩ Nguyên Giác đã nhắc ở phần Giới Thiệu Tác Phẩm bên dưới, vừa tự viết những bài điểm sách, bình luận văn hóa và cả tường thuật sinh hoạt văn nghệ cộng đồng — từ bài Khi Các Nhà Thơ Ra Giữa Phố Đọc Thơ, đến những bài giới thiệu thơ nước ngoài hiếm thấy trên các trang văn học Việt khác như Iran: Thơ Của Langeroodi, Người Bị Giám Sát và Nhà Thơ Simonova Nổi Tiếng Ở Nhật Với 600 Bài Thơ Haiku Viết Từ Ukraine — cho đến những tản văn thể thao đầy hoài niệm như Bóng Tròn: Khi Chạy Theo Banh Là Hạnh Phúc. Chính sự đa dạng đề tài của riêng ba cây bút này — từ khảo cứu âm nhạc, hồi ức cá nhân, đến thời sự thơ ca quốc tế — là minh chứng rõ nhất rằng Góc Văn không phải một chuyên mục đơn điệu, mà là nơi hội tụ nhiều phong cách viết rất khác nhau dưới một mái nhà chung.

Và nếu nói đến những dự án bền bỉ nhất của Góc Văn, không thể không nhắc lại Ngộ Không Phí Ngọc Hùng — người, ngoài những tản văn riêng lẻ như đã kể, còn đứng tên loạt biên khảo ngôn ngữ mang tên Chữ Nghĩa Làng Văn, đã đi đến kỳ thứ 363 tính đến thời điểm khảo sát, tại bài Ngộ Không: Chữ Nghĩa Làng Văn (Kỳ 363). Đây là một chuyên mục nhỏ trong lòng Góc Văn, mỗi kỳ gom nhặt những mẩu chuyện về cách dùng từ, phân biệt phương ngữ (tiếng Huế, tiếng Mường), giai thoại văn học, và những trò chơi chữ dựa trên sự tương đồng âm-nghĩa trong tiếng Việt. Ba trăm sáu mươi ba kỳ, mỗi kỳ một chủ đề nhỏ, cộng dồn lại qua nhiều năm, khiến bản thân loạt bài trở thành một dạng từ điển-giai thoại phi chính thức về tiếng Việt — có lẽ là dự án mang tính "biên khảo dài hơi" tiêu biểu nhất cho tinh thần chung của cả trang: không có gì hào nhoáng ở từng kỳ riêng lẻ, nhưng cộng dồn qua thời gian lại thành một khối tư liệu đáng kể mà khó nơi nào khác kiên trì làm được.

Truyện Tù Cải Tạo: chứng nhân lịch sử, không phải hư cấu

Đây là một trong những chuyên mục nặng ký nhất về mặt lịch sử của trang, tập hợp hồi ký của những người từng trải qua các trại cải tạo sau năm 1975. Nổi bật là bộ hồi ký nhiều kỳ của Hoài Nam (Nguyễn Hữu Thiện), Cải Tạo Nửa Mùa – Vượt Biên Tài Tử — một hồi ký chia làm hai phần lớn, sáu chương, kể lại quãng đời sáu năm tù cải tạo cho đến chuyến vượt biển thành công đến Úc năm 1982, với bản PDF đầy đủ đi kèm để tiện đọc liền mạch. Đây là loại tư liệu mà giá trị của nó không nằm ở văn chương hoa mỹ, mà ở tính chứng nhân trực tiếp — những người đã sống qua giai đoạn ấy tự kể lại bằng chính giọng của mình, trước khi thế hệ chứng nhân cuối cùng dần mai một. Đáng nói, đây không phải là toàn bộ những gì Hoài Nam Nguyễn Hữu Thiện đóng góp cho trang — như sẽ thấy ở phần Góc Nhạc bên dưới, cùng một người viết ấy còn đứng sau hai dự án âm nhạc quy mô lớn khác, khiến ông trở thành một trong vài cây bút đa diện nhất của cả t-van.net.

Góc Thơ: một dòng chảy thơ hải ngoại kéo dài cả thập niên

Góc Thơ tập hợp thơ của rất nhiều tác giả, và khi lật ngược thời gian trong chuyên mục này — qua nhiều trang kết quả, có bài lùi tận về cuối năm 2016 — có thể thấy ngay bút lực bền bỉ của một số cây bút chủ lực, đến mức gần như họ một mình gánh vác cả chuyên mục trong nhiều năm liền. Hoàng Xuân Sơn — nhà thơ nổi tiếng với lối viết cách tân, hay phá cách chính tả và cách ngắt dòng, thường không viết hoa đầu câu, chuộng dấu chấm giữa dòng để tạo nhịp ngắt bất ngờ — xuất hiện dày đặc nhất trong toàn bộ chuyên mục, với những bài như [k h ú c \[l ý\] đ ợ i](https://t-van.net/hoang-xuan-son-k-h-u-c-l-y-d-o-i/), ngày 13 tháng ba năm 17, qua đèo. nhớ bà chúa, giấc mơ & hoán tịnh, gối lệch, nhịp đánh, hay lục bát ở denver — ngay cả cách viết hoa/thường trong tên bài cũng là một phần phong cách riêng của ông. Thú vị hơn nữa: Hoàng Xuân Sơn còn có ít nhất hai bút hiệu phụ mà chính trang tự ghi trong tiểu sử tác giả — Hoàng Hà Tĩnh và Sử Mặc — và dưới cái tên Sử Mặc, ông đăng những bài mang giọng tối giản, gần như phác họa chân dung bằng vài nét chữ, chẳng hạn bài người hay một ngày dị hợm — một cách để cùng một cây bút tự tách mình ra thành hai giọng thơ khác nhau trên cùng một trang.

Sát cánh với Hoàng Xuân Sơn về mật độ đăng bài là nhà thơ Như Thương, người mang đến Góc Thơ một chất giọng khác hẳn: trữ tình, giàu hình ảnh miền sông nước Nam Bộ, tên bài thường viết hoa toàn bộ như một tiếng gọi. Ngoài Thấm Đẫm Một Dòng Sông và Điệu Boston Cuối Đời đã nhắc, bà còn có cả một chùm bài mang đậm phù sa miền Tây — Điên Điển Vàng Hoa, Dòng Tóc Phù Sa, Áo Phù Sa, Khô Sặc Quê Hương — bên cạnh những bài mang màu sắc tâm linh, hoài niệm như Vòng Gai Đêm Thánh, Đêm Tạ Ơn, hay Bông Bần Xa Xứ — cho thấy một mạch cảm xúc thống nhất xuyên suốt hàng chục bài: nỗi nhớ quê hương sông nước không bao giờ nguôi, dù đã sống xa nó rất lâu.

Bên cạnh hai trụ cột ấy, Góc Thơ còn có những giọng thơ khác, ít bài hơn nhưng không kém đặc sắc. Yên Đông góp những bài mang không khí ngày Tết xa xứ như Nghênh Xuân, Chờ Xuân, hay bài mang chất u hoài Mất Người Tôi Mất Cả Tim. Lê Mai Lĩnh — một tên tuổi thơ hải ngoại lâu năm — ngoài chùm hai bài Người Đàn Bà Ngủ Muộn và Người Đàn Bà Ngủ Muộn (2), còn có bài tự sự mang tính hồi cố Giao Thừa Năm 37 Tuổi. Châu Thạch góp giọng thơ giản dị, gần gũi đời thường qua Dáng Xưa/Cô Giáo Nhà Trẻ/Cô Tiu và Thơ Ta Đau, còn Huyền Chiêu góp một nỗi nhớ riêng về cao nguyên trong bài Dalat Nhớ.

Sang đến những năm gần đây, Góc Thơ đón thêm nhiều giọng mới, và một số cây bút còn duy trì hẳn những loạt bài dài kỳ đăng đều đặn — một mô hình giống hệt cách Lâm Hảo Dũng duy trì "Phụ Lục Quanh Đời" bên Góc Văn. Đặng Kim Côn theo đuổi một dự án thơ tình kéo dài nhiều năm mang tên Năm Mươi Năm Làm Thơ Yêu Em, đến kỳ thứ 37 vẫn còn tiếp diễn, như trong bài NĂM MƯƠI NĂM LÀM THƠ YÊU EM (37) — tự thân cái tên loạt bài đã là một lời cam kết bền bỉ hiếm có với thơ tình. Nguyễn Hàn Chung — nhà thơ đã cầm bút từ thập niên 1970, hiện sống tại Mỹ — duy trì loạt Bài Tình Thấm Khuya, đến kỳ 28 tại bài BÀI TÌNH THẤM KHUYA (28). Lê Minh Hiền chọn riêng cho mình thể lục bát truyền thống, đăng thành loạt Trang Thơ Lục Bát, kỳ 6 mang tên TRANG THƠ LỤC BÁT (kỳ 6). Trần Đức Phổ — dưới bút hiệu trào phúng Tú Điếc — lại mang đến một chất giọng châm biếm hiếm thấy trong chuyên mục vốn thiên về trữ tình, qua bài Tú Điếc: Về Vườn/Tặng Ông Nghị/Tiến Sĩ Đạo Văn, chế giễu thẳng thừng nạn đạo văn và hư danh học vị — một ví dụ khác, sau Hoàng Xuân Sơn/Sử Mặc, cho thấy nhiều cây bút trên trang thích tách giọng nghiêm túc và giọng trào phúng của mình ra thành hai bút hiệu riêng biệt. Và những giọng thơ mới nhất tính đến tháng 9 năm 2026 — Nguyễn Thiên Nga với Lời Ru Buồn, Nguyễn An Bình với Những Vần Thơ Yêu Thương và Nắng Ấm Quê Nhà, cùng Trần Vấn Lệ — người có thói quen đặt tên loạt bài thơ theo tháng — với Những Bài Thơ Tháng Chín 2026-(01) — cho thấy chuyên mục vẫn không ngừng có người viết mới gia nhập, chứ không chỉ sống nhờ vào lớp cây bút kỳ cựu.

Điều làm Góc Thơ khác với một tuyển tập thơ in giấy thông thường là tính liên tục: cùng một nhà thơ, độc giả có thể lần theo dấu vết sáng tác của họ qua nhiều năm, xem giọng thơ thay đổi ra sao, xem một chủ đề (nỗi nhớ sông nước của Như Thương, hay thơ tình bền bỉ của Đặng Kim Côn) được khai triển liên tục ra sao qua hàng chục, hàng trăm bài — điều mà một tuyển tập "những bài thơ hay nhất" khó lòng cho thấy được.

Góc Nhạc: một dự án "nhạc ngoại lời Việt", và những công trình lớn về âm nhạc của Hoài Nam Nguyễn Hữu Thiện

Nếu phải chọn ra phần đặc sắc và có tính hệ thống nhất của cả trang, đó chắc chắn là Góc Nhạc. Đây không phải là một chuyên mục nhạc rời rạc, mà là một dự án dịch lời — chọn những ca khúc nhạc ngoại quốc nổi tiếng, rồi viết lời Việt mới cho từng bài, đăng lần lượt theo thứ tự đánh số, đều đặn vài ngày một bài suốt nhiều năm liền. Tính đến đầu tháng 9 năm 2026, loạt bài đã vượt qua mốc 150: Strawberry Fields Forever – Vườn Dâu Chín Mọng (156) của John Lennon và Paul McCartney; Woman – Giai Nhân (155); Hey Jude – Hỡi Người (154); Oh, Pretty Woman – Em Là Yêu Nữ (153) của Roy Orbison; Can't Help Falling In Love – Có Thể Nào Không Yêu Em (152) và Love Me Tender – Êm Trôi Tình Ơi (151) của Elvis Presley; Love Of My Life – Tình Ơi! (149) của Freddie Mercury và ban nhạc Queen; Waterloo (147) của ABBA; và Longer – Có Đâu Bằng Ta Yêu Nàng! (146) của Dan Fogelberg.

Lùi thêm về trước, có thể thấy rõ biên độ thể loại và thời đại mà loạt bài này bao quát rộng đến mức nào — không chỉ gói gọn trong nhạc pop Anh-Mỹ thập niên 1960-70 như người ta có thể tưởng khi mới lướt qua vài bài gần nhất. Có nhạc rock kinh điển với I Surrender – Cờ Trắng Quy Hàng (144) của The Bee Gees và Have You Ever Seen the Rain – Lúc Nắng Lúc Mưa (141) của Creedence Clearwater Revival; có nhạc đồng quê-pop với Help Me Make It Through the Night – Từng Đêm Yêu Mãi (140) của Kris Kristofferson qua bản hoà âm mới của Michael Bublé; có nhạc phim và nhạc kịch Broadway với The Music of the Night – Tiếng Nhạc Trong Đêm (129) trích từ vở Phantom of the Opera của Andrew Lloyd Webber, và nhạc không lời mang hơi hướng sử thi của nhóm Two Steps From Hell trong Star Sky – Trời Sao (139); thậm chí có cả chanson Pháp với La Maison Est en Ruine – Nhà Vắng Mẹ của Michel Delpech. Đáng chú ý là một chuỗi nhiều bài liên tiếp (từ 131 đến 137) đều dành riêng cho sự nghiệp solo của Agnetha Fältskog — giọng ca nữ nổi tiếng của ABBA — cho thấy đôi khi loạt bài không chỉ chọn "một bài hát hay" đơn lẻ, mà còn có ý đồ đi sâu vào cả một chặng sự nghiệp của một nghệ sĩ, qua các bài như Past Forever – Mãi Xanh Xưa Thôi! (137), Wrap Your Arms Around Me – Vòng Tay Gói Trọn Ân Ái (131), hay The One Who Loves You Now – Người Cuối Cùng Yêu Anh (134). Ở những số khác lại là Bob Dylan qua bản cover của Ronan Keating trong Make You Feel My Love – Xin Em Gối Lên Tim Anh (128), là nhạc phim hoạt hình Disney qua giọng hát Sarah McLachlan trong When She Loved Me – Tình Em Gửi Trao (126), hay bản song ca đầy kịch tính Song for a Stormy Night – Đêm Bão Dâng Lời Ca (123) của nhóm Secret Garden. Nói cách khác, đây là một dự án chuyển ngữ có chiều sâu tư liệu âm nhạc thực sự, không phải chỉ chọn đại vài bài "hot" để dịch cho có.

Người phụ trách phần lớn công việc chuyển ngữ và biên soạn số lượng khổng lồ này — cũng như nhiều đóng góp khác cho trang — ký bút danh Leaqua, người còn tổng hợp toàn bộ loạt bài thành một bản PDF trọn bộ tại Leaqua: Những Bản Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Trọn Bộ PDF) — vừa tiện cho người muốn đọc liền mạch, vừa là một tài liệu tham khảo quý cho bất cứ ai quan tâm đến lịch sử "nhạc ngoại lời Việt" ở Việt Nam, một hiện tượng văn hóa từng rất phổ biến ở miền Nam trước 1975 và tiếp tục ở hải ngoại sau này.

Song song với loạt bài đánh số này, Góc Nhạc còn có hai nhánh khác đáng nói riêng. Thứ nhất là Dòng Nhạc Kỷ Niệm — không đơn thuần là "bài viết hoài niệm về nhạc xưa" nói chung như tên gọi có thể khiến người ta lầm tưởng, mà thực chất là một dự án riêng dành hẳn cho di sản của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, mang tên Lời Đất Đá Cũ, với mục đích tự nhận là "một đóng góp nhỏ vào việc gìn giữ một di sản văn hóa" từng có nguy cơ thất lạc sau năm 1975. Từng bài hát được giới thiệu và chú giải riêng — Cho Một Người Nằm Xuống, Tạ Ơn, Hành Hương Trên Đồi Cao, Hạ Trắng — trước khi toàn bộ được gom lại thành một ấn bản đầy đủ tại Trịnh Công Sơn: Tuyển Tập Nhạc Lời Đất Đá Cũ – Trọn Tập PDF.

Nhánh tiếp theo là loạt bài định kỳ mang tên Nhạc Thơ Thân Hữu Cỏ Thơm, do nhạc sĩ Phạm Anh Dũng (vùng Rockville, Maryland) biên soạn hai tháng một lần, tập hợp lại — chứ không dịch mới — những sáng tác gốc tiếng Việt của các nhạc sĩ tiền chiến và tân nhạc miền Nam trước 1975 đã thành danh: Song Ngọc, Trường Sa, Văn Phụng, Hoàng Trọng, Nguyễn Văn Đông, Y Vân, Ngô Thụy Miên, Phạm Duy, Lâm Tuyền, Đăng Khánh, cùng những tên tuổi ít quen thuộc hơn với người trẻ như Trịnh Nam Sơn hay Vi Khuê, như có thể thấy qua ấn bản gần nhất Nhạc Thơ Thân Hữu Cỏ Thơm – 9 & 10, 2026.

Nhưng trước cả Leaqua, người đặt nền móng cho chính ý tưởng "nhạc ngoại quốc lời Việt" trên trang lại là một cây bút đã nhắc sơ ở phần Truyện Tù Cải Tạo: Hoài Nam (Nguyễn Hữu Thiện). Từ năm 2017 đến 2021 — nghĩa là gần bốn năm, gần bảy năm nếu tính luôn thời gian đăng rải rác từng bài trước khi gom thành sách — ông đã tự biên soạn và xuất bản trên chính tủ sách điện tử của trang một bộ sưu tập bốn tập mang tên Những Ca Khúc Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt, tổng cộng hơn 1.600 trang: Tập Một (2017) mở đầu với 27 bài thuộc dòng nhạc cổ điển, tiền chiến, và dân ca các nước; Tập Hai (2017) và Tập Ba (2018) tiếp nối; và Tập Bốn (2021) khép lại bộ sưu tập bằng những bài nhạc phương Đông cùng các ca khúc nổi tiếng trích từ phim ảnh và nhạc kịch — mỗi bài đều có bài viết chú giải riêng kèm theo bản ghi âm để người đọc vừa đọc vừa nghe. Trong lời tựa tập cuối, chính tác giả bày tỏ lòng biết ơn với T.Vấn & Bạn Hữu vì đã đồng hành cùng dự án suốt gần bảy năm trời. Nói cách khác, loạt bài đánh số của Leaqua mà độc giả thấy hôm nay không phải mọc lên từ chỗ trống, mà tiếp nối một truyền thống đã được Hoài Nam gây dựng từ trước — chỉ khác về hình thức trình bày (sách bốn tập, so với từng bài đăng lẻ đánh số liên tục).

Không dừng ở đó, chính Hoài Nam còn là tác giả của một công trình đồ sộ khác: loạt bài phát thanh — sau này chuyển thành bài viết — mang tên 70 Năm Tình Ca Trong Tân Nhạc Việt Nam, dài tới 95 kỳ, điểm lại gần trọn lịch sử tân nhạc Việt Nam từ thập niên 1930 cho đến tận năm 2009. Những kỳ cuối, đăng lại trên t-van.net vào năm 2010, đi sâu vào giai đoạn sau 1975 ở hải ngoại — từng kỳ dành riêng cho một hoặc vài nhạc sĩ: Lam Phương (kỳ 85), Anh Bằng, Từ Công Phụng (kỳ 86), Nguyễn Đình Toàn (kỳ 87), Nguyễn Ánh 9 (kỳ 88), Trần Quang Lộc (kỳ 89), cho đến Ngọc Lễ, Trần Tiến (kỳ 93) và bài tổng kết Nhìn Lại 34 Năm Tình Ca 1975-2009 (kỳ 94) khép lại toàn bộ chương trình. Mỗi kỳ vừa có bài viết tiểu sử/bình luận, vừa kèm file âm thanh các ca khúc được nhắc đến — một hình thức "podcast trước khi có podcast", vì chương trình vốn khởi nguồn từ một chuyên mục phát thanh thực thụ, tổng cộng khoảng 40 tiếng đồng hồ ghi âm cho toàn bộ 94-95 kỳ. T.Vấn từng viết hẳn một bài riêng — Nghe "70 Năm Tình Ca Trong Tân Nhạc Việt Nam" Của Hòai Nam — để giới thiệu và tri ân công trình này ngay khi Hoài Nam vừa hoàn tất kỳ cuối, với một lý do khá giản dị mà thấm thía: "Người ta nghe nhạc, chứ ít ai đọc nhạc" — theo T.Vấn, chính vì chọn hình thức âm thanh thay vì chỉ viết bài suông, Hoài Nam đã biến một công trình sử liệu vốn có thể khô khan thành một trải nghiệm sống động, dễ tiếp cận hơn nhiều so với việc đọc một bài khảo cứu âm nhạc bằng chữ. T.Vấn cũng khen ngợi cách chọn bài, chọn ca sĩ tiêu biểu cho từng giai đoạn, và giọng viết khiêm tốn nhưng am tường của Hoài Nam — theo ông, đó là thứ đáng được biết ơn sâu sắc từ bất cứ ai còn trân trọng di sản âm nhạc Việt.

Đặt cạnh nhau, ba đóng góp của một mình Hoài Nam Nguyễn Hữu Thiện — hồi ký tù cải tạo, bộ sưu tập bốn tập nhạc ngoại lời Việt, và bộ sử tân nhạc 95 kỳ — cho thấy một điều: đằng sau nhiều bút danh tưởng như chỉ gắn với một chuyên mục duy nhất trên t-van.net, thường là một con người đã sống qua nhiều vai trò khác nhau của cùng một giai đoạn lịch sử — người lính, người tù cải tạo, người tị nạn, và cuối cùng là người dành hàng chục năm sau đó để ghi chép lại chính nền âm nhạc mà thế hệ mình đã lớn lên cùng. Nếu loạt bài đánh số của Leaqua là nơi đưa nhạc ngoại quốc vào tiếng Việt, thì các nhánh khác này lại làm công việc bổ khuyết về mặt tinh thần — giữ cho nhạc Việt gốc, đặc biệt là nhạc miền Nam trước 1975, không bị quên lãng theo thời gian. Cả bốn dòng chảy gộp lại khiến Góc Nhạc trở thành, có lẽ, kho tư liệu âm nhạc có tổ chức và chú giải kỹ lưỡng nhất trong toàn bộ trang.

Góc Tranh: một phòng tranh trực tuyến nhỏ nhưng đáng ghé

Ít nổi bật hơn về số lượng nhưng vẫn đáng chú ý là Góc Tranh — nơi trang dành chỗ cho hội họa và nhiếp ảnh của một số nghệ sĩ cộng tác. Họa sĩ Hoàng Thanh Tâm có một phòng tranh riêng tại Xem Tranh Hoàng Thanh Tâm, tập hợp khoảng hai mươi lăm bức với những đề tài như Chị Em Đôi Bóng, Ngõ Vắng, Tặng Vật Mùa Xuân — phần lớn nghiêng về chân dung phụ nữ và phong cảnh gợi hoài niệm. Hà Huỳnh Mỹ góp một bộ sưu tập tại Xem Tranh Hà Huỳnh Mỹ, có cả những góc phố Hội An và cảnh sông nước miền Tây bên cạnh chân dung tự họa. Đây là chuyên mục ít được cập nhật nhất trong số các "góc" của trang, nhưng cũng chính vì vậy mà nó mang tính chọn lọc — mỗi lần có một bộ tranh mới xuất hiện thường là một sự kiện đáng để dừng lại xem kỹ, thay vì bị cuốn trôi trong một luồng đăng bài liên tục.

Tù Khúc: khi bài thơ được sáng tác trong tù trở thành một ca khúc

Tù Khúc là một chuyên mục nhỏ nhưng đặc biệt, tách hẳn ra khỏi menu "Thể Loại" chung để đứng ngay trên thanh điều hướng chính của trang — điều đó tự nó đã nói lên tầm quan trọng mà T.Vấn dành cho chủ đề này. Đây là nơi tập hợp những sáng tác — cả thơ lẫn nhạc — ra đời trong hoàn cảnh giam cầm sau năm 1975, một thể loại văn nghệ đặc thù chỉ có thể hình thành từ chính hoàn cảnh lịch sử ấy. Một ví dụ tiêu biểu là bài Trọng Minh: Tù Khúc Vườn Xưa (thơ Tế Hanh), kể lại câu chuyện khá đặc biệt phía sau một ca khúc: đầu thập niên 1980, trong trại giam Gia Rây, nhạc sĩ Trọng Minh nghe bạn tù Trần Kim Cương ngâm lại một bài thơ của Tế Hanh viết về cảnh vợ chồng ly tán dưới thời cai trị mới, mượn hình ảnh những vì sao không bao giờ gặp nhau để nói về sự chia lìa. Không có bản chép tay nào trong tay, Trọng Minh phải nhớ lại khoảng chín phần mười bài thơ, tự đặt nhạc, và hoàn thành ca khúc mang tên "Biết Bao Giờ" hoàn toàn từ trí nhớ. Đó là một minh chứng nhỏ nhưng sống động cho việc văn nghệ vẫn được sáng tạo ngay trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất — và Tù Khúc là nơi những mảnh ký ức ấy được ghi lại trước khi mất hẳn.

Giới Thiệu Tác Phẩm và Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu: khi trang web trở thành nhà xuất bản

Hai chuyên mục này cho thấy tham vọng của trang vượt xa một "blog văn nghệ" thông thường. Giới Thiệu Tác Phẩm là nơi giới thiệu sách mới ra mắt của thân hữu — chẳng hạn tập thơ Dấu Trăng Xưa của Nguyễn An Bình tại Nguyễn An Bình: Dấu Trăng Xưa (Tập Thơ), hay tác phẩm Phật học song ngữ Anh-Việt của cư sĩ Nguyên Giác tại Nguyên Giác: Các Bài Học Từ Rừng Chánh Pháp (Song Ngữ Anh-Việt).

Còn Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu đi xa hơn nữa: đây là nơi trang tự đứng ra biên tập và đăng trọn vẹn — hoặc theo từng tập lớn — những dịch phẩm và tuyển tập dài hơi, kèm bản PDF tải về được. Ví dụ tiêu biểu nhất là bộ tiểu thuyết trào phúng nổi tiếng Don Camillo của nhà văn Ý G. Guareschi, được dịch và đăng theo từng tập: Đồng Chí Don Camillo (Tập Ba) rồi đến Linh Mục Don Camillo Và Con Quỷ Sứ (Tập Bốn) — dịch giả còn ghi chú đây sẽ là dự án dịch thuật cuối cùng của mình, khiến bản dịch mang thêm một sắc thái của một lời từ biệt nghề. Bên cạnh đó là những tuyển tập gốc tiếng Việt như Buồn Vui Little Saigon của Chu Tất Tiến tại Buồn Vui Little Saigon (Tuyển Tập). Nói cách khác, với những ai không có điều kiện mua sách giấy hải ngoại — vốn thường in số lượng nhỏ và khó đặt mua từ xa — Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu gần như đóng vai trò một nhà xuất bản điện tử phi lợi nhuận.

ChatGPT: khi trang văn học già hai mươi năm thử nghiệm công cụ mới nhất

Một trong những điều bất ngờ nhất khi khảo sát trang là chuyên mục mang tên thẳng "ChatGPT" — nơi T.Vấn dùng các mô hình AI dịch thuật (chủ yếu ChatGPT, đôi khi Gemini) để chuyển ngữ những bài báo tiếng Anh đáng chú ý, phần lớn lấy từ The New York Times, sang tiếng Việt, rồi tự mình biên tập lại. Loạt bài về cựu thực tập sinh Nhà Trắng Monica Lewinsky, Monica Lewinsky, Người Phụ Nữ Tự Viết Lại Sự Bất Hạnh Của Đời Mình (Kỳ 2), hay bài phân tích về chính trường Mỹ Jeffrey Sonnenfeld: Mười Điều Rắn Của Donald Trump – Chương 1, là hai ví dụ gần nhất. Trước đó, chuyên mục từng đăng loạt bài về đời sống người nhập cư ở Mỹ — chẳng hạn phóng sự của Dwight Garner trên The New York Times về những người phụ nữ ở khu "Little India" tại New Jersey, hay câu chuyện một bác sĩ nhập cư gây dựng lại sự nghiệp trên đất Mỹ — cho thấy tiêu chí chọn bài khá nhất quán: những phận người phải đối diện với biến động lớn trong đời, một chủ đề vốn cũng xuyên suốt phần còn lại của trang qua các câu chuyện di cư, tị nạn của chính người Việt.

Việc một trang văn học vốn mang nặng chất hoài niệm — với những chuyên mục về trại cải tạo, về nhạc xưa, về văn học tiền chiến — lại sẵn sàng thử nghiệm công cụ AI mới nhất để mở rộng biên độ đề tài sang cả chính trường Mỹ đương đại và đời sống di dân khắp thế giới, cho thấy một sự cởi mở đáng ghi nhận, hiếm thấy ở những trang cùng thế hệ. Đây cũng là một điểm khác biệt cách trang xử lý bản dịch AI so với nhiều nơi khác: ChatGPT hay Gemini chỉ đóng vai trò dịch thô, còn khâu biên tập, chọn lọc câu chữ, và chịu trách nhiệm cuối cùng về bản tiếng Việt vẫn do T.Vấn đảm nhiệm — công cụ AI được dùng như một trợ lý dịch thuật, chứ không thay thế vai trò biên tập của con người.

Ghi Chép và Vòng Quanh Thế Giới Ảo: tạp bút và những cuộc phỏng vấn còn nguyên giá trị

Ghi Chép là chuyên mục tạp bút, ghi nhận sự kiện, bình luận thời sự văn hóa — với những bài như Phạm Ngọc Dũ tường thuật buổi ra mắt một tập san văn học tại Phạm Ngọc Dũ: Nhân buổi Ra mắt tập san Sông Quê số 22. Đây là chuyên mục có số lượng bài lớn nhất trên trang — dấu hiệu cho thấy vai trò "nhật ký cộng đồng" của nó bên cạnh vai trò văn học thuần túy.

Còn Vòng Quanh Thế Giới Ảo, tuy ít được cập nhật gần đây hơn (phần lớn bài trong chuyên mục này tập trung vào khoảng 2014–2016), lại chứa một số tư liệu quý nhất trên toàn trang: những cuộc phỏng vấn dài hơi với các nhân vật văn học hải ngoại quan trọng. Đáng chú ý nhất có lẽ là cuộc trò chuyện với nhà văn — nhà nghiên cứu Phạm Phú Minh (Phạm Xuân Đài) về nỗ lực phục hồi giá trị văn học miền Nam trước 1975 trong dòng chảy chung của văn học Việt Nam, đăng tại Đặt lại giá trị văn học miền Nam trong lịch sử văn học Việt Nam, và cuộc phỏng vấn nhà văn Trần Hoài Thư — người sáng lập tủ sách Thư Quán Bản Thảo, nổi tiếng với công việc sưu tầm và in lại di sản văn học miền Nam trước 1975 — tại Phỏng vấn nhà văn Trần Hoài Thư – Sống để viết, nơi ông kể về đời lính trinh sát cận thị nặng, những khó khăn kiểm duyệt thời chiến, và công việc gìn giữ văn học miền Nam mà ông theo đuổi suốt nhiều thập niên sau này. Cả hai bài đều là những tư liệu phỏng vấn hiếm, khó tìm thấy ở nơi khác, và một mình chúng đã đủ lý do để ghé thăm chuyên mục này.

Vì sao một trang như thế này còn tồn tại được — và vì sao nên đọc nó

Câu hỏi đáng đặt ra là: giữa vô số trang mạng xã hội, giữa YouTube và TikTok, vì sao một trang web tĩnh, không hào nhoáng, cập nhật bằng tay từng bài một, lại có thể sống được hai mươi năm? Câu trả lời nằm ở chính bản chất của nó: đây không phải một sản phẩm truyền thông chạy theo thuật toán, mà là một cộng đồng viết lách thực sự — nơi những người cùng thế hệ, cùng trải qua biến cố lịch sử tương tự (chiến tranh, cải tạo, vượt biên, định cư hải ngoại), tiếp tục viết cho nhau đọc, năm này qua năm khác, không cần đến sự chú ý của đám đông. Chính vì vậy mà nhịp độ ra bài của trang — trung bình vài bài mỗi ngày (!), không phải là dấu hiệu của một dự án đang cạn sức, mà là nhịp thở tự nhiên của một tờ báo văn nghệ được viết bởi những người viết vì muốn viết, không vì lượt xem.

Cũng cần nói thêm: một trang có tuổi đời hai mươi năm, với hàng chục nghìn bài viết chồng chất qua thời gian, luôn tiềm ẩn nguy cơ trở thành một mê cung khó định hướng cho người mới ghé lần đầu. Nhưng chính hệ thống chuyên mục rõ ràng — mỗi "góc" một bản sắc riêng, mỗi bài đều gắn kèm tên tác giả và ngày đăng — lại giúp t-van.net tránh được cái bẫy ấy. Người đọc có thể chọn đi thẳng vào một chuyên mục mình quan tâm (chỉ Góc Nhạc thôi, hay chỉ Truyện Tù Cải Tạo thôi) mà không cần lướt qua toàn bộ, giống như bước vào một thư viện có người thủ thư xếp giá sách cẩn thận, thay vì một đống báo cũ chất không theo trật tự nào.

Với độc giả trẻ hơn — đặc biệt là những người lớn lên ở hải ngoại, ít có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với thế hệ ông bà cha mẹ từng trải qua chiến tranh và cải tạo — t-van.net là một cánh cửa hiếm hoi để nghe lại những câu chuyện ấy bằng chính giọng của người trong cuộc, không qua trung gian phim ảnh hay sách giáo khoa. Với độc giả yêu văn chương nói chung, đây là nơi có thể theo dõi sức sáng tác vẫn tiếp diễn của cả một thế hệ nhà văn, nhà thơ hải ngoại — những người vẫn đang viết, không chỉ được nhắc đến như "văn học của quá khứ". Và với bất cứ ai từng yêu một bài nhạc ngoại quốc thời trẻ mà không rõ lời Việt của nó ra sao, Góc Nhạc với hơn một trăm năm mươi bài đã dịch là một kho báu nhỏ đang chờ được khám phá.

Vào trang không đòi hỏi gì cả — không cần đăng ký, không cần trả phí, chỉ cần gõ t-van.net vào trình duyệt. Chuyên mục Lưu Trữ ở cuối trang cho phép lần ngược lại bất cứ tháng nào kể từ năm 2006 nếu muốn tìm đọc một giai đoạn cụ thể. Còn nếu chỉ muốn bắt đầu, những đường dẫn rải khắp bài viết này — đến các bài thơ của Hoàng Xuân Sơn, các bản nhạc dịch của Leaqua, hồi ký trại cải tạo của Hoài Nam, hay cuộc phỏng vấn Trần Hoài Thư — là một điểm khởi đầu không tệ. Tài liệu tham khảo đi kèm bài viết này liệt kê đầy đủ hơn các chuyên mục, đường dẫn, và danh sách hơn một trăm cây bút cộng tác của trang, cho ai muốn đào sâu hơn nữa.

---

Tham Khảo: Cấu Trúc Trang, Danh Sách Bài Đã Xác Minh, và Danh Sách Bạn Hữu

Tài liệu này là phần đi kèm của bài luận bên trên.

Phương pháp xác minh

Khác với dự án khảo sát VietMessenger trước đó — nơi có sẵn một bản dữ liệu catalogue đã tải về máy để đối chiếu — t-van.net là một trang đang hoạt động trực tiếp trên mạng, nên toàn bộ thông tin trong bài luận và tài liệu này được lấy bằng cách truy cập trực tiếp từng trang trên t-van.net (qua công cụ tìm nạp trang web), đọc nội dung thật hiển thị trên trang, rồi mới viết lại. Không có tên bài, tên tác giả, hay đường dẫn nào được suy đoán từ trí nhớ.

Quy trình cụ thể: (1) tìm nạp trang chủ để lấy danh sách bài mới nhất và toàn bộ URL thật của menu điều hướng; (2) tìm nạp lần lượt từng trang chuyên mục (Góc Văn, Góc Thơ, Góc Nhạc, Góc Tranh, Truyện Tù Cải Tạo, Tủ Sách, Tù Khúc, ChatGPT, Ghi Chép, Vòng Quanh Thế Giới Ảo) để lấy danh sách bài của từng chuyên mục; (3) với những đường dẫn có dấu hiệu bất thường (ví dụ thiếu một vài chữ cái so với cách viết slug thông thường của trang — xảy ra với hai bài thuộc chuyên mục Vòng Quanh Thế Giới Ảo, vốn được đăng từ năm 2014 theo một quy cách đặt tên đường dẫn cũ hơn), mỗi đường dẫn được tìm nạp lại một lần riêng để xác nhận trang thật sự tồn tại và đúng nội dung trước khi đưa vào bài, thay vì tin ngay vào kết quả trích xuất đầu tiên. Một đường dẫn khác (bài "Giọt Lệ Đen" trong chuyên mục Tù Khúc) bị trả về dưới dạng chuỗi mã hoá phần trăm (%e1%bb...) rõ ràng không đáng tin — đường dẫn này bị loại khỏi bài luận thay vì được dùng nguyên trạng.

Kết quả: toàn bộ khoảng 39 đường dẫn xuất hiện trong bài luận chính đều đã được xác nhận tải được, đúng tiêu đề và đúng tác giả như mô tả.

Tổng số đường dẫn trong bài luận chính hiện tại là 115, không đường dẫn nào trùng lặp.

Bản đồ chuyên mục của trang

Chuyên mục	URL	Nội dung
Trang Chính	t-van.net	Bài mới nhất, mọi chuyên mục trộn chung
Bạn Hữu	/ban-huu/	Danh sách cộng tác viên (xem bên dưới)
Ghi Chép	/category/ghi-chep/	Tạp bút, bình luận thời sự văn hoá
Tù Khúc	/category/tu-khuc-2/	Thơ/nhạc sáng tác trong hoàn cảnh giam cầm sau 1975
Góc Nhạc	/category/goc-nhac/	Dự án dịch lời Việt cho nhạc ngoại quốc, đánh số tuần tự
Dòng Nhạc Kỷ Niệm	/category/goc-nhac/dong-nhac-ky-niem/	Tiểu mục của Góc Nhạc, hoài niệm nhạc xưa
Góc Thơ	/category/goc-tho/	Thơ sáng tác mới của thân hữu
Góc Tranh	/category/goc-tranh/	Phòng tranh/nhiếp ảnh của họa sĩ cộng tác
Góc Văn	/category/goc-van/	Văn xuôi, tùy bút, truyện ngắn, bình luận văn học
Giới Thiệu Tác Phẩm	/category/gioi-thieu-tac-pham/	Giới thiệu sách/tác phẩm mới ra mắt của thân hữu
Truyện Tù Cải Tạo	/category/truyen-tu-cai-tao/	Hồi ký về các trại cải tạo sau 1975
Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu	/category/tu-sach-tvan-ban-huu/	Sách/dịch phẩm trọn bộ do trang tự biên tập và đăng, có PDF
ChatGPT	/category/chatgpt/	Bài báo tiếng Anh (chủ yếu The New York Times) dịch bằng AI, T.Vấn biên tập lại
Vòng Quanh Thế Giới Ảo	/category/vong-quanh/	Tạp bút, phỏng vấn văn nghệ sĩ (chủ yếu 2014–2016)
Lưu Trữ	/luu-tru/	Kho lưu trữ theo tháng, từ tháng 1/2006 đến nay
Liên Lạc	/lien-lac/	Thông tin liên lạc: t.vanbanhuu@yahoo.com

Danh sách bài đã xác minh và dẫn trong bài luận, theo chuyên mục

Góc Văn / trang chính (tháng 9/2026)

Bài	Tác giả	Link
Tô Đăng Khoa: Đọc Tổ Quốc Trăm Năm	Lê Lạc Giao	Đọc
Vũ Thất & Đời Thủy Thủ	Trần Thị Nguyệt Mai	Đọc
Cảm "Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi" của Luân Hoán	Song Thao	Đọc
Phụ Lục Quanh Đời (39)	Lâm Hảo Dũng	Đọc
Không Trọn Phận Con/Nhớ Má	Lãng Thanh (qua Tiểu Lục Thần Phong)	Đọc
Tiếng Ma Giữa Sahara	Trần Trung Tá	Đọc
Mưa Bụi/Những Đóa Vô Ưu	Thiên Di	Đọc
Chuyện Vãn: Cà Phê Phố Núi Pleiku	Vương Trùng Dương	Đọc
Chuyện Xưa Như Trái Đất	Nguyễn Kỳ Dzương	Đọc
Ba Ngày Liêu Xiêu…	Ngộ Không Phí Ngọc Hùng	Đọc
Ngộ Không: Chữ Nghĩa Làng Văn (Kỳ 363)	Ngộ Không Phí Ngọc Hùng	Đọc
Góp Nhặt Cát Bụi	Ái Điểu	Đọc
Con Đường Gai Góc	Ngân Bình	Đọc

Góc Văn — ba cây bút chuyên đề (Lê Hữu, Hoàng Quân, Phan Tấn Hải)

Bài	Tác giả	Link
Từ "Áo Lụa Hà Đông" Đến "Tám Phố Sài Gòn"	Lê Hữu	Đọc
Hoài Khanh Và Bài Thơ "Ngồi Lại Bên Cầu"	Lê Hữu	Đọc
Nhạc Vàng Boléro, Sến Hay Không Sến?	Lê Hữu	Đọc
Nhạc Việt Miền Nam, Di Sản Văn Hóa Bất Diệt Của Chính Thể Việt Nam Cộng Hòa	Lê Hữu	Đọc
Lá Gan Của Cô Còn Tốt Lắm!	Lê Hữu	Đọc
Ngày Khai Trường	Hoàng Quân	Đọc
Buổi Học Đầu Tiên	Hoàng Quân	Đọc
Mơ Gió Ca – Mallorca, Tây Ban Nha	Hoàng Quân	Đọc
Truyện Trinh Thám Buồn	Hoàng Quân	Đọc
Khi Các Nhà Thơ Ra Giữa Phố Đọc Thơ	Phan Tấn Hải	Đọc
Iran: Thơ Của Langeroodi, Người Bị Giám Sát	Phan Tấn Hải	Đọc
Nhà Thơ Simonova Nổi Tiếng Ở Nhật Với 600 Bài Thơ Haiku Viết Từ Ukraine	Phan Tấn Hải	Đọc
Bóng Tròn: Khi Chạy Theo Banh Là Hạnh Phúc	Phan Tấn Hải	Đọc

Góc Thơ

Bài	Tác giả	Link
k h ú c [l ý] đ ợ i	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
ngày 13 tháng ba năm 17	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
qua đèo. nhớ bà chúa	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
Thấm Đẫm Một Dòng Sông	Như Thương	Đọc
Điệu Boston Cuối Đời	Như Thương	Đọc
Người Đàn Bà Ngủ Muộn	Lê Mai Lĩnh	Đọc
Người Đàn Bà Ngủ Muộn (2)	Lê Mai Lĩnh	Đọc
Giao Thừa Năm 37 Tuổi	Lê Mai Lĩnh	Đọc
Những Vần Thơ Yêu Thương	Nguyễn An Bình	Đọc
Nắng Ấm Quê Nhà	Nguyễn An Bình	Đọc
Những Bài Thơ Tháng Chín 2026-(01)	Trần Vấn Lệ	Đọc
Lời Ru Buồn	Nguyễn Thiên Nga	Đọc
giấc mơ & hoán tịnh	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
gối lệch	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
nhịp đánh	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
lục bát ở denver	Hoàng Xuân Sơn	Đọc
Sử Mặc (Hoàng Xuân Sơn): người	Hoàng Xuân Sơn (bút hiệu Sử Mặc)	Đọc
Sử Mặc (Hoàng Xuân Sơn): một ngày dị hợm	Hoàng Xuân Sơn (bút hiệu Sử Mặc)	Đọc
Điên Điển Vàng Hoa	Như Thương	Đọc
Dòng Tóc Phù Sa	Như Thương	Đọc
Áo Phù Sa	Như Thương	Đọc
Khô Sặc Quê Hương	Như Thương	Đọc
Vòng Gai Đêm Thánh	Như Thương	Đọc
Đêm Tạ Ơn	Như Thương	Đọc
Bông Bần Xa Xứ	Như Thương	Đọc
Nghênh Xuân	Yên Đông	Đọc
Chờ Xuân	Yên Đông	Đọc
Mất Người Tôi Mất Cả Tim	Yên Đông	Đọc
Dáng Xưa/Cô Giáo Nhà Trẻ/Cô Tiu	Châu Thạch	Đọc
Thơ Ta Đau	Châu Thạch	Đọc
Dalat Nhớ	Huyền Chiêu	Đọc
Năm Mươi Năm Làm Thơ Yêu Em (37)	Đặng Kim Côn	Đọc
Bài Tình Thấm Khuya (28)	Nguyễn Hàn Chung	Đọc
Trang Thơ Lục Bát (kỳ 6)	Lê Minh Hiền	Đọc
Tú Điếc (Trần Đức Phổ): Về Vườn/Tặng Ông Nghị/Tiến Sĩ Đạo Văn	Trần Đức Phổ (bút hiệu Tú Điếc)	Đọc

Góc Nhạc (dự án "nhạc ngoại lời Việt")

Bài (số thứ tự)	Nguyên tác / nghệ sĩ	Link
Leaqua: Những Bản Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Trọn Bộ PDF)	Leaqua (biên soạn)	Đọc
Strawberry Fields Forever – Vườn Dâu Chín Mọng (156)	Lennon–McCartney / The Beatles	Đọc
Woman – Giai Nhân (155)	John Lennon	Đọc
Hey Jude – Hỡi Người (154)	Lennon–McCartney / The Beatles	Đọc
Oh, Pretty Woman – Em Là Yêu Nữ (153)	Bill Dees–Roy Orbison	Đọc
Can't Help Falling In Love – Có Thể Nào Không Yêu Em (152)	Peretti–Creatore–Weiss / Elvis Presley	Đọc
Love Me Tender – Êm Trôi Tình Ơi (151)	Presley–Watson / Elvis Presley	Đọc
Love Of My Life – Tình Ơi! (149)	Freddie Mercury / Queen	Đọc
Waterloo (147)	Andersson–Ulvaeus–Anderson / ABBA	Đọc
Longer – Có Đâu Bằng Ta Yêu Nàng! (146)	Dan Fogelberg	Đọc
I Surrender – Cờ Trắng Quy Hàng (144)	Bee Gees	Đọc
Have You Ever Seen the Rain – Lúc Nắng Lúc Mưa (141)	Creedence Clearwater Revival	Đọc
Help Me Make It Through the Night – Từng Đêm Yêu Mãi (140)	Kris Kristofferson / Michael Bublé	Đọc
The Music of the Night – Tiếng Nhạc Trong Đêm (129)	Andrew Lloyd Webber	Đọc
Star Sky – Trời Sao (139)	Two Steps From Hell	Đọc
La Maison Est en Ruine – Nhà Vắng Mẹ	Michel Delpech	Đọc
Past Forever – Mãi Xanh Xưa Thôi! (137)	Agnetha Fältskog	Đọc
Wrap Your Arms Around Me – Vòng Tay Gói Trọn Ân Ái (131)	Agnetha Fältskog	Đọc
The One Who Loves You Now – Người Cuối Cùng Yêu Anh (134)	Agnetha Fältskog	Đọc
Make You Feel My Love – Xin Em Gối Lên Tim Anh (128)	Bob Dylan / Ronan Keating	Đọc
When She Loved Me – Tình Em Gửi Trao (126)	Randy Newman / Sarah McLachlan	Đọc
Song for a Stormy Night – Đêm Bão Dâng Lời Ca (123)	Secret Garden	Đọc
Trịnh Công Sơn: Tuyển Tập Nhạc Lời Đất Đá Cũ – Trọn Tập PDF	Dòng Nhạc Kỷ Niệm (biên soạn)	Đọc
Cho Một Người Nằm Xuống	Trịnh Công Sơn	Đọc
Tạ Ơn	Trịnh Công Sơn	Đọc
Hành Hương Trên Đồi Cao	Trịnh Công Sơn	Đọc
Hạ Trắng	Trịnh Công Sơn	Đọc
Nhạc Thơ Thân Hữu Cỏ Thơm – 9 & 10, 2026	Phạm Anh Dũng (biên soạn)	Đọc

Góc Nhạc của Hoài Nam (Nguyễn Hữu Thiện), trước cả Leaqua

Bài	Ghi chú	Link
Những Ca Khúc Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Tập Một, 2017)	27 bài, nhạc cổ điển/tiền chiến/dân ca	Đọc
Những Ca Khúc Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Tập Hai, 2017)	—	Đọc
Những Ca Khúc Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Tập Ba, 2018)	—	Đọc
Những Ca Khúc Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt (Tập Bốn, 2021)	Nhạc phương Đông + nhạc phim/nhạc kịch; hơn 1.600 trang cả bộ	Đọc
70 Năm Tình Ca (85) – Thời kỳ sau 1975 – Lam Phương		Đọc
70 Năm Tình Ca (86) – Anh Bằng, Từ Công Phụng		Đọc
70 Năm Tình Ca (87) – Nguyễn Đình Toàn		Đọc
70 Năm Tình Ca (88) – Nguyễn Ánh 9		Đọc
70 Năm Tình Ca (89) – Trần Quang Lộc		Đọc
70 Năm Tình Ca (93) – Ngọc Lễ, Trần Tiến		Đọc
70 Năm Tình Ca (94) – Nhìn Lại 34 Năm Tình Ca 1975-2009	kỳ tổng kết, khép lại chương trình 95 kỳ	Đọc
T.Vấn: Nghe "70 Năm Tình Ca..." Của Hòai Nam	bài tri ân của T.Vấn dành cho công trình	Đọc

Góc Tranh

Bài	Nghệ sĩ	Link
Xem Tranh Hoàng Thanh Tâm	Hoàng Thanh Tâm	Đọc
Xem Tranh Hà Huỳnh Mỹ	Hà Huỳnh Mỹ	Đọc

Truyện Tù Cải Tạo

Bài	Tác giả	Link
Cải Tạo Nửa Mùa – Vượt Biên Tài Tử (Hồi Ký)	Hoài Nam (Nguyễn Hữu Thiện) — cùng người này còn có 2 dự án nhạc lớn khác, xem mục "Góc Nhạc — di sản của Hoài Nam"	Đọc

Tù Khúc

Bài	Tác giả	Link
Tù Khúc Vườn Xưa (thơ Tế Hanh)	Trọng Minh	Đọc

Giới Thiệu Tác Phẩm

Bài	Tác giả	Link
Nguyễn An Bình: Dấu Trăng Xưa (Tập Thơ)	TV và BH	Đọc
Nguyên Giác: Các Bài Học Từ Rừng Chánh Pháp (Song Ngữ Anh-Việt)	Phan Tấn Hải	Đọc

Tủ Sách T.Vấn & Bạn Hữu

Bài	Tác giả	Link
Đồng Chí Don Camillo (Tập Ba)	G. Guareschi	Đọc
Linh Mục Don Camillo Và Con Quỷ Sứ (Tập Bốn)	G. Guareschi	Đọc
Buồn Vui Little Saigon (Tuyển Tập)	Chu Tất Tiến	Đọc

ChatGPT

Bài	Nguồn gốc	Link
Monica Lewinsky, Người Phụ Nữ Tự Viết Lại Sự Bất Hạnh Của Đời Mình (Kỳ 2)	T.Vấn/ChatGPT dịch	Đọc
Jeffrey Sonnenfeld: Mười Điều Rắn Của Donald Trump – Chương 1	T.Vấn/ChatGPT dịch	Đọc

Ghi Chép

Bài	Tác giả	Link
Phạm Ngọc Dũ: Nhân buổi Ra mắt tập san Sông Quê số 22	Phạm Ngọc Dũ	Đọc

Vòng Quanh Thế Giới Ảo

Bài	Tác giả/nhân vật	Link
Đặt lại giá trị văn học miền Nam trong lịch sử văn học Việt Nam (phỏng vấn Phạm Phú Minh)	TV và BH	Đọc
Phỏng vấn nhà văn Trần Hoài Thư – Sống để viết	TV và BH	Đọc

Danh sách Bạn Hữu (cộng tác viên) theo trang /ban-huu/

Danh sách dưới đây lấy nguyên văn từ trang Bạn Hữu của t-van.net, xếp theo thứ tự bảng chữ cái như trang trình bày. Đây là hơn 100 bút danh nhà văn, nhà thơ, dịch giả, nhạc sĩ, họa sĩ đã hoặc đang cộng tác với trang:

Ái Điểu, Bích Huyền, Captovan, Châu Thạch, Cỏ Thơm, Đặng Kim Côn, Đặng Tiến (Thái Nguyên), Đặng Xuân Xuyến, Đỗ Duy Ngọc, Đỗ Xuân Tê, Dương Đình Hưng, Hà Huỳnh Mỹ, Hòai Nam, Hoàng Hưng, Hoàng Quân, Hoàng Thị Bích Hà, Hòang Xuân Sơn, Học Trò, Hồng Lĩnh, Hùng Bi, Hương Thủy, Hươngkiềuloan, Huyền Chiêu, Huỳnh Liễu Ngạn, Khải Triều, Khê Kinh Kha, Khuất Đẩu, Lâm Hảo Dũng, Lê Chiều Giang, Lê Hữu, Lê Lạc Giao, Lê Mai Lĩnh, Lê Minh Hiền, Lê Tất Điều, LEAQUA, LN Đồng, Lữ Kiều, Lưu Na, Mai Tâm, Ngân Bình, Ngộ Không Phí Ngọc Hùng, Ngọc Cân, Ngọc Phi, Ngọc Tự, Nguyễn An Bình, Nguyễn Đình Tòan, Nguyễn Đông A, Nguyễn Hàn Chung, Nguyễn Hoàn Nguyên, Nguyễn Hữu Quyền, Nguyễn Kỳ Dzương, Nguyên Lạc, Nguyễn Lệ Uyên, Nguyễn Man Nhiên, Nguyễn Minh Phúc, Nguyễn Phú Yên, Nguyễn Thanh Sơn, Nguyễn Thị Cỏ May, Nguyễn Thị Mai Thảo, Nguyễn Thiên Nga, Nhạc sĩ Nguyễn Đình Toàn, Như Hoa, Như Thương, Phạm Anh Dũng, Phạm Cao Hoàng, Phạm Chinh Đông, Phạm Doanh, Phạm Đức Nhì, Phạm Hiền Mây, Phạm Hồng Ân, Phan, Phan Nhật Nam, Phan Tấn Hải, Quảng Tánh Trần Cầm, Song Thao, T.Vấn, ThaiLy, Thanh Châu, Thanh Hà, Thảo Nguyên, Thi Vũ, Thiên Di, Thương Tử Tâm, Tiểu Lục Thần Phong, Trần Đức Phổ, Trần Hạ Vi, Trần Lê Việt, Trần Thị Nguyệt Mai, Trần Vấn Lệ, Trần Yên Hạ, Trịnh Bình An, Trịnh Y Thư, Trương Minh Cường, Trương T Vinh, Trương Văn Dân, Túy Hà, Vũ Hiến, Vũ Thất, Vũ Thị Ngọc Thư, Vương Trùng Dương, Yên Đông.

(Trang còn liệt kê thêm một số mục không phải tên người mà là chuyên mục/nguồn: ChatGPT, Dòng Nhạc Kỷ Niệm, Tù Khúc, Tác Giả, Thơ Nhiều Tác Giả, TV và BH, T.Vấn - Dịch Thuật — được giữ nguyên như trang trình bày nhưng không tính vào số lượng cộng tác viên cá nhân.)

Vài dữ kiện đã xác minh về lịch sử trang

• Trang mang tên T.Vấn & Bạn Hữu, khẩu hiệu "Văn Học và Đời Sống".
• Trang Lưu Trữ cho thấy kho bài viết được tổ chức theo tháng, bắt đầu từ tháng 1 năm 2006, liên tục đến tháng 9 năm 2026 — tức khoảng 20 năm hoạt động không đứt quãng.
• Chuyên mục Ghi Chép, theo trang phân trang của nó, đã vượt quá 180 trang kết quả — cho thấy quy mô rất lớn của riêng chuyên mục này.
• Liên lạc chính thức của trang: t.vanbanhuu@yahoo.com (theo trang Liên Lạc).
• Trang không công bố thông tin tiểu sử cá nhân của người chủ trương (bút danh T.Vấn) trên các trang công khai đã khảo sát.