Nguyễn Ðình Toàn
Ông tên thật là Trần Trọng Ngọc, khởi nghiệp như một ca sĩ dưới tên Trần Ngọc, cộng tác với các ban nhạc với tư cách nhạc sĩ chơi vĩ cầm và khi sáng tác ông ký bút hiệu Tuấn Khanh. Trước 1954, đài phát thanh Hà Nội có tổ chức được mấy cuộc thi tuyển lựa ca sĩ. Duy Trác, Kim Tước, Trần Ngọc, Thanh Hằng, Thanh Hiếu là những thủ khoa của các cuộc thi ấy.
Mới đậy thôi mà hơn một nửa thế kỷ đã trôi qua rồi!
Trần Ngọc có giọng trầm, ấm. Ông có cách hát chừng mực, chính xác, cả ở những nốt cao lẫn thấp. Trình độ kỹ thuật và nhạc lý cao, việc cảm thông các ca khúc đối với ông không phải là việc khó khăn, nên ông hát thoải mái và truyền được sự thoải mái đó cho người nghe. Ðã có một thời tiếng hát của ông rất được thính giả yêu thích. Khi Trần Ngọc đột ngột quyết định không hát nữa, nhiều thính giả đã tỏ ra luyến tiếc.
Tuấn Khanh thuộc thế hệ các nhạc sĩ bắt đầu sáng tác từ 1954, sau hiệp định Genève và sau khi rời bỏ miền Bắc vào Nam.
Hình như ca khúc đầu tay của ông là một sáng tác chung với Y Vân, bản Ðò Ngang.
Dù về sau, cả hai ông đều cộng tác mật thiết với các đài phát thanh ở Sài Gòn, nhưng không thấy ca khúc này được phổ biến lại, nên cũng ít người biết hay nhớ.
Tuấn Khanh viết không nhiều lắm. Lý do chính có lẽ vì ông rất thận trọng khi sáng tác. Người ta có thể thấy rõ điều ấy trong từng khuôn nhạc, từng chữ ông dùng để viết lời ca. Ca từ không phải là thế mạnh của Tuấn Khanh, nhưng các ca khúc của ông vẫn rất được yêu mến vì giai điệu ngọt ngào, trang trọng và nhất là cá tính mạnh mẽ.
Chiều về quạnh hiu
Từ biệt người yêu
Muốn nói thật nhiều
Muốn khóc một chiều
Sao cứ ngại ngùng
Lệ bỗng rưng rưng
Tình nỡ xoay lưng
Trong chiều hấp hối
Ôm ấp đêm đêm
Giấc ngủ mồ côi
(Nhạt Nhòa)
Tuấn Khanh cũng không viết gì khác ngoài tình ca. Ngay cả chiến tranh, súng đạn một thời, nếu có phản ánh trong nhạc của ông, dường như cũng chỉ là những cái cớ để ông nói chuyện khác:
Tới trước ngõ cũ nghe kể rằng
“Giặc tràn qua thôn xóm”
Gieo bao đau thương bao điêu tàn
Từ ngày anh vắng xa
Nay qua đau thương yên bình rồi
Tình ta lên hương ngát
Như hương hoa xoan vương bên thềm
Nhẹ nhàng nhưng ngất say
(Hoa Xoan Bên Thềm Cũ)
Các ca khúc của Tuấn Khanh được đông đảo thính giả ái mộ có thể kể:
Hoa Xoan Bên Thềm Cũ
Quán Nửa Khuya
Dưới Giàn Hoa Cũ
Chiều Biên Khu
Chiếc Lá Cuối Cùng
Nhạt Nhòa...
Nỗi Niềm
Mộng Ðêm Xuân
Tuấn Khanh còn ký vài biệt hiệu khác như: Hoàng Mông Ngân, Mạnh Ðạt, Ngọc Dũng dùng cho các ca khúc ông gọi là “nhạc đại chúng”. Nhưng làm như thế, có phải tự ông, ít nhất, một nửa đã không muốn nhận những ca khúc đó là tác phẩm của mình?
Quả thật không ai biết đó là những bài nào.
Tuấn Khanh cũng phổ nhạc một vài bài thơ.
Nhưng ở địa hạt này ông không mấy thành công.
Tình ca của Tuấn Khanh không phải chỉ là những lời tỏ tình, cũng không phải chỉ là những điều người tình thường nói với nhau, mà còn là những điều người ta tự nói với lòng mình, tự dỗ dành, mọt hình thúc xưng tụng cuộc tình của mình.
Từ Ðó Khôn Nguôi
Mỗi lần em về là gió lộng đường đi
Anh nhìn em bồi hồi trông theo tà áo
Nghe gót thắm vào mãi đáy tim tôi
Từ đó nhớ khôn nguôi
Và chiều chiều thấy đơn côi
Lúc gặp nhau lòng định nói rồi lại thôi
Nhưng hồn tôi tựa trời giông đang nổi gió
Tình nghệ sĩ là thắm cánh môi tươi
Là gió cuốn mây trôi
Là thì thầm nói “Yêu em!”
Một đời chờ mong em ơi
Tìm nhau cuối trời
Gặp nhau cuối đời
Môi hồng tươi thắm biết đâu “Dành tặng mình anh“
Có nhiều khi lòng quạnh vắng tựa mùa đông
Nhưng ngờ đâu mùa đông đang triền tới
Hồn chới với tình ngỡ đã chia phôi
Chợt bỗng ngát lên môi
Và đường đời bước chung đôi
Nguyễn Ðình Toàn