Nguyễn Ðình Toàn
Hoàng Quý thuộc lớp nhạc sĩ đầu tiên của chúng ta. Nhạc của ông giản dị, trong sáng, vui tươi. Ông yêu thiên nhiên, tuổi trẻ và các anh hùng lịch sử dân tộc. Ông dùng nhạc của mình để ca ngợi những gì mình yêu và truyền đạt cái tình yêu ấy sang tâm hồn những người khác.
Khi những bài hát đầu tiên của Hoàng Quý được phổ biến, nền tân nhạc của chúng ta còn hoàn toàn mới mẻ.
Cái mới mẻ của âm nhạc dường mở ra những cánh cửa mới vào đời sống. Nghe nhạc Hoàng Quý, hát nhạc Hoàng Quý, người ta có cảm tưởng được chắp cánh bay vào khoảng trời mênh mông của cuộc đời vừa được mở ra trước mặt đó.
Nắng trong khóm cây
Xuân sáng ngời
Kìa chim bay xa xa ca hót trong mây
Gió trong khóm cây
Xuân sáng ngời
Kìa bao em tay nắm reo vang tiếng cười
Ngàn hoa hé tưng bừng hương hoa nồng ngát
Ngàn chim hót vang lừng cất cánh ngang
Nắng đem thắm tươi
Cho khắp muôn người
Cùng nhau ta đi vui chơi khắp đó đây
Gió đem thắm tươi
Cho khắp muôn người
Cùng nhau ta tay nắm reo vang tiếng cười
Nếu toàn cảnh nền tân nhạc Việt Nam là một bức tranh u ám thì có thể coi nhạc Hoàng Quý như những vạt nắng hồng của một ngày trời quang mây tạnh.
Sau Hoàng Quý, chúng ta cũng có những nhạc sĩ viết nhạc vui, trong sáng, nhưng không còn ai có được cái hồn nhiên của Hoàng Quý.
Trước mắt ông, cảnh vật dường hân hoan chờ sẵn để hòa nhập với tình yêu trong lòng người.
Và cảnh vật không phải chỉ là của cải trời đất ban cho mà còn là kho tàng tiền nhân để lại.
Ta cùng nhau đi
Thăm nơi hùng xưa
Oai linh đứng muôn đời
Giữa nơi sông cùng núi
Và sân đá tường rêu
Rải gan sương cùng mưa
Ngàn bông lau reo đưa
Theo chiều gió phất phới
Hay bóng cờ năm xưa còn đâu đây
Kìa bao tiếng trâu xa
Còn vọng trong khói mờ
Dè chừng như tiếng loa trong rừng cây
Hoa Lư ơi!
Non lau còn trong sương gió
Ðến muôn đời mà không dứt lời ca
Với tiếng gió Hoa Lư ơi
Với tiếng gió Hoa Lư ơi
Muôn năm còn trong sương gió
Ðứng oai hùng cùng với nước nhà
“Kìa bao tiếng trâu xa, còn vọng trong khói mờ, dè chừng như tiếng loa trong rừng cây” trong kho tàng văn chương của chúng ta hình như cũng không câu nào giản dị, cảm động và Việt Nam hơn! Những câu hát ấy thấm nhập vào tâm hồn người nghe, người hát, như một thứ thực phẩm nuôi dưỡng cả thể xác lẫn linh hồn. Nó truyền thêm cho người ta sức sống, cả lòng yêu đời và yêu đất nước nữa. Cái bầu trời người ta nhìn thấy thuở thiếu thời khi hát những bài hát của Hoàng Quý dường như cứ còn xanh mãi trong tâm khảm mỗi khi người ta tưởng nhớ lại.
Nhạc Hoàng Quý chỉ có một bài buồn và đó cũng là bản tình ca duy nhất của ông: Cô Láng Giềng. Nhưng ca khúc này lại được ông viết cho những lời ca tuyệt đẹp, và cái đẹp đã làm cho cái buồn trở thành một sức quyến rũ. Bài hát đã được yêu, được hát nhiều đến nỗi, khi có ai đó gọi người sống bên cạnh nhà là Cô Láng Giềng, thì câu nói ấy tự nó, đã có một ý nghĩa gần như một lời tỏ tình, dù chưa phải là tình yêu chăng nữa.
Cái bầu trong sáng trong nhạc Hoàng Quý hình như càng ngày càng xa chúng ta.
Vì cuộc đời buồn quá?
Hay vì hồn ta không đẹp nữa?
Sau đây là lời tuyệt vời của bài:
CHÙA HƯƠNG
Thuyền bơi lướt trên sóng xanh biết bao êm đềm
Con thuyền đưa tôi tới nơi thần tiên
Chùa Hương với đồi núi cao biết bao êm đềm
Phút mơ màng quên hết ưu phiền
Chiều sương rơi còn đâu đây
Vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Êm êm dần lan xa xa
Mỗi phút thêm âm trong ngàn mơ
Chiều sương rơi còn đâu đây
Vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Lâng lâng hồn tôi bay theo tiếng chuông nơi xa mờ
Thuyền bơi lướt trên sóng xanh biết bao êm đềm
Con thuyền đưa tôi tới nơi thần tiên
Chùa Hương với đồi núi cao biết bao êm đềm
Phút mơ máng quên hết ưu phiền
II
Dừng chân ngắm trời nước mây khuất trong nắng tàn
Chuông chiều buông rơi phút giây dần lan
Ðôi mơ giữa dòng nước xanh thoáng dăm bóng thuyền
Phút tâm hồn sạch hết ưu phiền
Chiều sương rơi còn đâu đây vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Êm êm dần lan xa mỗi phút thênh âm trong ngàn mơ
Chiều sương rơi còn đâu đay vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Lâng lâng hồn tôi bay theo tiếng chuông nơi xa mờ
Ðường đi bước lần thấp cao khác chi tới miền
Non bồng muôn năm sống vui thần tiên
Chùa Hương giữa dòng nước xanh biết bao êm đềm
Phút mơ màng quên hết ưu phiền
III
Chùa Hương khói trầm ngất bay những khi nắng tan
Trên đồi non mơ tiếng chuông dần lan
Ngàn cây với một tiếng chim sót trong nắng tàn
Ðắm tâm hồn vào giấc mơ màng
Chiều sương rơi còn đau đay vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Êm êm dần lan xa mỗi phút thêm âm trong ngàn mơ
Chiều sương rơi còn đâu đây vang tiếng trầm theo gió
Tiếng Nam Mô
Lâng lâng hồn tôi bat theo tiếng chuông nơi xa mờ
Chùa hương khói trầm ngất bay những khi nắng tàn
Trên đồi non mơ tiếng chuông dần tan
Ngàn cây với một tiếng chim sót trong nắng tàn
Ðắm tâm hồn vào giấc mơ nàng.
Nguyễn Ðình Toàn